عوارض عمل پروستات خوش خیم؛ کدام طبیعی است و کدام خطرناک؟

نکته: بخش زیادی از عوارض جدی بعد از عمل پروستات به تجربه جراح برمی گردد، نه به خودِ روش عمل. پیش از انتخاب، درباره تعداد عمل های انجام شده و روش کار جراح سوال کنید.

اگر هنوز تصمیم به جراحی نگرفته‌اید و برای همین دنبال عوارض آن می‌گردید، منطقی است اول بدانید آیا می‌شود بدون جراحی درمان کرد و در چه شرایطی این مسیر دیگر ایمن نیست.

آیا عمل پروستات خوش خیم خطرناک است؟

هر جراحی عارضه دارد؛ آنچه اهمیت دارد این است که عارضه های جدی چقدر شایع اند و چقدر برگشت پذیرند. در جراحی بزرگی خوش خیم پروستات، تقریباً تمام چیزی که بیمار در هفته های اول تجربه می کند از دسته موقت و برگشت پذیر است و بیشتر روش ها بدون هیچ برشی روی پوست و اغلب با بی حسی نخاعی انجام می شوند، نه بیهوشی کامل. با این حال می توانید همه چیز را در مقاله آیا عمل پروستات خطرناک است بخوانید.

بعد از عمل پروستات، هفته به هفته چه اتفاقی می افتد؟

بیشتر اضطراب بعد از جراحی از این می آید که بیمار نمی داند چه چیزی طبیعی است. جدول زیر یک تصویر کلی از روند بهبود می دهد. این زمان ها میانگین هستند و بسته به روش عمل، اندازه پروستات و شرایط عمومی شما کوتاه تر یا بلندتر می شوند.

اگر بعد از هفته ششم هنوز سوزش، تکرر یا نشت ادرار آزاردهنده دارید، این دیگر بخشی از روند طبیعی نیست و باید ارزیابی مجدد شوید.

سوند بعد از عمل پروستات چند روز می ماند؟

سوند بعد از جراحی پروستات برای دو کار گذاشته می شود: تخلیه مطمئن ادرار در روزهایی که محل عمل هنوز خونریزی مختصر دارد، و شستشوی مثانه تا لخته راه ادرار را نبندد. مدت ماندن آن به روش عمل بستگی دارد و در روش های کم تهاجمی معمولاً کوتاه تر است.

وجود سوند معمولاً درد ندارد، اما احساس مداوم «فوریت ادرار» ایجاد می کند که کاملاً طبیعی است و به معنی مشکل نیست. بعد از برداشتن سوند هم چند بار اول ادرار کردن معمولاً با سوزش همراه است و ممکن است تا رسیدن به سرویس بهداشتی کمی ادرار نشت کند. توضیح کامل تر این موضوع و مدت زمانی که طول می کشد کنترل ادرار برگردد را در مقاله بی اختیاری ادرار بعد از برداشتن سوند بخوانید.

اگر بیماری قلبی دارید یا رقیق کننده خون مصرف می کنید

بخش بزرگی از بیمارانی که برای بزرگی پروستات عمل می شوند بالای ۶۵ سال هستند و بسیاری از آن ها داروی رقیق کننده خون مصرف می کنند. این گروه عوارض بیشتری ندارند، اما نیاز به برنامه ریزی دقیق تری قبل از عمل دارند.

-تصمیم درباره قطع، ادامه یا تعویض داروی رقیق کننده خون باید مشترکاً بین اورولوژیست و متخصص قلب گرفته شود.

-در معدود بیمارانی که به هیچ‌وجه امکان قطع موقت رقیق‌کننده‌ی خون وجود ندارد، روش‌هایی با خون‌ریزی کمتر مطرح می‌شوند. اما در بیشتر موارد این دارو با هماهنگی متخصص قلب برای چند روز قابل تنظیم است و همین کار، مسیر استاندارد را در دسترس نگه می‌دارد. تصمیم درباره‌ی این موضوع در ویزیت قبل از عمل گرفته می‌شود.

در ویزیت قبل از عمل، فهرست کامل داروهایی که مصرف می کنید، از جمله مکمل ها و داروهای گیاهی، را همراه داشته باشید.

عوارض هر روش جراحی با هم فرق دارد

سه روش اصلی برای برداشتن بافت اضافی پروستات وجود دارد و هدف هر سه یکسان است: برداشتن بافتی که به مجرای ادرار فشار می آورد. تفاوت اصلی آن ها در میزان خونریزی، مدت بستری و طول نقاهت است.

شایع‌ترین اثر بلندمدت عمل بسته، خشک شدن انزال است که در بیش از ۷۰ درصد موارد رخ می‌دهد و همان‌طور که بالاتر توضیح داده شد، به توان جنسی آسیبی نمی‌زند. در روش‌های لیزری خون‌ریزی حین عمل کمتر است، اما در مقابل، در بسیاری از این روش‌ها بافتی برای بررسی آزمایشگاهی باقی نمی‌ماند. از آنجا که در درصدی از بیماران، بزرگی پروستات با سرطان همراه است، این بررسی یک تشخیص زودهنگام ارزشمند به همراه دارد و مزیت کم‌گفته‌شده‌ی عمل بسته است.

قبل از عمل: آیا واقعاً به جراحی نیاز دارید؟

بزرگی خوش خیم پروستات یعنی غده پروستات که زیر مثانه قرار دارد و مجرای ادرار از وسط آن عبور می کند، به تدریج بزرگ شده و مثل گیره ای مجرا را تنگ کرده است. نتیجه آن تکرر ادرار به خصوص در شب، جریان ضعیف و منقطع، مشکل در شروع ادرار و احساس تخلیه ناقص مثانه است. اگر می خواهید بدانید این غده اصلاً کجاست و چه کاری انجام می دهد، مقاله پروستات چیست و کجاست و برای علت این بزرگ شدن، مقاله علت بزرگ شدن پروستات در میانسالی را ببینید.

تشخیص با چه چیزی انجام می شود؟

ارزیابی اولیه معمولاً با دو کار ساده انجام می شود: آزمایش خون PSA که سطح بالای آن می تواند نشانه بزرگی، التهاب یا در موارد نادری سرطان باشد و به تنهایی قطعی نیست، و معاینه غده که در آن پزشک اندازه، سطح و هرگونه سفتی یا توده مشکوک را بررسی می کند. این معاینه ناخوشایند است اما دردناک نیست.

در صورت نیاز، سونوگرافی، سنجش جریان ادرار یا نمونه برداری هم به این بررسی ها اضافه می شود.

اندازه پروستات تعیین کننده نیست

این تصور رایج که پروستات وقتی به عدد مشخصی رسید حتماً باید عمل شود درست نیست. تصمیم برای جراحی بر اساس شدت علائم و تاثیر آن ها بر کیفیت زندگی گرفته می شود، نه بر اساس اندازه. ممکن است کسی پروستات بسیار بزرگی داشته باشد و با دارو به خوبی کنترل شود، و فرد دیگری با پروستات نسبتاً کوچک علائم شدیدی داشته باشد که به دارو پاسخ نمی دهد.

درمان بدون جراحی چه زمانی جواب می دهد؟

برای موارد خفیف تا متوسط، جراحی خط اول درمان نیست. دو دسته دارو کاربرد دارند: داروهایی که عضلات گردن مثانه و پروستات را شل می کنند و جریان ادرار را بهتر می کنند، و داروهایی که با اثر بر هورمون ها به تدریج اندازه غده را کوچک می کنند.

در کنار دارو، تغییر سبک زندگی هم موثر است: کاهش مصرف مایعات به خصوص در ساعات قبل از خواب، پرهیز از کافئین که مثانه را تحریک می کند، و تمرین مثانه برای افزایش فاصله بین دفعات ادرار. نقش تغذیه در کنترل علائم را در مقاله رژیم غذایی در پروستات توضیح داده ایم.

بزرگی خوش خیم پروستات یک بیماری غیرسرطانی است و ریسک ابتلا به سرطان پروستات را افزایش نمی دهد. این دو ممکن است همزمان در یک نفر وجود داشته باشند، اما یکی به دیگری تبدیل نمی شود. به همین دلیل غربالگری منظم حتی بعد از درمان بزرگی خوش خیم هم اهمیت خودش را از دست نمی دهد.

این تفاوت در جراحی هم خودش را نشان می دهد: در جراحی بزرگی خوش خیم فقط بافت انسدادی داخل غده برداشته می شود، در حالی که جراحی سرطان پروستات گستردگی کاملاً متفاوتی دارد. به همین دلیل عوارضی مثل بی اختیاری ادرار و اختلال نعوظ، که در جراحی سرطان به مراتب شایع ترند، نباید به جراحی بزرگی خوش خیم نسبت داده شوند.

انتخاب جراح، مهم ترین تصمیم شما

همان طور که بالاتر اشاره شد، بخش زیادی از عوارض جدی به تجربه جراح برمی گردد نه به روش عمل. یک متخصص خوب اورولوژی این ویژگی ها را دارد:

• تجربه و مهارت بالا، به خصوص در جراحی های مدرن و کم تهاجمی
• دانش به روز و آشنایی با جدیدترین داروها و تکنیک های درمانی
• توانایی برقراری ارتباط موثر؛ پزشکی که با صبر و حوصله به تمام سوالات شما پاسخ دهد و استرس شما را کاهش دهد