سرطان بیضه، زمانی که سلولهای بیضه غیرطبیعی(سرطانی) شوند، به عنوان یک بیماری ظاهر می شود. سرطان ممکن است در یک یا دو بیضه بوجود آید. سن ابتلا به سرطان بیضه 30 تا 35 سالگی است. دو نوع سرطان وجود دارد، سمی نوما و غیرسمی نوما.
جواب کوتاه: سرطان بیضه یکی از قابل درمان ترین سرطان ها در تمام پزشکی است. حتی وقتی بیماری پیشرفت کرده و به نقاط دور بدن رسیده باشد، بیشتر بیماران درمان می شوند. اگر تازه تشخیص گرفته اید یا نگران کسی هستید، این جمله اغراق نیست؛ عدد پشتش را در همین بخش می بینید.
این اعداد، نرخ بقای نسبی پنج ساله بر پایه پایگاه داده SEER موسسه ملی سرطان آمریکا هستند:
بر اساس آمار SEER، نرخ بقای نسبی پنج ساله سرطان بیضه در مجموع حدود ۹۵ درصد است؛ در حالت موضعی نزدیک ۹۹ درصد، در درگیری غدد لنفاوی مجاور حدود ۹۶ درصد و در دست اندازی به نقاط دور بدن حدود ۷۳ درصد.
به نقل از: American Cancer Society
یک نکته مهم برای درست خواندن این اعداد: «بقای نسبی پنج ساله» یعنی مقایسه بیماران با افراد هم سن و سالِ بدون سرطان. این عدد پیش بینی سرنوشت یک فرد خاص نیست و وضعیت هر بیمار به نوع سرطان، مرحله آن و پاسخ بدنش به درمان بستگی دارد. تنها کسی که می تواند پیش آگهی شما را بگوید، پزشکی است که پرونده و آزمایش های شما را دیده است.
علت و علائم سرطان بیضه
علت سرطان در بیضه ها ناشناخته است ولی عواملی که فرد را در شانس و ریسک ابتلا به سرطان بیضه قرار می دهد، بیضه های نزول نکرده، موارد غیرطبیعی مادرزادی در کلیه و آلت تناسلی و سابقه سرطان بیضه در فامیل می باشند. سرطان در بیضه ها اغلب توسط بیمار بصورت یک توده یا تورم در بیضه تشخیص داده می شود.
- از مشخصه های سرطان بیضه ، بزرگی بیضه، معمولا بدون درد می باشد ولی گاهی درد در بیضه، درد ناحیه کشاله ران و تجمع مایع در کیسه بیضه(اسکروتوم) دیده می شود. تشخیص سرطان بیضه توسط بیمار و انجام سونوگرافی می باشد.
- درجه نفوذپذیری سرطان در بدن به غدد لنفاوی شکم و سینه می باشد که با سی تی اسکن و MRI قابل تشخیص است.
- بعضی سرطان های بیضه از خود ماده ای ترشح می کند که وارد خون شده و با اندازه گیری این ماده در خون نوع سرطان را قبل ازعمل می توان تشخیص داد و به آن (TUMOR MARKER)گویند.
- تقسیم بندی درجه بندی سرطان از صفر تا سه می باشد. درجه 3 سرطان بسیار پیشرفته است.
- علائم بیمار به صورت درد پایین شکم یا کشاله ران، احساس سنگینی در کیسه بیضه(اسکروتوم)،بزرگی و تورم بیضه و از بین رفتن بیضه می باشد.
- درمان بر حسب نوع سرطان تفاوت می کند. 4 نوع درمان استاندارد شامل اشعه درمانی، شیمی درمانی، پیگیری بیمار . جراحی وجود دارد.
- چون بعد از درمان شانس عود سرطان وجود دارد، بیمار باید مورد پی گیری قرار گیرد، در صورت عود سرطان، شیمی درمانی و جراحی تواما ” باید صورت گیرد.
- پیش آگهی بر حسب نوع سرطان، درجه نفوذپذیری(دست اندازی سرطان) و تعداد و اندازه غدد لنفاوی گرفتارشده شکم دارد.
آیا سرطان بیضه کشنده است؟
سرطان بیضه از دسته سرطان هایی است که در صورت تشخیص در مراحل اولیه به راحتی قابل درمان است و بیمار می تواند طول عمر عادی داشته باشد. این سرطان حتی در مراحل پیشرفته نیز قابل درمان است اما تاثیرات دائمی بر کیفیت زندگی جنسی بیمار می تواند بگذارد.
بقای سرطان بیضه
میزان بقا در بیماران مبتلا بیش از 96 درصد است که همین امر نشان دهنده درصد بسیار کم مرگ بر اثر سرطان بیضه است.
طول عمر بعد از درمان سرطان بیضه چقدر است؟
این سوال معمولا با یک تصور غلط همراه است: اینکه تشخیص سرطان یعنی کوتاه شدن عمر. در مورد سرطان بیضه این تصور درست نیست. بیشتر مردانی که این سرطان را پشت سر می گذارند، طول عمر طبیعی دارند، ازدواج می کنند، سر کار برمی گردند و بسیاری از آن ها بچه دار می شوند.
چیزی که واقعا طول عمر را تعیین می کند، نه خود تشخیص، بلکه سه عامل است:
| عامل | چرا مهم است |
|---|---|
| مرحله بیماری هنگام تشخیص | فاصله بقای موضعی و بقای مرحله پیشرفته زیاد است. هر ماه تاخیر در مراجعه، احتمال بالا رفتن مرحله را بیشتر می کند. |
| نوع سرطان | سمی نوما و غیر سمی نوما رفتار و پاسخ درمانی متفاوتی دارند و برنامه پیگیریشان هم فرق می کند. |
| منظم بودن پیگیری بعد از درمان | عود اگر زود گرفته شود معمولا قابل درمان است. بیمارانی که پیگیری را نیمه رها می کنند، عود را دیر می فهمند. |
اگر سرطان بیضه درمان نشود چه می شود؟
سرطان بیضه درمان نشده متوقف نمی ماند. ابتدا به غدد لنفاوی پشت شکم و سپس به ریه ها و در موارد پیشرفته تر به کبد یا مغز دست اندازی می کند. نکته تلخ ماجرا این است که همین بیماری در مرحله اول با یک عمل و پیگیری قابل کنترل است، ولی در مرحله دور نیاز به شیمی درمانی سنگین پیدا می کند.
هیچ توده ای در بیضه با گذشت زمان خودبه خود از بین نمی رود. اگر توده ای لمس کرده اید و منتظر مانده اید تا ببینید کوچک می شود یا نه، این انتظار هیچ فایده تشخیصی ندارد و فقط زمان از دست می دهد.
سرطان بیضه و ناباروری
درمان ممکن است باعث اختلال جنسی شود و چنانچه بیمار نیاز به پرتو درمانی یا شیمی درمانی داشته باشد،عوارض این مورد جداگانه است. پس از تشخیص سرطان در بیضه و در صورت خواست بیمار برای تولید مثل در آینده می توان اسپرم وی را در بانک اسپرم ذخیره کرد تا در آینده بتواند برای فرزندآوری اقدام کند.
همچنین در صورت لزوم مراحل درمان ممکن است به سمت برداشتن یک بیضه به طور کامل ختم شود. از این رو توصیه می شود که فرد پیش از اقدام به درمان راهکار های پیشنهادی برای باروری را به کمک پزشک متخصص مدنظر بگیرد.
از مشکلات دیگر گزارش شده پس از درمان سرطان، ناتوانی یا ضعف جنسی در بیمار است که در گام اول ریشه در مشکلات روانشناختی و ضعف ناشی از درمان های طولانی مدت دارد. همچنین در صورت برداشته شدن بخشی از بافت بیضه و نتاحیه اطراف ممکن است باعث گشاد شدن عروق خونی ناحیه تناسلی و ضعف در توانایی جنسی بیمار بشود.
اگر هنوز درمان را شروع نکرده اید، درباره ذخیره اسپرم در بانک اسپرم پیش از شروع شیمی درمانی یا پرتودرمانی با پزشک خود صحبت کنید. این کار بعد از شروع درمان دیگر همان ارزش را ندارد و فرصتش برنمی گردد. برداشتن یک بیضه هم به تنهایی معمولا به معنای ناباروری نیست؛ بیضه سالم در بیشتر موارد کار هر دو را انجام می دهد.
درباره سایر علت های ناباروری در مردان و راه های بررسی آن، مقاله علت ناباروری در مردان را ببینید.
مراحل سرطان در بیضه ها
تمام سرطان های بیضه از سلول های زاینده در بیضه شروع می شود. دو نوع سرطان سلول های زاینده (سلول ژرم) وجود دارد که سمی نوما و غیر سمی نوما نامیده می شود. این دو نوع سرطان بطور متفاوتی رشد کرده و باعث دست اندازی و متاستاز می شوند و درمان آنها نیز متفاوت است. نوع غیر سمی نوما در مقایسه با سمی نوما بسرعت رشد و پیشرفت می کند. سرطانهای سمی نوما به اشعه درمانی بخوبی پاسخ درمانی نشان می دهند.
ممکن است سرطان بیضه مخلوطی از سمی نوما و غیر سمی نوما باشد، بنابراین در چنین مواردی درمان سرطان غیر سمی نوما باید صورت گیرد.
- شخصی که شانس مبتلا شدن به یک بیماری را داشته باشد، به آن ریسک فاکتور می گویند. داشتن ریسک فاکتور بمعنی این نیست که شخص مبتلا به سرطان می شود و نداشتن ریسک فاکتور هم به معنی این نیست که مبتلا به سرطان نمی شود.
اگر شانس ابتلا به این سرطان را در خود می بینید در موارد ذیل با پزشک خود مشورت کنید:
- اگر سابقه عدم نزول بیضه نکرده داشته اید.
- اگر رشد بیضه بطور غیرطبیعی داشته اید.
- اگر سابقه سرطان بیضه داشته اید.
- اگر سابقه سرطان بیضه در فامیل، بخصوص پدر یا برادر سرطان داشته اند.
- اگر بزرگی بیضه یا تورم بیضه پیدا کنید.
- درد مبهم در پایین شکم حس کنید.
- تجمع مایع بطور ناگهانی در کیسه بیضه(اسکروتوم)
توده در بیضه لمس کرده اید؟ اول این را بخوانید
بخش بزرگی از کسانی که این صفحه را باز می کنند، تشخیص سرطان نگرفته اند؛ توده یا برجستگی کوچکی در بیضه لمس کرده اند و ترسیده اند. واقعیت بالینی این است که بیشتر توده هایی که مردان در ناحیه بیضه لمس می کنند سرطان نیستند.
شایع ترین چیزهایی که با سرطان اشتباه گرفته می شوند:
کیست اپیدیدیم
برجستگی کوچک و نرم بالای بیضه، معمولا بدون درد. خوش خیم است و در بیشتر موارد اصلا نیازی به عمل ندارد.
واریکوسل
حالت پیچ خورده و شبیه کیسه کرم در بالای بیضه، بیشتر سمت چپ، با سنگینی که در حالت ایستاده بدتر می شود.
هیدروسل
تجمع مایع دور بیضه که کل کیسه بیضه را یکنواخت و نرم بزرگ می کند، معمولا بدون درد.
عفونت یا التهاب اپیدیدیم
تورم همراه با درد، قرمزی و گاهی تب یا سوزش ادرار. بیشتر درباره آن در مقاله عفونت بیضه بخوانید.
هیچ کدام از این تفاوت ها را نمی شود با لمس کردن خودتان قطعی کرد. تفکیک توده خوش خیم از بدخیم فقط با معاینه و سونوگرافی کیسه بیضه ممکن است، و سونوگرافی هم بدون درد است و هم چند دقیقه بیشتر طول نمی کشد.
خودآزمایی بیضه؛ کاری که ماهی یک بار باید انجام دهید
مهم ترین دلیلی که سرطان بیضه معمولا زود تشخیص داده می شود این است که خود بیمار آن را پیدا می کند. روش کار ساده است:
- بعد از دوش آب گرم این کار را انجام دهید؛ گرما پوست کیسه بیضه را شل می کند و لمس آسان تر می شود.
- هر بیضه را جداگانه بین شست و انگشتان بگیرید و با فشار ملایم کل سطح آن را بمالید.
- دنبال هر برجستگی سفت، هر تغییر اندازه یا هر سنگینی تازه بگردید.
- لوله نرمی که پشت بیضه لمس می کنید اپیدیدیم است و طبیعی است؛ آن را با توده اشتباه نگیرید.
- طبیعی است که یک بیضه کمی بزرگ تر یا پایین تر از دیگری باشد. آنچه اهمیت دارد، تغییر نسبت به حالت همیشگی خودتان است.
اگر برجستگی سفت و بدون دردی پیدا کردید، منتظر جلسه بعدی خودآزمایی نمانید و همان هفته معاینه شوید.
اگر معاینه نشان داد توده شما واریکوسل است، درمان آن مسیر کاملا جداگانه ای دارد و در بیشتر موارد با جراحی واریکوسل با میکروسکوپ انجام می شود. برای درد یک طرفه هم مقاله های درد بیضه سمت راست و درد بیضه چپ و زیر شکم را ببینید.
توده یا تغییری در بیضه لمس کرده اید؟ برای معاینه و سونوگرافی کیسه بیضه وقت بگیرید. تشخیص زودهنگام مهم ترین عاملی است که مسیر درمان را تعیین می کند.
چه کسانی بعد از درمان سرطان پیش آگهی خوبی دارند؟
در مورد سرطان های غیر سمی نوما اگر موارد زیر وجود داشته باشد
- سرطان محدود به بیضه یا در غدد لنفاوی شکم (رتروپریتون) باشد.
- سرطان به ریه متاستاز نداده باشد.
- مواد ترشح کننده سرطان به مقدار کم در خون وجود داشته باشد.
در مورد سرطان سمی نوما موارد زیر باشد
- سرطان به اورگانها متاستاز نداده باشد.
- مقدار AFP در آزمایش خون طبیعی باشد و BHCG و LDH هر مقدار که در خون وجود داشته باشد.
درمان سرطان بیضه
در مراحل اولیه سرطان یا STAGE 0 شامل:
- اشعه درمانی
- پی گیری بیمار
- خارج کردن بیضه (اورکیکتومی)
در مرحله بعدی یا STAGE 1:
بر اساس اینکه نوع سرطان سمی نوما یا غیرسمی نوما باشد، درمان فرق می کند.
-اگر سمی نوما باشد شامل:
- برداشتن بیضه با پی گیری دقیق بیمار
- اگر بیمار درمان بسیار جدی بخواهد، برداشتن بیضه و شیمی درمانی می باشد
-اگر غیر سمی نوما باشد شامل:
- برداشتن بیضه و پی گیری طولانی مدت
- برداشتن بیضه و غدد لنفاوی شکم (رتروپریتون) با پی گیری طولانی
- بعد از جراحی، شیمی درمانی برای بیمارانی که شانس عود سرطان در آنها وجود دارد.
STAGE 2 سرطان بیضه:
-اگر سرطان سمی نوما باشد درمان شامل:
- اگر تومور 5 سانتی متر یا کوچک تر باشد، جراحی برداشتن بیضه و اشعه درمانی به غدد لنفاوی لکن وشکم و یا جراحی برداشتن بیضه و غدد لنفاوی شکم.
- اگر بزرگتر از 5 سانتی متر باشد برداشتن بیضه با اشعه درمانی و شیمی درمانی و پی گیری طولانی مدت است.
-درمان غیر سمی نوما STAGE 2:
- برداشتن بیضه و غدد لنفاوی و پی گیری طولانی
- برداشتن بیضه و غدد لنفاوی و سپس اشعه درمانی و شیمی درمانی
STAGE 3 سرطان بیضه:
در این مرحله سرطان از غدد لنفاوی شکم فراتر رفته و به اعضای دور بدن مانند ریه، کبد یا استخوان دست اندازی کرده است، یا مقدار مارکرهای تومور در خون بسیار بالاتر از حد طبیعی است. این پیشرفته ترین مرحله سرطان بیضه است، ولی برخلاف بیشتر سرطان ها در همین مرحله هم شانس درمان کامل وجود دارد.
پیش از شروع درمان، بیمار بر اساس محل دست اندازی و مقدار مارکرهای خون در یکی از سه گروه پیش آگهی خوب، متوسط یا ضعیف قرار می گیرد و تعداد دوره های شیمی درمانی بر همین اساس تعیین می شود. در این مرحله ذخیره اسپرم در بانک اسپرم باید پیش از شروع شیمی درمانی مطرح شود.
-اگر سرطان سمی نوما باشد درمان شامل:
- برداشتن بیضه و سپس شیمی درمانی. در این مرحله اشعه درمانی به تنهایی کافی نیست.
- پس از پایان شیمی درمانی، اگر توده باقیمانده در شکم یا ریه وجود داشته باشد، با تصویربرداری بررسی می شود و در صورت فعال بودن، جراحی یا دوره بیشتر شیمی درمانی انجام می گیرد.
- پی گیری طولانی مدت با آزمایش خون برای مارکرهای تومور و تصویربرداری در فواصل مشخص
-درمان غیر سمی نوما STAGE 3:
- برداشتن بیضه و شیمی درمانی به عنوان درمان اصلی
- پس از شیمی درمانی، توده های باقیمانده در غدد لنفاوی شکم یا ریه با جراحی خارج می شوند، حتی اگر مارکرهای خون طبیعی شده باشند.
- اگر پاسخ به شیمی درمانی کامل نباشد، شیمی درمانی با مقدار بیشتر و سپس جراحی برداشتن توده باقیمانده انجام می شود.
- پی گیری طولانی مدت پس از پایان درمان
احتمال عود سرطان بیضه چقدر است؟
عود یعنی برگشتن سرطان بعد از اینکه درمان اولیه به ظاهر موفق بوده. در سرطان بیضه دو نکته درباره عود وجود دارد که هر دو مهم اند و معمولا به بیمار گفته نمی شود.
نکته اول: عود در سرطان بیضه معنایش شکست درمان نیست. برخلاف بسیاری از سرطان ها، عود در اینجا هم اغلب قابل درمان است و بیمارانی که عود کرده اند نیز در بسیاری از موارد به بهبودی کامل می رسند.
نکته دوم: بیشتر عودها در دو سال اول اتفاق می افتد. به همین دلیل است که برنامه پیگیری در سال اول و دوم فشرده است و بعد از آن فاصله ها بیشتر می شود. پیگیری شامل معاینه، آزمایش خون برای مارکرهای تومور و تصویربرداری در فواصل مشخص است.
مهم ترین کاری که خود بیمار برای کم کردن خطر عود می تواند انجام دهد، این است که هیچ نوبت پیگیری را حذف نکند. رایج ترین دلیل دیر تشخیص داده شدن عود، نه شکست درمان، بلکه رها کردن پیگیری بعد از چند نوبت طبیعی است. احساس خوب بودن به معنی پایان پیگیری نیست.
درمان عود سرطان در بیضه
- اشعه درمانی و شیمی درمانی
- تجویز مقدار زیاد شیمی درمانی
- برداشتن سرطان عود شده، اگر پس از دو سال عود کرده باشد و یا سرطان در یک محل عود کرده باشد.
سوالات متداول
آیا سرطان بیضه کشنده است؟
سرطان بیضه یکی از قابل درمان ترین سرطان هاست. نرخ بقای نسبی پنج ساله در مجموع حدود ۹۵ درصد است و وقتی سرطان از بیضه بیرون نرفته باشد به نزدیک ۹۹ درصد می رسد. حتی در دست اندازی به نقاط دور بدن هم این عدد حدود ۷۳ درصد است، که در مقایسه با بیشتر سرطان ها بسیار بالاست.
طول عمر بعد از درمان سرطان بیضه چقدر است؟
بیشتر مردانی که سرطان بیضه را پشت سر می گذارند طول عمر طبیعی دارند. آنچه پیش آگهی را تعیین می کند، مرحله بیماری هنگام تشخیص، نوع سرطان و منظم بودن پیگیری بعد از درمان است، نه صرف تشخیص گرفتن.
هر توده ای در بیضه یعنی سرطان؟
خیر. بیشتر توده هایی که مردان در ناحیه بیضه لمس می کنند خوش خیم اند: کیست اپیدیدیم، واریکوسل، هیدروسل یا التهاب اپیدیدیم. با این حال تفکیک آن ها با لمس کردن ممکن نیست و نیاز به معاینه و سونوگرافی دارد.
آیا با برداشتن یک بیضه نابارور می شوم؟
معمولا خیر. بیضه سالم در بیشتر موارد کار هر دو را انجام می دهد. ولی اگر بعد از جراحی نیاز به شیمی درمانی یا پرتودرمانی باشد، این درمان ها می توانند بر باروری اثر بگذارند و به همین دلیل ذخیره اسپرم پیش از شروع آن ها مطرح می شود.
احتمال عود سرطان بیضه چقدر است؟
بیشتر عودها در دو سال اول بعد از درمان رخ می دهند و به همین دلیل پیگیری در این دوره فشرده تر است. عود در سرطان بیضه هم اغلب قابل درمان است، به شرطی که با پیگیری منظم زود تشخیص داده شود.
حمیدرضا
دوشنبه ۲۶ اسفند ۹۸( 6 سال پیش)
تعداد بازدید: 422
مشاهده پرسش
