عمل TURP یا همان تراشیدن پروستات، رایج ترین جراحی برای درمان بزرگی خوش خیم پروستات است. در این روش هیچ برشی روی شکم یا بدن ایجاد نمی شود و جراح از مسیر طبیعی ادرار وارد می شود و بخش اضافه پروستات را می تراشد. اگر پزشک به شما گفته است باید پروستات را عمل کنید و دنبال این هستید که بدانید تراش پروستات دقیقا چیست، چه کسانی به آن نیاز دارند، چقدر طول می کشد و بعد از آن چه انتظاری داشته باشید، در ادامه همه این موارد به زبان ساده توضیح داده شده است.
عمل TURP یا تراش پروستات چیست؟
پروستات غده کوچکی است که درست زیر مثانه قرار دارد و مجرای ادرار از میان آن عبور می کند. با افزایش سن، این غده در بسیاری از آقایان بزرگ می شود و مثل حلقه ای مجرای ادرار را می فشارد. نتیجه اش باریک شدن جریان ادرار، بیدار شدن های شبانه و احساس تخلیه ناقص مثانه است.
در عمل تراشیدن پروستات، جراح ابزاری باریک و لوله مانند به نام رزکتوسکوپ را از مسیر مجرای ادرار وارد می کند. این ابزار یک دوربین دارد که تصویر داخل بدن را روی مانیتور نشان می دهد و یک حلقه سیمی که با جریان الکتریکی، بافت اضافه پروستات را لایه لایه می تراشد. قطعات تراشیده شده به مثانه رانده و در پایان عمل از بدن خارج می شوند.
به همین دلیل است که به این جراحی «عمل بسته پروستات» هم می گویند؛ چون برخلاف جراحی باز، هیچ برشی روی پوست ایجاد نمی شود و همه کار از راه مجرای طبیعی انجام می گیرد. اصطلاح های «تراش پروستات»، «تراشیدن پروستات» و «عمل TURP» همگی به یک جراحی اشاره دارند.
عمل تراشیدن پروستات جراحی رایجی برای برداشتن بخشی از غده پروستات است که برخلاف بسیاری از جراحی های دیگر، هیچ برشی لازم ندارد و ابزار از داخل مجرای ادرار وارد می شود.
به نقل از: Cleveland Clinic
حرفهای TUR کوتاهشدهی «برداشتن از راه مجرای ادرار» است و وقتی حرف P به آن اضافه میشود یعنی این کار روی پروستات انجام شده است. اگر پزشک شما فقط گفته «تی یو آر»، منظورش همین جراحی است.
این جراحی محدودیت سنی ندارد. بخش بزرگی از بیمارانی که تراش پروستات میشوند بالای ۷۰ سال هستند و چون عمل بدون برش و اغلب با بیحسی نخاعی انجام میشود، در سنین بالا هم قابل انجام است. آنچه تعیینکننده است سن شناسنامهای نیست؛ کنترل بودن بیماریهای زمینهای مثل قند و فشار خون و وضعیت قلب است که در ارزیابی قبل از عمل بررسی میشود.
چه زمانی عمل تراشیدن پروستات لازم می شود؟
بزرگی خوش خیم پروستات به خودی خود دلیل جراحی نیست. بسیاری از آقایان سال ها با دارو کنترل می شوند و هرگز به عمل نمی رسند. تصمیم به جراحی وقتی گرفته می شود که یا دارو دیگر جواب نمی دهد، یا انسداد به جایی رسیده که به مثانه و کلیه آسیب می زند.
وقتی جراحی یک انتخاب است:
در این حالت ها پزشک عمل را پیشنهاد می دهد، ولی تصمیم نهایی با خود بیمار و بر اساس میزان آزاردهندگی علائم است:
- بیدار شدن مکرر شبانه برای ادرار که خواب را به هم می ریزد
- جریان ضعیف، بریده بریده یا دوشاخه شدن ادرار
- احساس تخلیه ناقص مثانه و نیاز به دوباره رفتن
- فوریت ادراری یا چکه کردن در انتهای ادرار
- ادامه علائم با وجود مصرف منظم دارو به مدت چند ماه مثل قرص تامسولوسین
- بروز عوارض آزاردهنده دارویی، مانند سرگیجه یا کاهش میل جنسی
در موارد زیر به تعویق انداختن عمل TURP خطرناک است، چون انسداد در حال آسیب زدن به مثانه و کلیه است:
- احتباس کامل ادرار؛ یعنی ناتوانی در ادرار کردن که نیاز به گذاشتن سوند پیدا کرده است
- عفونت های ادراری مکرر که با آنتی بیوتیک هم برمی گردند
- سنگ مثانه که در اثر باقی ماندن ادرار تشکیل شده است
- خون ریزی مکرر از پروستات
- بالا رفتن کراتینین یا نشانه های آسیب کلیه در سونوگرافی
- باقی ماندن حجم زیاد ادرار در مثانه پس از هر بار تخلیه
اگر هر کدام از این موارد را دارید، مراجعه را عقب نیندازید. آسیبی که به مثانه وارد می شود، پس از جراحی هم همیشه به طور کامل برگشت پذیر نیست.
برای بررسی اینکه پروستات شما به جراحی نیاز دارد یا با دارو کنترل می شود، در مطب دکتر هوشنگ قوامی در تهران نوبت بگیرید.
چه حجمی از پروستات کاندید عمل TURP است؟
یکی از رایج ترین سوالات این است که پروستات با چه اندازه ای باید تراشیده شود. پاسخ کوتاه این است که عدد سونوگرافی به تنهایی تصمیم نمی گیرد، اما در انتخاب روش جراحی نقش مهمی دارد.
حجم بالای ۸۰ تا ۱۰۰ سیسی: زمان جراحی و خطر خونریزی بالا میرود و بعضی جراحان ترجیح میدهند بیمار را به عمل باز ارجاع دهند. اما این قاعدهی مطلقی نیست؛ در دست جراحی که سالها این عمل را انجام داده، پروستاتهای بزرگ هم اغلب از همان مسیر طبیعی و بدون برش قابل تراشیدن هستند. عمل باز معمولاً وقتی انتخاب میشود که حجم بسیار زیاد باشد یا سنگ بزرگ مثانه و فتق همزمان وجود داشته باشد.
اگر می خواهید بدانید در سن و شرایط شما چه حجمی طبیعی و چه حجمی هشداردهنده است، جدول کامل اندازه پروستات برای عمل جراحی را ببینید .
نکته مهم این است که بیماری که پروستات ۹۰ سی سی دارد ولی هیچ علامتی ندارد، به عمل نیاز ندارد؛ و بیماری با پروستات ۴۰ سی سی که دچار احتباس ادرار شده، حتما باید عمل شود. شدت انسداد مهم تر از عدد سونوگرافی است.
عمل TURP بهتر است یا لیزر پروستات؟
این پرسشی است که تقریبا هر بیماری قبل از تصمیم گیری می پرسد. واقعیت این است که هیچ کدام مطلقا بهتر از دیگری نیستند و انتخاب به حجم پروستات، وضعیت قلبی عروقی و داروهای مصرفی بیمار بستگی دارد.
قبل از جدول، یک عدد را بدانید.
در آمار جهانی، حدود ۹۵ تا ۹۷ درصد عملهای بزرگی خوشخیم پروستات به روش تراشیدن از راه مجرا انجام میشود. این عدد اتفاقی نیست: این روش دههها سابقه دارد، نتایج بلندمدتش کاملاً شناخته شده است و بافت برداشتهشده به آزمایشگاه میرود. جدول زیر تفاوتهای فنی را نشان میدهد، اما در عمل بالینی، روش استاندارد همین است و بقیه گزینههای شرایط خاص هستند.
| معیار | تراش پروستات (TURP) | روش های لیزری |
|---|---|---|
| حجم مناسب پروستات | از حجم کوچک تا بزرگ به صلاح دید جراح | محدودیت کمتر، مناسب برای پروستات های بزرگ تر |
| میزان خون ریزی | بیشتر | کمتر |
| بیماران مصرف کننده رقیق کننده خون | معمولا نیاز به قطع دارو پیش از عمل | گزینه امن تر در بسیاری از موارد |
| مدت ماندن سوند | حدود یک تا سه روز | معمولا کوتاه تر |
| ارسال بافت به آزمایشگاه | بله، بافت کامل تراشیده شده بررسی می شود | در برخی روش ها بافت قابل بررسی باقی نمی ماند |
| سابقه و پیش بینی پذیری نتیجه | دهه ها تجربه، نتایج بلندمدت کاملا شناخته شده | جدیدتر، در دسترس بودن و هزینه متفاوت |
مزیت کمتر گفته شده تراشیدن پروستات این است که بافت برداشته شده به آزمایشگاه فرستاده می شود. از آنجا که در درصد کمی از موارد، بزرگی پروستات با سرطان همراه است، این بررسی می تواند یک تشخیص زودهنگام و ارزشمند به همراه داشته باشد.
انواع روش تراشیدن پروستات: مونوپولار و بایپولار
عمل TURP امروز به دو شکل انجام می شود و تفاوت آن ها در نوع جریان الکتریکی و مایع شست و شو است.
روش کلاسیک و قدیمی تر که از مایع شست و شوی غیر نمکی استفاده می کند. جذب بیش از حد این مایع می تواند سدیم خون را پایین بیاورد و وضعیتی ایجاد کند که به آن سندروم TUR گفته می شود. به همین دلیل مدت جراحی در این روش محدودتر است.
نسل جدیدتر که با سرم نمکی کار می کند و عملا خطر سندروم TUR را حذف می کند. کنترل خون ریزی بهتر است و جراح می تواند زمان بیشتری برای پروستات های بزرگ تر صرف کند. امروزه در بیشتر مراکز مجهز همین روش انتخاب می شود.
هنگام مشاوره پیش از عمل حتما بپرسید تراش پروستات شما به کدام روش انجام می شود؛ این سوال ساده تفاوت مهمی در ایمنی جراحی ایجاد می کند.
عمل تراشیدن پروستات چگونه انجام می شود؟
مراحل عمل TURP از لحظه ورود به اتاق عمل تا خروج از آن به این ترتیب است:
- بیهوشی: بیشتر جراحی ها با بی حسی نخاعی انجام می شود، یعنی بیمار بیدار است ولی از کمر به پایین بی حس. در برخی موارد بیهوشی عمومی انتخاب می شود.
- ورود ابزار: رزکتوسکوپ از مجرای ادرار وارد می شود و جراح داخل مثانه و پروستات را روی مانیتور می بیند. هیچ برشی روی بدن زده نمی شود.
- تراشیدن بافت: بافت اضافه پروستات با حلقه الکتریکی به قطعات کوچک تراشیده می شود. جراح دقت می کند به عضله کنترل کننده ادرار در زیر پروستات آسیبی نرسد.
- کنترل خون ریزی: نقاط خون ریزی دهنده با همان جریان الکتریکی بسته می شوند.
- خروج قطعات و گذاشتن سوند: تکه های تراشیده شده از مثانه خارج و به آزمایشگاه فرستاده می شوند و یک سوند برای شست و شوی مثانه گذاشته می شود.
مدت عمل TURP معمولا بین ۶۰ تا ۹۰ دقیقه است و بسته به حجم پروستات و مقدار بافتی که باید برداشته شود، کم یا زیاد می شود.
آمادگی پیش از عمل تراش پروستات
- کنترل کامل عفونت ادراری با آزمایش کشت ادرار و درمان آن پیش از عمل
- قطع داروهای رقیق کننده خون، فقط با دستور پزشک و معمولا حدود یک هفته قبل
- اطلاع دادن به پزشک درباره همه داروهای مصرفی، از جمله مکمل ها و داروهای گیاهی
- ناشتا بودن از چند ساعت پیش از جراحی طبق دستور بیهوشی
- هماهنگ کردن همراه برای بازگشت به خانه، چون خودتان اجازه رانندگی ندارید
هرگز داروی رقیق کننده خون را خودسرانه قطع نکنید؛ این کار در بیماران قلبی می تواند خطرناک تر از خود جراحی باشد.
بعد از عمل TURP چه اتفاقی می افتد؟
دوره نقاهت تراشیدن پروستات معمولا قابل پیش بینی است و بیشتر بیماران مسیر مشابهی را طی می کنند:
- روز اول تا سوم: بستری در بیمارستان با سوند ادراری. مثانه به طور مداوم شست و شو داده می شود تا لخته تشکیل نشود.
- هفته اول: خونی بودن خفیف ادرار طبیعی است و کم کم روشن می شود. سوزش و تکرر ادرار در این مرحله شایع است.
- هفته دوم: اولین ویزیت پیگیری و دریافت جواب پاتولوژی بافت.
- هفته چهارم تا ششم: بازگشت تدریجی به فعالیت عادی. تا این زمان از بلند کردن اجسام سنگین و فعالیت بدنی شدید خودداری کنید.
- پس از شش هفته: در بیشتر افراد جریان ادرار به وضوح بهتر از قبل از عمل است و بیدار شدن های شبانه کاهش پیدا می کند.
سوزش هنگام ادرار و احساس نیاز فوری به تخلیه، پس از این جراحی طبیعی است و معمولا طی چند هفته برطرف می شود.
به نقل از: Mayo Clinic
در همین دوره، نوشیدن مایعات فراوان، پرهیز از یبوست و مصرف غذاهای پرفیبر بهبود را سریع تر می کند؛ فهرست کامل خوراکی های مفید و مضر را در رژیم غذایی در پروستات ببینید. مصرف کافئین و نوشیدنی های تحریک کننده مثانه را تا برطرف شدن علائم کنار بگذارید.
عوارض عمل تراشیدن پروستات
تراش پروستات جراحی شناخته شده و نسبتا ایمنی است، اما مثل هر عمل دیگری عوارض احتمالی دارد. آگاهی از آن ها باعث می شود پس از جراحی بی جهت نگران نشوید:
توضیح مفصل تر هر یک از این عوارض و راه های کاهش آن ها را در مقاله عوارض عمل پروستات خوش خیم بخوانید.
باز، بسته یا لیزر؛ کدام روش عمل پروستات برای شما مناسب است؟
بیشتر بیمارانی که به مطب مراجعه می کنند سه اسم را شنیده اند و بین آن ها سردرگم هستند: عمل باز، عمل بسته (تراش پروستات از راه مجرا یا همان TURP) و عمل با لیزر. حقیقت این است که این سه روش رقیب هم نیستند؛ هرکدام برای شرایط متفاوتی ساخته شده اند و آنچه روش درست را تعیین می کند اندازه پروستات شما، وجود سنگ یا حفره در مثانه و وضعیت عمومی بدن شماست، نه تبلیغات.
| معیار مقایسه | عمل بسته (تراش از راه مجرا) | عمل باز (پروستاتکتومی ساده) | عمل با لیزر |
|---|---|---|---|
| مناسب چه بیمارانی است | اکثریت قاطع بیماران با پروستات کوچک تا بزرگ | پروستات بسیار بزرگ، یا وجود سنگ بزرگ و حفره در مثانه | بیمارانی که امکان قطع داروی رقیق کننده ی خون را ندارند. |
| برش روی شکم | ندارد؛ همه چیز از راه مجرای ادرار انجام می شود | دارد؛ برش در قسمت پایین شکم | ندارد |
| مدت بستری | حدود یک تا دو روز | حدود سه تا پنج روز | یک روز و گاهی ترخیص در همان روز |
| مدت ماندن سوند | معمولاً حداکثر دو روز | حدود چهار تا هفت روز | یک تا دو روز |
| میزان خونریزی | کم | بیشترین میزان در بین سه روش | کمترین میزان |
| بازگشت به کار سبک | حدود دو تا سه هفته | حدود چهار تا شش هفته | حدود یک تا دو هفته |
| خشک شدن انزال | شایع است و به توان جنسی آسیب نمی زند | شایع است و به توان جنسی آسیب نمی زند | شایع است و به توان جنسی آسیب نمی زند |
عمل باز پروستات در چه شرایطی هنوز الزامی است؟
عمل باز امروز روش اول نیست، اما حذف هم نشده است. مواردی وجود دارد که عمل از راه مجرا در آن ها انتخاب درستی نیست و جراح ناچار است سراغ روش باز برود:
مواردی که عمل باز ترجیح داده می شود:
- پروستات بسیار بزرگ که تراش کامل آن از راه مجرا زمان بسیار طولانی می برد.
- وجود همزمان سنگ بزرگ در مثانه که باید در همان جلسه خارج شود.
- وجود حفره یا کیسه غیرطبیعی در دیواره مثانه که نیاز به ترمیم دارد.
- محدودیت جسمی بیمار برای قرار گرفتن در وضعیت لازم برای جراحی از راه مجرا، مثلاً آرتروز شدید زانو
- تنگی شدید مجرای ادرار که عبور دوربین را غیرممکن می کند.
هشدار: هیچ روشی به تنهایی «بهترین» نیست. اگر مطبی بدون سونوگرافی، بدون بررسی حجم پروستات و بدون سنجش ادرار باقی مانده در مثانه، از همان جلسه اول یک روش خاص را به شما پیشنهاد داد، حتماً نظر دوم بگیرید.
پس تکلیف بیمار چیست؟
سه عدد تصمیم را مشخص می کند: حجم پروستات شما در سونوگرافی، مقدار ادراری که بعد از تخلیه در مثانه باقی می ماند و شدت علائم شما. تا زمانی که این سه مورد اندازه گیری نشده باشد، صحبت درباره باز یا بسته یا لیزر بی معناست. در یک ویزیت حضوری این سه مورد بررسی می شود و در همان جلسه مشخص می شود اصلاً نیاز به جراحی دارید یا با درمان دارویی کنترل می شوید.
قبل از تصمیم دربارهی نوع عمل، سه عدد باید مشخص شود
حجم پروستات در سونوگرافی، مقدار ادرار باقیمانده در مثانه و شدت علائم. تا وقتی این سه اندازهگیری نشده، بحث دربارهی باز یا بسته یا لیزر بیمعناست. دکتر هوشنگ قوامی هر سه روش تراشیدن از راه مجرا، عمل باز و لاپاراسکوپی را انجام میدهد، بنابراین انتخاب بر اساس پروندهی شما گرفته میشود نه بر اساس اینکه پزشک کدام روش را بلد است.
تماس با مطبپرسش از دکترکلینیک جراحی میرداماد — بالاتر از میدان ونک، ابتدای میرداماد، جنب ساختمان اسکان
بسیاری از بیماران در این مرحله بیش از آنکه نگران روش باشند، نگران جراحیاند. اگر شما هم همین سوال را دارید، خطرات عمل پروستات را جداگانه توضیح دادهایم.
عمل TURP و رابطه جنسی
این بخشی است که بیماران بیشتر از همه نگرانش هستند و کمتر درباره اش می پرسند. توضیح روشن آن معمولا نگرانی را برطرف می کند.
ارگاسم خشک شایع ترین تغییر پس از تراشیدن پروستات است. در این حالت، احساس ارگاسم کاملا مثل قبل باقی می ماند اما مایع منی به جای خارج شدن، وارد مثانه می شود و بعدا با ادرار دفع می گردد. این وضعیت هیچ ضرری برای بدن ندارد و لذت جنسی را از بین نمی برد، اما برای مردانی که قصد بچه دار شدن دارند اهمیت جدی دارد و باید پیش از جراحی درباره اش صحبت شود.
در مقابل، قدرت نعوظ معمولا تغییر محسوسی نمی کند. اگر پس از عمل مشکلی در نعوظ ایجاد شود، بیشتر موارد موقت است و به تدریج برطرف می شود؛ علت ها و راه های درمان آن در مقاله اختلال نعوظ بعد از عمل پروستات توضیح داده شده است. بازگشت به رابطه جنسی معمولا چهار تا شش هفته پس از جراحی و با تایید پزشک انجام می شود.
آیا عمل TURP سرطان پروستات را تشخیص می دهد؟
بزرگی پروستات در بیش از نود درصد موارد خوش خیم است، اما در موارد کمی همراه با سرطان دیده می شود. تمام بافتی که در جریان تراش پروستات برداشته می شود به آزمایشگاه پاتولوژی فرستاده می شود و زیر میکروسکوپ بررسی می گردد.
به همین دلیل جواب پاتولوژی را حتما در اولین ویزیت پس از عمل همراه خود بیاورید. توجه داشته باشید که این جراحی برای درمان سرطان پروستات انجام نمی شود و هدفش رفع انسداد ادراری است؛ بررسی بافت یک مزیت جانبی ارزشمند است، نه هدف اصلی.
- ناتوانی کامل در ادرار کردن
- خون قرمز روشن یا لخته در ادرار که پس از ۲۴ ساعت و با وجود نوشیدن مایعات فراوان ادامه دارد
- تب و لرز
- درد شدیدی که با مسکن تجویزشده آرام نمی شود
- تورم یا درد یک طرفه ساق پا
سوالات متداول درباره تراشیدن پروستات
عمل تراش پروستات دردناک است؟
خود جراحی به دلیل بی حسی یا بیهوشی دردی ندارد. پس از عمل، سوزش هنگام ادرار برای چند هفته شایع است و با مسکن های معمول کنترل می شود.
چند روز باید در بیمارستان بمانم؟
معمولا یک تا سه روز، تا زمانی که ادرار روشن شود و سوند برداشته شود.
آیا بعد از عمل TURP پروستات دوباره بزرگ می شود؟
در بلندمدت امکان رشد دوباره بافت وجود دارد، اما این اتفاق معمولا سال ها بعد و در درصد کمی از بیماران رخ می دهد.
چه زمانی می توانم سر کار برگردم؟
برای کارهای سبک و اداری معمولا پس از دو هفته و برای کارهای بدنی سنگین پس از چهار تا شش هفته، با تایید پزشک.
آیا می توان به جای عمل، همچنان دارو مصرف کرد؟
تا وقتی دارو علائم را کنترل می کند و عارضه ای مانند احتباس ادرار یا آسیب کلیه ایجاد نشده، بله. اما ادامه دارو در شرایطی که مثانه در حال آسیب دیدن است، فقط زمان را از دست می دهد.
دکتر هوشنگ قوامی، بورد تخصصی جراحی کلیه، مجاری ادراری و ناباروری مردان، برای ارزیابی پروستات و انتخاب روش درمان در کلینیک جراحی میرداماد تهران با شماره زیر تماس بگیرید:
جمع بندی
عمل TURP یا تراشیدن پروستات، روشی شناخته شده و کم تهاجمی برای رفع انسداد ادراری ناشی از بزرگی خوش خیم پروستات است که بدون هیچ برشی روی بدن انجام می شود. تصمیم درباره اینکه چه زمانی باید از دارو به جراحی رفت، به شدت علائم، حجم پروستات، وضعیت مثانه و عملکرد کلیه بستگی دارد و این ارزیابی فقط با معاینه و سونوگرافی ممکن است.
اگر مدتی است دارو مصرف می کنید و علائم ادراری شما بهتر نشده، یا سونوگرافی نشان داده مقدار زیادی ادرار در مثانه باقی می ماند، بررسی حضوری را عقب نیندازید.
نادر
سه شنبه ۲۷ فروردین ۹۸( 7 سال پیش)
تعداد بازدید: 515
مشاهده پرسش
