استمنا (خودارضایی) چیست؟ عوارض واقعی و باورهای نادرست

استمنا یا خودارضایی، تحریک اندام تناسلی توسط خود فرد برای رسیدن به لذت یا ارضای جنسی است. این رفتار معمولاً بعد از بلوغ جنسی و با شکل‌گیری غریزه‌ی جنسی شروع می‌شود و در افرادی که ازدواج نکرده‌اند و شریک جنسی ندارند شایع‌تر است.

استمنا چیست و چطور نوشته می‌شود؟

استمنا (Masturbation) معادل علمی همان چیزی است که در زبان روزمره «خودارضایی» گفته می‌شود. این کلمه در فارسی به چند شکل نوشته می‌شود و همین باعث سردرگمی در جستجو شده است:

• استمنا و استمناء: هر دو شکل درست و رایج نگارشی هستند.
• استمناع و استمنای: شکل‌های نادرست ولی بسیار پرکاربردی هستند که معنای یکسانی دارند.
• خودارضایی: معادل فارسی همین اصطلاح است و در متون پزشکی هم استفاده می‌شود.

عمل جنسی در انسان به چند منظور انجام می‌گیرد: لذت جنسی، هویت، فرار از تنهایی و تولید مثل. جوانی که به مرحله‌ی بلوغ جنسی رسیده و هیچ اطلاعاتی در زمینه‌ی مسائل جنسی ندارد، برای ارضای خود به طرف استمنا می‌رود. مشکل اصلی معمولاً نه خودِ این رفتار، بلکه نبود اطلاعات درست درباره‌ی آن است.

آیا استمنا ضرر جسمی دارد؟ بررسی باورهای نادرست

بخش بزرگی از نگرانی مراجعه‌کنندگان، ریشه در باورهایی دارد که هیچ پشتوانه‌ی پزشکی ندارند. جدول زیر رایج‌ترین آن‌ها را از هم جدا می‌کند:

آیا خودارضایی باعث اختلال نعوظ یا زود انزالی می‌شود؟

این پرتکرارترین نگرانی مردانی است که به مطب مراجعه می‌کنند، و جوابش ساده نیست چون هم بخشی درست است و هم بخشی نادرست.

خودِ خودارضایی به‌تنهایی باعث اختلال نعوظ نمی‌شود. اما دو حالت وجود دارد که می‌تواند در آن نقش داشته باشد:

نکته‌ی مهم این است که اختلال نعوظ و زود انزالی علت‌های شناخته‌شده و قابل درمان دیگری هم دارند که تا بررسی نشوند نباید همه چیز را به گردن خودارضایی انداخت. اگر با یکی از این دو مشکل درگیر هستید، این دو مقاله را بخوانید:

• درمان زود انزالی
• علت زود شل شدن نعوظ در مردان

احساس گناه؛ شایع‌ترین پیامد واقعی

اگرچه استمنا هیچ‌گونه ضرر جسمی برای فرد ایجاد نمی‌کند، ولی فرد ناخودآگاه احساس گناه و پشیمانی می‌کند. این احساس در جوامعی که مسائل جنسی را با گناه درهم آمیخته‌اند شدیدتر است و خودش می‌تواند به اضطراب، کاهش اعتماد به نفس و حتی افت عملکرد جنسی منجر شود.

از آنجایی که فردی که امکان ارضای جنسی خود را ندارد یا درمان نشده، حس درماندگی و کمبود قدرت می‌کند، نه‌تنها اعتماد به نفسش را از دست می‌دهد بلکه روابطش با دیگران و حتی شغلش دچار مخاطره می‌شود. به همین دلیل در عمل، رسیدگی به این احساس اغلب مهم‌تر از خودِ رفتار است.

استمنا و مشکلات زناشویی

وقتی این افراد به مرحله‌ی تشکیل خانواده نزدیک می‌شوند، دچار نگرانی و اضطراب می‌شوند و تصور می‌کنند در زندگی زناشویی دچار مشکل خواهند شد. در حالی که این سابقه به‌خودی‌خود هیچ مشکلی در دوران زناشویی ایجاد نمی‌کند. آنچه واقعاً کمک می‌کند، مشاوره‌ی پزشکی پیش از ازدواج است، نه ترس و پنهان‌کاری.

خلأ آموزش جنسی در جامعه

متأسفانه در بیشتر کشورها درباره‌ی مسائل جنسی، به‌عنوان یک حقیقت غیرقابل انکار، در مدارس و دانشگاه اطلاعات لازم تدریس نمی‌شود. غالب جوانان هم سعی می‌کنند از گفتگو در این باره خودداری کنند، که علتش ریشه در مسائل فرهنگی دارد.

در بیشتر فرهنگ‌ها مسئله‌ی ارتباط جنسی با گناه درهم آمیخته و به همین دلیل گفتگو درباره‌ی آن نکوهیده شمرده شده است، حتی در شرایطی که ارتباط جنسی در محیطی کاملاً متعارف و مشروع مثل محیط زناشویی صورت می‌گیرد.

این باور فرهنگی گریبان‌گیر جمع کثیری از پزشکان هم شده است: بسیاری از پزشکان پرسش درباره‌ی مشکلات جنسی بیماران را خجالت‌آور می‌دانند و در حالی که درباره‌ی بسیاری از مشکلات بیمار سوال می‌پرسند، پرسش‌های جنسی را حذف می‌کنند. نتیجه این است که بیمار با سوالش تنها می‌ماند و سراغ منابع نامعتبر می‌رود.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

• اختلال نعوظ یا زود انزالی که بیش از چند ماه ادامه دارد
• درد یا سوزش پایدار در ناحیه‌ی تناسلی یا لگن
• خون در منی یا ترشح غیرطبیعی
• وقتی این رفتار جای فعالیت‌های روزمره، کار یا روابط شما را گرفته باشد
• اضطراب یا احساس گناه شدیدی که کیفیت زندگی شما را پایین آورده است

سوالات متداول

جمع‌بندی

استمنا رفتاری شایع است که پس از بلوغ جنسی در بسیاری از افراد دیده می‌شود و از نظر جسمی ضرری برای بدن ندارد. بیشتر نگرانی‌هایی که مردم درباره‌ی آن دارند، از باورهای نادرست می‌آید نه از شواهد پزشکی.

آنچه واقعاً نیاز به رسیدگی دارد دو چیز است: احساس گناه و اضطرابی که کیفیت زندگی را پایین می‌آورد، و مشکلات جنسی مانند اختلال نعوظ یا زود انزالی که اگر ادامه‌دار باشند باید علتشان با معاینه مشخص شود و معمولاً هم قابل درمان‌اند.