همه چیز درباره آزمایش اسپرم یا نطفه

در یک زوج جوان سالم در هردوره قاعدگی زن 20 تا 25 درصد، شانس حاملگی وجود دارد. به زوجی نابارور اطلاق می گردد که با داشتن رابطه جنسی طبیعی 3 بار در هفته در سال اول حاملگی صورت نگیرد. اولین آزمایش برای بررسی فرد نابارور، انجام آزمایش اسپرم یا نطفه است.

شانس حاملگی در 6 ماه اول ازدواج 60 درصد و در سال اول 84 درصد و در سال دوم 92 درصد می باشد، به شرط آنکه عمل جنسی هفته ای دو تا سه بار انجام شود. در 50 سال گذشته تعداد متوسط نطفه ها به علت عوامل محیطی و تغییر روش و شیوه زندگی، بطور چشمگیر باعث کاهش نطفه ها گردیده است.

معمولا این تغییر در نطفه ها درکشورهای در حال پیشرفت و پیشرفته در 50 درصد جمعیت دنیا دیده شده است و لذا باعث کاهش باروری و بچه دارشدن گردیده است.

آزمایش اسپرم چیست؟

آزمایش اسپرم به عنوان تست واحد مفیدترین تست در تشخیص ناباروری مردان می باشد. تجزیه و تحلیل مایع منی، همچنین به عنوان آزمایش تعداد اسپرم شناخته می شود، سلامت و زنده ماندن اسپرم مرد را تجزیه و تحلیل می کند. منی مایع حاوی اسپرم (به علاوه سایر مواد قندی و پروتئینی) است که در هنگام انزال آزاد می شوند. آزمایش اسپرم سه عامل اصلی سلامت اسپرم را اندازه گیری می کند:

  • تعداد اسپرم
  • شکل اسپرم
  • حرکت اسپرم

از کجا بفهمیم اسپرم ضعیف است؟

هنگامی که زوجین در بارداری مشکل دارند، (آزمایش اسپرم) تجزیه و تحلیل مایع منی توصیه می شود. این آزمایش به پزشک کمک می کند تا تشخیص دهد که مرد عقیم است یا خیر. این تجزیه و تحلیل به پزشک کمک می کند تا تعداد کم اسپرم یا اختلال عملکرد اسپرم و نیز تحرک اسپرم برای بارداری را تشخیص دهد.

ضعیف شدن اسپرم به معنای این است که مایع خارج شده یا همان منی دارای اسپرم کمتری نسبت به همیشه می باشد. ضعیف شدن اسپرم ممکن است به حدی برسد که تقریبا هیچ اسپرمی وجود نداشته باشد که به این وضعیت، آزوسپرمیا می گویند. میزان اسپرم شما در این شرایط کمتر از حد طبیعی است.

مردانی که وازکتومی انجام داده اند، برای اطمینان از عدم وجود اسپرم در مایع منی، تحت تجزیه و تحلیل منی قرار می گیرند. در وازکتومی ، لوله هایی که اسپرم را از بیضه ها به آلت تناسلی مرد می فرستند، بریده و به عنوان یک فرم دائمی کنترل بارداری مهر و موم می شوند. پس از وازکتومی، پزشکان اغلب به مردان توصیه می کنند که هر ماه یک بار و به مدت سه ماه آنالیز اسپرم انجام دهند تا اطمینان حاصل شود که دیگر اسپرم در منی آنها وجود ندارد.

تأثیر سیگار و الکل بر اسپرم و باروری مردان

بهترین زمان برای آزمایش اسپرم

پزشک به شما اطلاع می دهد که برای آماده سازی آنالیز مایع منی باید چه کاری انجام دهید. برای دستیابی به نتایج دقیق بسیار مهم است که این دستورالعمل ها را دنبال کنید.

✅ از 24 تا 72 ساعت قبل از آزمایش از انزال خودداری کنید.

✅ دو تا پنج روز قبل از آزمایش از مصرف الکل ، کافئین و داروهایی مانند کوکائین و ماری جوانا خودداری کنید.

✅ مصرف هر داروی گیاهی مانند خار مریم و اکیناسه را متوقف کنید.

✅ از مصرف هر داروی هورمونی خودداری کنید.

✅ در مورد هر دارویی که می خورید با پزشک خود مشورت کنید.

آزمایش اسپرم چگونه انجام می شود؟

شما باید یک نمونه مایع منی را برای تجزیه و تحلیل مایع در دسترس دکتر خود قرار دهید. چهار روش اصلی برای جمع آوری نمونه منی وجود دارد:

  • استمناء
  • استفاده از کاندوم در هنگام مقاربت
  • انزال از طریق محرک‌های الکتریکی

استمنا به عنوان روش ارجح برای بدست آوردن یک نمونه تمیز در نظر گرفته می شود.

نحوه انجام آزمایش اسپرم

نتایج طبیعی آزمایش اسپرم چگونه است؟

بعد از جمع آوری نمونه منی، بسته به آزمایشگاهی که می روید، نتایج آزمایش شما باید ظرف 24 ساعت تا یک هفته آماده شود. هنگامی که پزشک نتایج آزمایش تجزیه و تحلیل اسپرم را بررسی می کند، فاکتورهای زیادی وجود دارد که باید در نظر گرفته شود. تجزیه و تحلیل پس از وازکتومی به دنبال وجود اسپرم است، اما تجزیه و تحلیل برای بررسی مسائل باروری عمیق تر است. پزشک شما هر یک از نتایج زیر را در نظر خواهد گرفت:

شکل اسپرم

یک نتیجه طبیعی برای شکل اسپرم این است که بیش از 50 درصد اسپرم ها به طور معمول شکل می گیرند. اگر مردی بیش از 50 درصد اسپرم داشته باشد که به طور غیر طبیعی شکل گرفته باشد، این قدرت باروری او را کاهش می دهد. ناهنجاری هایی ظاهری ممکن است در ناحیه سر، قسمت میانی یا دم اسپرم وجود داشته باشد. همچنین ممکن است اسپرم نابالغ باشد و بنابراین نتواند تخمک را به طور موثر بارور کند.

نقش پزشک در درمان ناباروری زوجین

حرکت

برای یک نتیجه طبیعی، بیش از 50 درصد اسپرم باید یک ساعت پس از انزال به طور طبیعی حرکت کند. حرکت اسپرم یا تحرک برای باروری مهم است. یک سیستم خودکار اسپرم را برای حرکت تجزیه و تحلیل می کند و آنها را در مقیاس 0 تا 4 درجه بندی می کند. نمره 0 به معنای عدم حرکت اسپرم است و نمره 3 یا 4 نشان دهنده حرکت خوب است.

PH

سطح pH باید بین 7.2 تا 7.8 باشد تا نتیجه طبیعی حاصل شود. سطح pH بالاتر از 8.0 می تواند نشان دهد که اهدا کننده عفونت دارد. نتیجه ای کمتر از 7.0 می تواند آلوده بودن نمونه یا مسدود شدن مجاری انزال مرد باشد.

حجم

حجم منی برای یک نتیجه طبیعی باید بیشتر از 2 میلی لیتر باشد. حجم کم مایع منی می تواند مقدار کمی اسپرم برای لقاح تخمک را نشان دهد.

قبل از مایع شدن اسپرم باید 15 تا 30 دقیقه طول بکشد. در حالی که منی در ابتدا ضخیم است، توانایی مایع شدن، یا تبدیل شدن به قوام آبکی ، به حرکت اسپرم کمک می کند. اگر در عرض 15 تا 30 دقیقه منی مایع نشود، قدرت باروری تحت تأثیر قرار می گیرد.

تعداد اسپرم

تعداد اسپرم در آنالیز مایع منی باید بین 20 تا 200 میلیون باشد. این نتیجه به عنوان تراکم اسپرم نیز شناخته می شود. اگر این تعداد کم باشد، باردار شدن مشکل است.

ظاهر

شکل ظاهری آن باید سفید تا خاکستری یا مایل به شیری باشد. رنگ قرمز قهوه ای نشانگر وجود خون در منی است. در حالی که رنگ زرد ممکن است نشانگر عارضه جانبی دارو باشد.

تعداد اسپرم چگونه بر باروری تأثیر می گذارد؟

تعداد اسپرم می تواند روی باروری تأثیر بگذارد زیرا احتمال باردار شدن شریک زندگی با کاهش تعداد اسپرم کاهش می یابد. مشکلات مربوط به کیفیت اسپرم نیز می تواند بر احتمال بارداری در یک زن تأثیر بگذارد. علت ناباروری مردان، اغلب به دلیل کم بودن تعداد اسپرم، دلیل رایجی است که بسیاری از زوجین در بارداری مشکل دارند.

بررسی تعداد اسپرم

بهبود تعداد اسپرم

در حالی که بسیاری از دلایل کم شدن تعداد اسپرم نیاز به مداخله پزشکی دارد، اما انتخاب سبک زندگی نیز می تواند عامل اصلی آن باشد. موارد زیر ممکن است تعداد اسپرم را بهبود بخشد:

✅ لاغر شدن، چاقی یا اضافه وزن می تواند باعث کاهش تعداد اسپرم شود. سعی کنید از طریق رژیم غذایی و ورزش یک سبک زندگی سالم را حفظ کنید.

✅ از مکمل های ویتامین استفاده کنید. برای بررسی کمبود ویتامین، آزمایش خون بدهید. طبق آزمایش پزشک ممکن است توصیه کند غذاهای جدید به رژیم غذایی شما اضافه شود، یا مکمل هایی برای کمک به بازیابی سطح ویتامین و مواد معدنی استفاده کنید.

✅ از مصرف مواد، نوشیدن الکل و مصرف مواد مخدر یا دخانیات خودداری کنید.

✅ لباس های نخی و گشاد بپوشید.

چرا برخی مردان نابارور هستند؟

علل ناباروری

  • چاقی
  • مصرف الکل
  • استعمال دخانیات
  • استرس
  • افزایش حرارت بیضه ها
  • رژیم غذایی نامناسب
  • مواد شیمیایی محیط

13 تا 15 درصد زوجین در دنیا مبتلا به ناباروری می باشند. شیوع ناباروری در کشورهای غیرپیشرفته به علت محدودیت های تشخیص و درمان بیشتر رخ می دهد.

ناباروری و بیماری واریکوسل

در انگلستان از هر 6 زوج 1 زوج دچارناباروری می شود. نقش مرد در ناباروری 50 درصد می باشد. بنابراین یک بررسی جامع و مفید ممکن است باعث تشخیص عوامل قابل درمان و غیر علاج در مرد گردد. بررسی معمولا بصورت انجام معاینه بالینی و گرفتن شرح حال و انجام آزمایشات هورمونی و ژنتیکی از مرد است.

در 1 درصد افراد ممکن است ناباروری نشان دهنده بیماری های جدی و مرگ آور نظیر سرطان بیضه، سرطان مغز، سرطان نخاع، اختلالات هورمونی، ناهنجاری های سیستم دستگاه تناسلی و بیماری ژنتیک باشد. بنابراین اورولوژیست باید درنظر داشته باشد که ناباروری ممکن است با وضعیت بسیار جدی پزشکی همراه باشد.

در یک بررسی صورت گرفته در کلینیک ناباروری در برزیل، عوامل مهم در ایجاد ناباروری، واریکوسل، عفونت ها، اختلال هورمون های خون، عوامل ناشناخته، عوامل ایمنی(ایمونولوژیک)، انسداد، سرطان، ژنتیک و نارسائی بیضه بوده است.

آزمایش اسپرم یا نطفه

آزمایش اسپرم چیست ؟ در واقع اولین آزمایش برای بررسی فرد نابارور، انجام آزمایش اسپرم یا نطفه می باشد.

آزمایش اسپرم برای بارداری

معمولا برای سنجش شکل، تعداد و تحرک اسپرم ها، آزمایش اسپرم انجام می شود. نتیجه این تست نشان می دهد که عدم باروری مرد به چه دلیل است. روند اصلی نطفه سازی به این گونه است که هیپوتالاموس و هیپوفیز در مغز و بیضه ها بطور منسجم با هم در تولید هورمون های مردانه و تولید نطفه سازی دخالت دارند.

بیضه ها برای تحریک و ایجاد نطفه یا اسپرم نیاز به ترشح LH  و FSH از هیپوفیز دارند که ترشح این دو هورمون نیز تحت تاثیر ترشح  GNRH از هیپوتالاموس می باشند.

LH با اثر روی سلولهای لیدیگ(LEYDIG CELL) باعث ترشح هورمون جنسی(تستوسترون) می شود و این موجب تولید نطفه (اسپرم) در بیضه و همچنین باعث صفات ثانویه در فرد می گردد. FSH،  با تحریک سلول های سرتولی موجب تقویت و حمایت در تولید اسپرم در بیضه می گردد.

تولید اسپرم

تولید اسپرم زمانی صورت می گیرد که غده هیپوفیز، هیپوتالاموس و بیضه ها سالم باشند. هرگونه بیماری یا اختلال در عمل این محور وجود داشته باشد، نطفه ساخته نمی شود. اگر بیضه دچار اختلال باشد با وجود ترشح هورمون ها، نطفه ساخته نمی شود و در نتیجه مقدار LH و FSH در خون بالا می رود و چنانچه هیپوتالاموس یا هیپوفیز دچار اختلال و بیماری باشند مقدارLH و FSH درخون کاهش می یابد یا ممکن است وجود نداشته باشد.

تولید روزانه نطفه (اسپرم) 40 میلیون می باشد که با افزایش سن مقدار تولید آن کاهش می یابد. محل ذخیره نطفه ها یا اسپرم ها در اپیدیدیم (زائده ای روی بیضه) می باشد و در همین جا نطفه ها به حالت نرمال و طبیعی درمی آیند. نطفه ها پس از 12 روز از این قسمت خارج می گردندو از طریق لوله های دو طرفه برنده نطفه ها که واز(VAS) نامیده می شود، وارد کیسه های منی می شوند.

ناباروری در مردان اسپرم

برای آزمایش اسپرم باید ناشتا بود؟

خیر نیازی به ناشتا بودن برای آزمایش اسپرم نیست.

چه زمانی باید آزمایش اسپرم صورت گیرد؟

برای بررسی یک زوج نابارور، مرد باید دو بار بلافاصله 1 تا 2 هفته آزمایش اسپرم بدهد و آزمایش باید 2 یا 3 روز بعد از عمل جنسی انجام شود. اگر این فاصله طولانی تر شود، حجم منی زیاد خواهد بود و معمولا حرکت نطفه ها کم می شود و آزمایش صحیح نخواهد بود. اگر منی درآزمایشگاه داده شود، بهتر است و اگر در منزل تهیه می گردد، سریعا بمدت 30 دقیقه نمونه به آزمایشگاه تحویل داده شود.

اعداد طبیعی آزمایش اسپرم

طبق گزارش بهداشت جهانی یک آزمایش، در صورتی که اعداد آن به شرح زیر باشد طبیعی خواهد بود:

  1. حجم 5/1 سی سی
  2. غلظت نطفه 15 میلیون در یک سی سی
  3. کل غلظت نطفه 40 میلیون
  4. حرکت کل 40 درصد
  5. حرکت سریع 32 درصد
  6. نطفه های باحرکت یا زنده 58 درصد
  7. شکل نطفه 4 درصد
  8. تعداد گلبول های سفید زیر 10 عدد

این نتیجه بررسی آزمایش اسپرم یا نطفه در 8 کشور جهان است که از هر کشور قسمتی از جمعیت بارور آن کشور در آن شرکت داشته اند.

برای پرسش و پاسخ از دکتر روی لینک پرسش از دکتر کلیک کنید.

دکتر هوشنگ قوامی جراح و متخصص کلیه و مجاری ادراری و ناباروری و ناتوانی جنسی مردان در تهران

سیستم پرسش و پاسخ

ثبت سوال جدید

برای ثبت پرسش خود از دکتر می توانید از این قسمت استفاده کنید.پاسخ شما تا 5روز از طریق پیامک و ایمیل اطلاع رسانی خواهد شد.

پیگیری سوال قبل

برای پیگیری پاسخ سوال خودتون و نمایش آن کد رهگیری خود را در این قسمت وارد کنید.
تصاویر پیوست امکان انتخاب تا ۵ تصویر وجود دارد. جهت انتخاب چندگانه کلید Ctrl را نگه دارید. (فرمت های مجاز شامل png, gif و jpg می باشد و حداکثر حجم هر تصویر ۸ مگابایت است.)

  • تصویر کاربر ام پنجشنبه ۱۴ شهریور ۹۸( 4 سال پیش) تعداد بازدید: 303 مشاهده پرسش
    سلام دکتر خسته نباشید چند روز پیش رفتم آزمایش اسپرم که درصد آزمایشات اینگونه بود خواهشا نگاه کنید ببیند مشکلی هست یا نه راهکار چیه در ضمن سونوگرافی واریکوسل هم رفتم هیچی نبوده بعدش معاینه پزشکی هم قرار گرفتم واریکوسل گفتن نداری
    volume=3.8
    color=n
    liguefaction min=30
    viseosity=n
    agglutination=som
    spermcount=54
    slowprogressive=20
    progressive motility=20
    non progressive=15
    totalmotility=35
    immotile spermatozoa=65
    normal morphology=1
    پزشک هم برام هشت تا آمپول اچ اس جی نوشته هفته ای یک بارو محلول اینستوم ال-مارنتین وorthomol fertil plusو کلومفین نوشته هنوز استفاده نکرد میترسم عوارض داشته باشن دکتر خواهشا راهنمایی کنید
    1. تصویر کاربر دکتر هوشنگ قوامی پنجشنبه ۱۴ شهریور ۹۸( 4 سال پیش)

      طبيعي است

  • تصویر کاربر مهدی سه شنبه ۵ شهریور ۹۸( 4 سال پیش) تعداد بازدید: 259 مشاهده پرسش
    سلام و آداب خدمت شما آقای دکتر قوامی
    من روز سه شنبه انزال شدم میخواستم بدونم پنج شنبه میتونم آزمایش اسپرم بدم؟
    ممنونم
    1. تصویر کاربر دکتر هوشنگ قوامی سه شنبه ۵ شهریور ۹۸( 4 سال پیش)

      خير نمي شود

  • تصویر کاربر ا چهارشنبه ۶ شهریور ۹۸( 4 سال پیش) تعداد بازدید: 388 مشاهده پرسش
    سلام چگونه بدون دارو سقط جنین کرد؟ گفته میشه اسپرم مرد قوی باشه احتمال کمتره سقط بشه؟ کجا بدونم اسپرم قوی هست یا ن
    1. تصویر کاربر دکتر هوشنگ قوامی چهارشنبه ۶ شهریور ۹۸( 4 سال پیش)

      از متخصص زنان سوال كنيد

  • تصویر کاربر علی یکشنبه ۳ شهریور ۹۸( 4 سال پیش) تعداد بازدید: 520 مشاهده پرسش
    سلام
    من بعداز 5ماه اقدام برای بارداری بدلیل عدم موفقیت اسپرموگرام کردم.عکس جواب تست براتون فرستاده شده
    مورفولوژی نرمال5 و مورفولوژی غیرنرمال95درصده
    سایر موارد نسبتا خوبه.تحرک 74 غلظت68
    حرکت روبه جلو 56.تعداد در هرانزال 346
    میخواستم ببینم با مورفولوژی 5درصد نیاز هست دارو مصرف بشه یا بارداری رخ میدهد؟
    1. تصویر کاربر دکتر هوشنگ قوامی یکشنبه ۳ شهریور ۹۸( 4 سال پیش)

      نيازي به دارو نداريد طبيعي است

  • تصویر کاربر محمد جمعه ۸ شهریور ۹۸( 4 سال پیش) تعداد بازدید: 356 مشاهده پرسش
    سلام.150 کیلو هستم
    گاهی درد در بیضه سمت چپ احساس میکنم، سونوگرافی شد و گفتن مشکلی نداره، اما آزمایش اسپرم دادم و موروفولوژی صفر هست. نتیجه آزمایش پیوست شد.
    راهی برای درمان وجود داره؟
    با تشکر
    1. تصویر کاربر دکتر هوشنگ قوامی جمعه ۸ شهریور ۹۸( 4 سال پیش)

      شانس كم است

  • تصویر کاربر شادی پنجشنبه ۳۱ مرداد ۹۸( 4 سال پیش) تعداد بازدید: 431 مشاهده پرسش
    ایا گلوبوزو اسپرمی درمان داره
    1. تصویر کاربر دکتر هوشنگ قوامی پنجشنبه ۳۱ مرداد ۹۸( 4 سال پیش)

      نمي دانم

  • تصویر کاربر کوثر پنجشنبه ۳۱ مرداد ۹۸( 4 سال پیش) تعداد بازدید: 222 مشاهده پرسش
    سلام و خسته نباشید.اقای دکتر من در استانه ی ازدواج هستم نامزدم بیان کرده که قبلا واریکوسل داشته و قبلا جراحی کرده و یکسال تحت درمان بوده بعد یکسال باز دچار درد میشه و پزشک با عمل جراحی تجویز میکنن اما ایشون دیگه قادر به انجام عمل نیس میزان و کیفیت اسپرم در ازمایشش هم دکتر بیان کرده که ۳۹ درصد از اسپرم کیفیت متوسط و ۱۹ درصد کیفیت عالی داره میخواستم بدونم ایا می توان با این میزان کیفیت اسپرم بچه دار شد یا اینکه ایشون ناتوان هستن خیلی نگران اینده و ازدواجم هستم تورو خدا جواب سوال منو بدین میزان کیفیت اسپرم برای باروری چقدر باید باشه
    1. تصویر کاربر دکتر هوشنگ قوامی پنجشنبه ۳۱ مرداد ۹۸( 4 سال پیش)

      ميزان كيفيت اسپرم كافي است

  • تصویر کاربر گلي یکشنبه ۳ شهریور ۹۸( 4 سال پیش) تعداد بازدید: 251 مشاهده پرسش
    سلام دكتر همسر من واريكوسل خفيف داشت موفولوژي ٢ درصد و تعداد ٣٣ ميليون اما جهش صفر عمل ميكرو كردن اما بعد سه ماه كه ازمايش دادن جهش ٣٥ درصد شد اما مورفولوژي صفر درصد ايا مورفولوژي صفر قابليت درست شدن داره و بايد بذاريم زمان بيشتري از عمل بگذره؟ مرسي از پاسخگوييتون
    1. تصویر کاربر دکتر هوشنگ قوامی یکشنبه ۳ شهریور ۹۸( 4 سال پیش)

      بايد از نظر واريكوسل معاينه شود

  • تصویر کاربر فرهاد پنجشنبه ۳۱ مرداد ۹۸( 4 سال پیش) تعداد بازدید: 283 مشاهده پرسش
    سلام آقای دکتر. بنده 42 سال دارم و به تازگی آزمایش اسپرم دادم و متوجه شدم که تحریک پیشرونده حدود 28% و مورفولوژی 4% و تعداد کل اسپرم حدود 190 میلیون بودش. متاسفانه سونوگرافی تشخیص واریکوسل درجه سه در هر دو بیضه را داد. آیا عمل واریکوسل درجه 3 میتونه تاثیری روی تحرک و موروفولوژی داشته باشه؟
    1. تصویر کاربر دکتر هوشنگ قوامی پنجشنبه ۳۱ مرداد ۹۸( 4 سال پیش)

      بله دارد

  • تصویر کاربر علی یکشنبه ۲۰ مرداد ۹۸( 4 سال پیش) تعداد بازدید: 277 مشاهده پرسش
    سلام آقای دکتر.من چهل سالمه که نزدیک به دو ساله ازدواج کردم الانم نزدیک یک ساله برای بچه دار شدن اقدام کردیم اما متاسفانه بچه دار نشدیم الانم ازمایش اسپرم من نرمال نشون نمیده. خواستم در این مورد راهنمایی ام کنید،لازم به ذکر است که نزدیک به چهار سال پیش یه دفعه ای حجم مایع منی من به شدت کم شد که به دکتر هم مراجعه کردم بعد از ازمایش و سونوگرافی عمل واریکوسل برام انجام داد اما هیچ فرقی نکردم حالا ممنون میشم اگه راهنمایی ام کنید.اینم ازمایش جدیدی که داده ام
    1. تصویر کاربر دکتر هوشنگ قوامی یکشنبه ۲۰ مرداد ۹۸( 4 سال پیش)

      حركت اسپرم غير طبيعي است

درحال دریافت اطلاعات
پرسش از دکتر