نعوظ صبحگاهی: علت بلند شدن دستگاه تناسلی در صبح

علت بلند شدن دستگاه تناسلی در صبح به عوامل مختلف فیزیولوژیکی و هورمونی بستگی دارد. محققان چندین نظریه علمی برای توضیح این پدیده ارائه داده‌اند که در ادامه به طور مفصل به بررسی هر یک می‌پردازیم:

۱. ارتباط با چرخه خواب و مرحله REM

یکی از اصلی‌ترین دلایل نعوظ صبحگاهی، ارتباط مستقیم آن با مراحل مختلف خواب، به‌ویژه مرحله خواب حرکت سریع چشم است. در طول یک شب معمولی، انسان‌ها معمولاً چهار تا پنج دوره خواب REM را تجربه می‌کنند. در این مرحله از خواب، مغز فعالیت بیشتری دارد و سیستم عصبی پاراسمپاتیک فعال می‌شود.

حدود 80 درصد از موارد نعوظ شبانه در مرحله خواب REM رخ می‌دهد. این مرحله با افزایش جریان خون به ناحیه تناسلی همراه است و به همین دلیل احتمال نعوظ در این بخش از چرخه خواب بیشتر است. از آنجایی که آخرین دوره خواب REM معمولاً در ساعات نزدیک به بیداری صبح اتفاق می‌افتد، مردان اغلب با نعوظ از خواب بیدار می‌شوند.

تحقیقات نشان داده است که مردان سالم ممکن است طی یک شب سه تا شش بار نعوظ داشته باشند که هر کدام می‌تواند بین 10 تا 30 دقیقه طول بکشد. این نعوظ‌ها در طول شب رخ می‌دهند، اما فرد از آن‌ها آگاه نیست و تنها آخرین نعوظ در هنگام بیداری قابل مشاهده است.

۲. نقش هورمون تستوسترون

هورمون تستوسترون نقش اساسی در عملکرد جنسی مردان دارد و یکی از عوامل کلیدی در ایجاد نعوظ صبحگاهی محسوب می‌شود. سطح این هورمون در طول شبانه‌روز در نوسان است و معمولاً در ساعات اولیه صبح به بالاترین میزان خود می‌رسد.

تحقیقات علمی نشان داده است که سطح تستوسترون مردان از حدود 15.3 نانومول در لیتر در ابتدای شب به 25.3 نانومول در لیتر در طول خواب شبانه افزایش می‌یابد. این افزایش قابل توجه تستوسترون یکی از دلایل مهم نعوظ صبحگاهی است، زیرا تستوسترون تقریباً به هر جنبه‌ای از نعوظ کمک می‌کند.

تستوسترون از طریق فعال کردن اعصابی که ماهیچه‌های صاف آلت تناسلی را تحریک می‌کنند، تا ایجاد احتقان خون در بافت‌های اسفنجی آلت تناسلی، در فرآیند نعوظ دخیل است. علاوه بر این، تستوسترون باعث تولید نیتریک اکساید می‌شود که برای شل شدن عضلات صاف و افزایش جریان خون ضروری است.

۳. فعالیت سیستم عصبی پاراسمپاتیک

در طول خواب، سیستم عصبی پاراسمپاتیک که مسئول کنترل عملکردهای غیرارادی بدن است، فعالیت بیشتری دارد. این سیستم ضربان قلب را کاهش می‌دهد، عضلات را شل می‌کند و بدن را وارد حالت استراحت عمیق می‌نماید.

سیستم عصبی پاراسمپاتیک همچنین مسئول کنترل تحریک جنسی و نعوظ در مردان است. در حالت بیداری، نورونهای نوآدرنرژیک در مغز به طور مداوم نعوظ را مهار می‌کنند. اما در طول خواب، به‌ویژه در مرحله REM، این نورونها فعالیت خود را متوقف می‌کنند و این امر به عملکرد تستوسترون و سیستم پاراسمپاتیک اجازه می‌دهد تا نعوظ را ایجاد کنند.

شاخه‌های پاراسمپاتیک از شبکه خاجی اعصاب نخاعی به شریان‌های تأمین‌کننده بافت نعوظ گسترش می‌یابند. پس از تحریک، این شاخه‌های عصبی استیل‌کولین را آزاد می‌کنند که به نوبه خود باعث آزادسازی نیتریک اکساید از سلول‌های اندوتلیال در شریان‌های ترابکولار می‌شود و در نهایت منجر به تورم و نعوظ می‌گردد.

۴. تحریک فیزیکی ناخواسته در خواب

حتی در حالت خواب، بدن همچنان نسبت به تغییرات محیط اطراف واکنش نشان می‌دهد. اعصاب حسی در ناحیه تناسلی حتی در حالت نیمه خواب یا نیمه بیدار، می‌توانند نسبت به تماس‌های ظریف حساس باشند. به همین دلیل، لمس ملافه، لباس خواب یا حتی حرکات بدن در طول خواب می‌تواند برای ایجاد نعوظ کافی باشد.

این نوع تحریک فیزیکی ناخودآگاه، به‌ویژه زمانی که با سایر عوامل مانند افزایش سطح تستوسترون و خواب REM ترکیب شود، می‌تواند به تقویت نعوظ صبحگاهی کمک کند. مهم است که بدانیم این تحریکات فیزیکی کاملاً ناخودآگاه هستند و هیچ ارتباطی با تحریک جنسی آگاهانه ندارند.

۵. فشار مثانه پر بر عصب ساکرال

یکی دیگر از عوامل مؤثر در نعوظ صبحگاهی، پر بودن مثانه در هنگام صبح است. افرادی که در طول شب برای ادرار کردن از خواب بیدار نمی‌شوند، صبح با مثانه پر از خواب بیدار می‌شوند. مثانه پر می‌تواند فشار مستقیمی بر عصب ساکرال وارد کند که گروهی از پنج عصب در قسمت پایین کمر است.

عصب ساکرال مسئول کنترل عملکرد نعوظ در هنگام خواب یا نیمه خواب است. تحریک این عصب توسط مثانه پر می‌تواند یک واکنش رفلکسی ایجاد کند که منجر به نعوظ می‌شود. این پدیده به عنوان نعوظ رفلکسی شناخته می‌شود و کاملاً خارج از کنترل آگاهانه فرد است.

جالب است بدانیم که این نوع نعوظ ممکن است یک مکانیسم محافظتی باشد که از شب ادراری جلوگیری می‌کند، اگرچه این تئوری به طور قطعی اثبات نشده است. آنچه مسلم است این است که پس از تخلیه مثانه در صبح، نعوظ معمولاً از بین می‌رود، که نشان‌دهنده ارتباط بین این دو پدیده است.

۶. افزایش اکسیژن رسانی به بافت آلت تناسلی

یکی از نظریه‌های مهم درباره علت نعوظ شبانه، نقش آن در حفظ سلامت بافت آلت تناسلی است. در حالت نعوظ، جریان خون و اکسیژن رسانی به بافت‌های آلت تناسلی به طور قابل توجهی افزایش می‌یابد. این افزایش اکسیژن رسانی برای سلامت ماهیچه‌های صاف و بافت‌هایی که آلت تناسلی را تشکیل می‌دهند، حیاتی است.

نعوظ‌های شبانه و صبحگاهی به عنوان یک مکانیسم طبیعی برای حفظ عملکرد سالم آلت تناسلی عمل می‌کنند. این نعوظ‌ها به به نقل از: Cleveland Clinic منبعی برای اکسیژن رسانی مداوم به بافت‌ها فراهم می‌کنند و از آتروفی یا تحلیل بافتی جلوگیری می‌کنند. به عبارت دیگر، نعوظ شبانه نقشی مشابه ورزش برای عضلات دیگر بدن ایفا می‌کند و سلامت عملکردی آلت تناسلی را حفظ می‌نماید.