پروستات یک غدهی گردوشکل در دستگاه تناسلی مردان است که دقیقاً زیر مثانه، جلوی راستروده و دور مجرای ادرار قرار دارد. این غده مایعی ترشح میکند که باعث تغذیه و محافظت از اسپرم میشود و حدود یکسوم حجم مایع منی را میسازد. در طول انزال، پروستات این مایع را به مجرای ادرار میراند تا همراه اسپرم خارج شود.
همین موقعیت خاص — یعنی حلقهزدن دور مجرای ادرار — توضیح میدهد چرا وقتی پروستات بزرگ میشود، اولین چیزی که به هم میریزد ادرار کردن است. در ادامه محل دقیق پروستات، اندازهی طبیعی، عملکرد، علت بزرگ شدن و علائم هشدار را کامل توضیح میدهم.
پروستات چیست؟
پروستات غدهای به اندازهی یک گردو است که بین مثانه و آلت تناسلی قرار گرفته است. پروستات عضوی از دستگاه تناسلی مردانه است و در کنار مجرای ادراری قرار دارد و موقع انزال جنسی مایعی سفیدرنگ ترشح میکند که تقریباً یکسوم حجم منی را این مایع قلیایی تشکیل میدهد.
مایع ترشحشده از پروستات وظیفهی حمل اسپرمها به سمت تخمک را دارد و همچنین منبع تغذیهی اسپرمها نیز هست.
از نظر ساختاری، حدود دوسوم پروستات بافت غدهای است که مایع میسازد و یکسوم آن بافت عضلانیفیبری است که هنگام انزال منقبض میشود. این غده از سه لُب تشکیل شده: یک لُب میانی و دو لُب کناری چپ و راست.
پروستات فقط در مردان وجود دارد. زنان چنین غدهای ندارند، هرچند ساختارهای کوچکی به نام غدد اسکین دارند که گاهی بهاشتباه «پروستات زنانه» نامیده میشود.
پروستات کجاست؟
پروستات در شکم، جلوی راستروده و مابین آلت تناسلی و مثانه قرار دارد. مجرای ادراری، لولهای است که اسپرم را از بیضه و ادرار را از مثانه و از طریق آلت تناسلی بیرون میآورد و همچنین از پروستات عبور میکند. این غده در باروری مردان نقش دارد و مایع پروستات را که بخشی از مایع منی است، میسازد و ترشح میکند.
سادهترین راه برای تصور محل دقیق آن، استفاده از سه نقطهی مرجع است:
پروستات درست زیر مثانه و چسبیده به گردن آن قرار گرفته است. یعنی هر ادراری که از مثانه خارج میشود، ناچار از میان پروستات عبور میکند.
سطح پشتی پروستات فقط با یک دیوارهی نازک از راستروده جدا میشود. به همین دلیل پزشک میتواند آن را با معاینهی انگشتی از راه مقعد لمس کند.
پروستات مثل یک دونات، ابتدای مجرای ادرار را کاملاً در بر گرفته است. این مهمترین نکته برای فهمیدن علائم بیماریهای پروستات است.
اگر بخواهیم از بیرون بدن نقطهای را نشان دهیم، پروستات در عمق لگن و تقریباً پشت ناحیهی بین بیضهها و مقعد (پرینه) قرار دارد. به همین دلیل بسیاری از بیماران درد پروستات را «فشار عمقی وسط لگن» یا «سنگینی پشت بیضهها» توصیف میکنند.
پروستات سمت چپ است یا راست؟
هیچکدام. پروستات یک اندام وسط بدن است و درست در خط میانی لگن قرار دارد، نه در سمت چپ و نه راست. لُبهای چپ و راست هر دو بخشی از همین یک غدهاند. اگر درد شما کاملاً یکطرفه است، احتمال بیشتری وجود دارد که منشأ آن بیضه، حالب یا کشالهی ران باشد نه پروستات.
چرا پروستات از راه مقعد معاینه میشود؟
چون نزدیکترین مسیر دسترسی به آن همین است. سطح پشتی پروستات تنها با چند میلیمتر بافت از دیوارهی راستروده فاصله دارد و پزشک میتواند در چند ثانیه اندازه، قوام، تقارن و وجود سفتی یا برجستگی غیرطبیعی را ارزیابی کند. این معاینه دردناک نیست، کمتر از یک دقیقه طول میکشد و هنوز هم یکی از ارزشمندترین اقدامات تشخیصی در اورولوژی است.
پروستات چه کاری انجام میدهد؟
- ساختن مایع پروستاتی: حدود ۳۰ درصد حجم مایع منی از پروستات میآید. این مایع قلیایی است و اسیدیتهی مسیر را خنثی میکند تا اسپرم زنده بماند.
- تغذیه و محافظت از اسپرم: روی، اسید سیتریک و آنزیمهای موجود در آن به بقای اسپرم کمک میکنند.
- روان کردن مسیر: ترشحات پروستات مجرای ادرار را لغزنده میکند.
- راندن مایع منی هنگام انزال: بافت عضلانی پروستات در لحظهی انزال منقبض میشود.
- کنترل مسیر ادرار و منی: عضلات این ناحیه هنگام انزال گردن مثانه را میبندند تا مایع منی بهجای مثانه، به بیرون هدایت شود.
یک باور غلط رایج: اسپرم در پروستات ساخته نمیشود. اسپرم در بیضهها تولید میشود و از طریق مجاری به پروستات میرسد. پروستات فقط مایع همراه آن را میسازد.
علت بزرگ شدن پروستات چیست؟
بعد از ۴۰ سالگی به دلایل مختلفی در مردان شاهد بزرگ شدن پروستات هستیم که میتواند بر مسیر ادرار و همچنین باروری مردان مؤثر باشد. رشد خوشخیم پروستات را بزرگ شدن پروستات میگویند. این بیماری در بین مردان بالای ۴۰ سال بسیار شایع است و این افزایش در اندازهی پروستات خوشخیم میباشد.
علت بزرگ شدن پروستات تاکنون بهطور کامل مشخص نشده، ولی این عوامل در آن دخیل هستند:
- سابقهی فامیلی
- چاقی
- بیماری دیابت
- عدم فعالیت بدنی
بهصورت کلی محققان روی دو عامل اصلی تمرکز دارند:
۱. تغییرات هورمونی با افزایش سن
این مهمترین عامل شناختهشده است. با بالا رفتن سن، تعادل هورمونی در بدن مردان تغییر میکند:
- تجمع دیهیدروتستوسترون: حتی وقتی سطح تستوسترون خون کاهش مییابد، سطح دیهیدروتستوسترون (مشتقشده از تستوسترون) در پروستات بالا میماند. این هورمون محرک اصلی رشد سلولهای پروستات است.
- نقش استروژن: مردان در تمام طول عمر مقدار کمی استروژن تولید میکنند. با پیر شدن و کاهش تستوسترون، نسبت استروژن به تستوسترون افزایش مییابد که میتواند باعث تحریک رشد بافت پروستات شود.
۲. تغییر در چرخهی سلولی
در یک بدن سالم، بین تولید سلولهای جدید و مرگ برنامهریزیشدهی سلولهای قدیمی تعادل وجود دارد. با افزایش سن، این تعادل به هم میخورد؛ سلولهای پروستات بیش از حد تولید میشوند یا سلولهای قدیمی بهموقع از بین نمیروند، که نتیجهی آن بزرگ شدن تدریجی این غده است.
در جوانی چطور؟ بزرگی واقعی پروستات پیش از ۴۰ سالگی نادر است. آنچه در مردان جوان علائم مشابه ایجاد میکند معمولاً التهاب پروستات است، نه بزرگی آن. این تفاوت مهم است چون درمان این دو کاملاً متفاوت است.
درد پروستات کجاست؟
التهاب پروستات علت پروستاتیت مزمن، شبیه میکروب عفونت ادراری است. علائم پروستاتیت ممکن است زیاد شود یا از بین رود. زمانی که بیماری تظاهر به درد و ناراحتی میکند و این درد را در ناحیهی آلت، اطراف مقعد، در ناحیهی پشت و بالای استخوان پوبیس در فرد بیمار احساس میکند، در واقع همان درد پروستات است. در این مواقع دفع مدفوع همراه با درد است و درد در بیضهها منتقل میشود.
اندازهی طبیعی پروستات
پروستات در سنین کودکی تا پیش از بلوغ اندازهی کوچکی دارد و در هنگام بلوغ شروع به رشد کرده و معمولاً در حدود ۲۰ سالگی به اندازهای ثابت میرسد. محدودهی اندازهی طبیعی پروستات در مردان بالغ از لحاظ حجمی حدود ۳۰ سانتیمتر مکعب یا به زبان ساده به اندازهی یک گردو است.
پس از ۴۰ سالگی معمولاً پروستات شروع به بزرگ شدن کرده و به اندازهی یک توپ گلف میرسد.
| ویژگی | مقدار |
|---|---|
| حجم طبیعی در سونوگرافی | حدود ۲۰ تا ۳۰ سیسی |
| وزن در جوانی | حدود ۷ تا ۲۰ گرم |
| وزن در میانسالی | ممکن است تا حدود ۶۰ گرم برسد |
| عرض | حدود ۴ سانتیمتر |
| طول | حدود ۳ سانتیمتر |
| ضخامت | حدود ۲ سانتیمتر |
محاسبهی اندازهی پروستات
هنگام تصویربرداری از پروستات میتوان طول و عرض و ارتفاع آن را در تصویر حاصله به دست آورد.
فرمول محاسبهی حجم پروستات: حجم پروستات = طول × عرض × ارتفاع × ۰.۵۲
همانطور که بالاتر گفته شد، متناسب با سن، حجم پروستات ممکن است افزایش پیدا کند و حجم بیش از ۳۰ سانتیمتر مکعب، بزرگی پروستات محسوب میشود.
علائم ادراری بزرگ شدن پروستات
- تند تند ادرار کردن یا تکرر ادرار
- شروع ادرار کردن با ناراحتی
- کاهش فشار ادرار
- عدم توانایی در ادرار
- عدم کنترل ادرار
- شب بیدار شدن برای ادرار
افراد مبتلا به سرطان پروستات پیشرفته مبتلا به همین علائم ادراری هستند، بنابراین پزشک باید دقت کافی داشته باشد که این دو بیماری را از هم تشخیص بدهد.
علائم خطرناک پروستات
- تکرر ادرار
- شبادراری
- برای تخلیهی ادرار به سرعت به توالت رفتن
- بیاختیاری ادرار
- شروع شدن ادرار با تأخیر
- قطع و وصل شدن جریان ادرار
- کم شدن فشار ادرار
- زور زدن برای خروج ادرار
- احساس عدم تخلیهی کامل مثانه
- ادرار قطرهقطره
- درد مثانه یا درد موقع ادرار کردن
در بعضی موارد، سرطان پروستات موجب ایجاد خون در ادرار مردان میگردد. خون در ادرار نشاندهندهی عوامل دیگری نیز میباشد.
وقتی پروستات بزرگ میشود، راه خروجی ادرار از مثانه که گردن مثانه میباشد بسته میشود و باعث علائمی نظیر شکمدرد یا احساس دائم پری مثانه، تکرر ادرار و بند آمدن ادرار میشود. بزرگی خوشخیم پروستات یک بیماری پیشرونده میباشد و اگر درمان نشود ادرار از مثانه کامل خارج نمیشود و ادرار باقیمانده باعث عفونت ادراری میشود.
این موارد نیاز به مراجعهی فوری دارد: ناتوانی کامل در ادرار کردن همراه با درد و فشار زیر شکم، تب و لرز با درد لگن، خون قابل مشاهده در ادرار، یا درد استخوانی جدید و کاهش وزن بیدلیل در مردی بالای ۵۰ سال. اینها منتظر نوبت عادی نمیمانند.
این علائم را در خودتان میبینید؟
یک معاینه و یک سونوگرافی مشخص میکند مشکل از بزرگی پروستات است، التهاب، یا چیز دیگری — و مهمتر از آن، اینکه در کدام مرحله هستید. آسیب مثانه بیسروصدا پیش میرود و در مراحل بالاتر برگشتپذیر نیست.
تماس با مطبپرسش از دکترکلینیک جراحی میرداماد — بالاتر از میدان ونک، ابتدای میرداماد، جنب ساختمان اسکان
ویزیت: یکشنبه و سهشنبه، ساعت ۱۶ تا ۲۰
بزرگ شدن پروستات چه خطری دارد؟
بسیاری از مردان با این جمله کنار میآیند که «پروستات بزرگ شدن طبیعی سن است» و درمان را عقب میاندازند. این حرف تا نیمه درست است: بزرگ شدن پروستات واقعاً بخشی از روند طبیعی پیری است و سرطان نمیشود. اما چیزی که کمتر گفته میشود این است که بزرگی پروستات یک بیماری پیشرونده است و اگر رها شود، آسیب آن از خود پروستات به مثانه و سپس به کلیهها منتقل میشود.
نکتهی کلیدی این است که این آسیبها ناگهانی اتفاق نمیافتند و در بیشتر موارد هم برگشتپذیر نیستند. مثانهای که سالها با فشار کار کرده، حتی بعد از برداشتن انسداد هم ممکن است دیگر به حالت اول برنگردد. به همین دلیل زمانبندی درمان اهمیت دارد، نه فقط خودِ درمان.
زنجیرهی عوارض، از خفیف تا جدی
| مرحله | چه اتفاقی میافتد | برگشتپذیر است؟ |
|---|---|---|
| ۱. ضخیم شدن دیوارهی مثانه | مثانه برای غلبه بر انسداد مجبور به فشار بیشتر میشود و عضلهاش ضخیم و تحریکپذیر میگردد؛ نتیجهاش تکرر و فوریت ادرار است | تا حد زیادی بله |
| ۲. باقی ماندن ادرار در مثانه | مثانه دیگر کامل تخلیه نمیشود و مقداری ادرار همیشه باقی میماند | معمولاً بله |
| ۳. عفونتهای ادراری مکرر | ادرار راکد محیط مناسبی برای رشد باکتری است؛ عفونتها تکرار میشوند | بله، با رفع انسداد |
| ۴. سنگ مثانه | رسوب مواد معدنی در ادرار راکد، سنگ میسازد که خودش سوزش و خونریزی ایجاد میکند | سنگ درمانپذیر است |
| ۵. احتباس حاد ادرار | ناتوانی کامل و ناگهانی در ادرار کردن؛ یک فوریت پزشکی که نیاز به سوند فوری دارد | نیازمند اقدام فوری |
| ۶. مثانهی جبراننشده | عضلهی مثانه پس از سالها فشار، توان انقباض خود را از دست میدهد و شل میشود | اغلب خیر |
| ۷. برگشت ادرار به کلیه | فشار بالای مثانه، ادرار را به سمت حالب و کلیه پس میراند و کلیه متورم میشود | بسته به مدت |
| ۸. نارسایی کلیه | آسیب پایدار به بافت کلیه در اثر فشار طولانیمدت | اغلب خیر |
همهی بیماران این زنجیره را تا انتها طی نمیکنند. بخش بزرگی از مردان سالها در مرحلهی یک و دو باقی میمانند و هیچوقت جلوتر نمیروند. آنچه مسیر را تعیین میکند شدت انسداد است، نه صرفاً حجم پروستات — و همین است که بررسی دورهای را ضروری میکند.
مهمترین عددی که باید بدانید
در سونوگرافی، عددی گزارش میشود به نام حجم ادرار باقیمانده پس از تخلیه. این عدد از حجم پروستات مهمتر است، چون مستقیماً نشان میدهد مثانه چقدر در کارش موفق است.
- کمتر از ۵۰ سیسی: معمولاً بیاهمیت است
- بین ۵۰ تا ۱۰۰ سیسی: نیاز به پیگیری منظم دارد
- بیش از ۱۰۰ سیسی: زنگ خطر جدی؛ خطر عفونت، سنگ و آسیب کلیه بالا میرود و معمولاً درمان فعال لازم است
اگر جواب سونوگرافیتان را دارید، همین حالا دنبال این عدد بگردید. بسیاری از بیماران فقط به حجم پروستات نگاه میکنند و این خط را رد میکنند.
سه باور غلط که درمان را عقب میاندازد
- «درد ندارم پس مشکلی نیست.» بزرگی پروستات معمولاً بدون درد پیش میرود. آسیب به مثانه و کلیه هم تا مراحل پیشرفته بیسروصداست. نبود درد نشانهی نبود آسیب نیست.
- «فعلاً با دارو سر میکنم تا مجبور نشوم عمل کنم.» دارو در جای خودش کاملاً درست است، اما اگر ادرار باقیمانده بالا باشد یا عفونت تکرار شود، ادامه دادن دارو فقط زمان میخرد و مثانه در همان مدت آسیب میبیند.
- «عمل پروستات یعنی از دست دادن توان جنسی.» نعوظ در روشهای استاندارد امروزی معمولاً حفظ میشود. آنچه در بخشی از بیماران تغییر میکند برگشت مایع منی به مثانه هنگام انزال است که روی باروری اثر دارد ولی روی توان و لذت جنسی نه. این موضوع باید پیش از عمل کامل توضیح داده شود.
این علائم یعنی همین امروز اقدام کنید: اصلاً نمیتوانید ادرار کنید و زیر شکمتان درد و فشار دارد، تب و لرز همراه با سوزش ادرار دارید، خون قابل مشاهده در ادرار دیدهاید، بیش از دو بار در سال عفونت ادراری گرفتهاید، یا آزمایش کراتینین خونتان بالا آمده است. اینها منتظر نوبت عادی نمیمانند.
چند سال است پروستاتتان را بررسی نکردهاید؟
یک معاینه و یک سونوگرافی مشخص میکند مشکل از بزرگی پروستات است، التهاب، یا چیز دیگری — و مهمتر از آن، اینکه در کدام مرحله هستید. آسیب مثانه بیسروصدا پیش میرود و در مراحل بالاتر برگشتپذیر نیست.
کلینیک جراحی میرداماد — بالاتر از میدان ونک، ابتدای میرداماد، جنب ساختمان اسکان
ویزیت: یکشنبه و سهشنبه، ساعت ۱۶ تا ۲۰
چهار بیماری اصلی پروستات
| بیماری | سن شایع | نشانهی متمایزکننده | خطرناک است؟ |
|---|---|---|---|
| بزرگی خوشخیم پروستات | بالای ۵۰ سال | علائم انسدادی غالب، معمولاً بدون درد | خیر، ولی درماننشده به مثانه و کلیه آسیب میزند |
| التهاب پروستات | ۲۰ تا ۵۰ سال | درد لگن و پرینه، سوزش، درد هنگام انزال | خیر، ولی کیفیت زندگی را پایین میآورد |
| سرطان پروستات | بالای ۵۰ سال | اغلب بدون علامت در مراحل اولیه | بله؛ ولی با تشخیص زودهنگام قابل درمان است |
| سنگ و رسوب پروستات | هر سنی | معمولاً بدون علامت، کشف تصادفی در سونوگرافی | معمولاً خیر |
نکتهای که بسیاری از بیماران نگرانش هستند: بزرگی خوشخیم پروستات به سرطان تبدیل نمیشود. این دو بیماری جدا هستند و علائم مشابه دارند، به همین دلیل تفکیک آنها فقط با معاینه و آزمایش ممکن است، نه با حدس زدن از روی علائم.
دلایل مبتلا شدن به پروستات
بیماری پروستات، بیماری مردان بعد از ۴۰ سالگی است. دو ماده در پروستات وجود دارد که با بالا رفتن سن مقدار آنها نیز افزایش مییابد. این دو ماده باعث میشوند که هورمون جنسی مردانه که تستوسترون میباشد به استروژن و دیهیدروتستوسترون تبدیل شود و در نتیجه باعث بزرگی پروستات شوند.
پروستات از چند قسمت تشکیل شده است، بهطوری که بزرگی خوشخیم در یک قسمت از پروستات و سرطان پروستات در قسمت دیگر پروستات به وجود میآید.
تشخیص بزرگی پروستات
پزشک با استفاده از موارد زیر میتواند بزرگ شدن پروستات را در بیمار تشخیص دهد:
- علائم ادراری در بیمار و سنجش شدت آن با پرسشنامهی استاندارد
- معاینهی مقعدی از بیمار
- آزمایش و کشت ادرار
- آزمایش آنتیژن اختصاصی پروستات برای بررسی احتمال سرطان
- سونوگرافی برای اندازهگیری حجم پروستات و حجم ادرار باقیمانده
شدت علائم ادراری الزاماً ارتباطی با بزرگی پروستات ندارد. ممکن است یک پروستات کوچک علائم شدید ایجاد کند، در حالیکه برعکس یک پروستات بسیار بزرگ علائم ادراری شدید نداشته باشد؛ بنابراین شدت علائم ادراری در بیمار ارتباطی به بزرگی پروستات ندارد.
آزمایشات پروستات
- معاینهی انگشتی از راه مقعد: پزشک انگشت خود را به راستروده وارد کرده و پروستات را لمس میکند. این معاینه میتواند بزرگ شدن پروستات، تودهها یا ندولهای سرطان پروستات، یا حساسیت به لمس ناشی از پروستاتیت را تشخیص دهد.
- آنتیژن اختصاصی پروستات: پروستات پروتئینی تولید میکند که با آزمایش خون قابل اندازهگیری است. اگر این عدد بالا باشد احتمال سرطان پروستات بیشتر است، اما بزرگ شدن پروستات و التهاب هم میتواند باعث بالا رفتن آن شود.
- سونوگرافی پروستات از راه رکتوم: یک پروب سونوگرافی به راستروده وارد میشود و به پروستات نزدیک میگردد. این سونوگرافی اغلب همراه با نمونهبرداری برای بررسی سرطان پروستات انجام میشود.
- نمونهبرداری پروستات: سوزنی به پروستات وارد میشود و اندکی از بافت خارج میشود تا از نظر سرطان بررسی شود. این کار معمولاً از طریق راستروده انجام میگیرد.
دلایل بزرگ شدن پروستات در جوانی
اگر زیر ۴۰ سال هستید، احتمالاً مشکل بزرگی پروستات نیست
این مهمترین نکتهی این بخش است و خیلی از مردان جوان را سالها سرگردان میکند. بزرگی خوشخیم پروستات پیش از ۴۰ سالگی نادر است. اگر شما زیر ۴۰ سال هستید و تکرر ادرار، سوزش، احساس تخلیهی ناقص یا درد لگن دارید، شایعترین علت آن التهاب پروستات در جوانان است، نه بزرگ شدن آن.
چرا این تفاوت مهم است؟ چون درمانشان کاملاً فرق دارد. داروهایی که برای بزرگی پروستات تجویز میشوند روی التهاب اثری ندارند، و بسیاری از مردان جوان ماهها داروی اشتباه مصرف میکنند. تفکیک این دو با معاینه و آزمایش ساده انجام میشود.
وقتی مرد به حدود ۲۵ سالگی میرسد، پروستات او رشد میکند. این رشد طبیعی، بزرگی خوشخیم پروستات نامیده میشود و شایعترین علت بزرگ شدن پروستات است و یک بیماری خوشخیم است که منجر به سرطان پروستات نمیشود.
یکی از علتهای بزرگ شدن پروستات در جوانان میتواند تغییر هورمون جنسی مردانه باشد. بر اساس مطالعات، علت بزرگی پروستات در مردان جوان میتواند علل اولیه مثل علل ژنتیکی، هرگونه سابقهی ناهنجاریهای بیضه یا برخی تغییرات هورمونی غیرطبیعی باشد. بزرگی پروستات تأثیری در کاهش توان جنسی ندارد و فعالیت جنسی هم تأثیری در کوچک یا بزرگ شدن پروستات ندارد.
برخی از علائم بزرگ شدن پروستات در جوانان شامل موارد زیر است:
- بیدار شدن از خواب در شب برای دفع ادرار
- باریک آمدن ادرار
- تکرر ادرار
- احساس عدم تخلیهی کامل ادرار
- قطع و وصل شدن ادرار
برای مطالعهی بیشتر: علت بزرگ شدن پروستات در میانسالی
درمان بزرگی پروستات
درمان بزرگی پروستات پلکانی است و به شدت علائم بستگی دارد، نه صرفاً به حجم غده. در علائم خفیف، تغییر عادتهای روزانه اغلب کافی است. در علائم متوسط، درمان دارویی بهطور میانگین حدود ۴۰ درصد بهبودی ایجاد میکند. و در علائم شدید یا وقتی عارضهای مثل عفونت مکرر و احتباس ادرار پیش آمده باشد، درمان قطعی مطرح میشود.
نکتهای که بیشتر بیماران دنبالش هستند این است که تا کجا میشود بدون جراحی جلو رفت و از کجا ادامه دادن به مثانه آسیب میزند. پاسخ کامل این پرسش، همراه با سه عددی که این مرز را مشخص میکند، در مطلب درمان بزرگی پروستات بدون جراحی آمده است.
درمان سرطان پروستات
سرطان پروستات برخلاف بسیاری از سرطانها معمولاً رشد کندی دارد. اگر محدود به خود غده باشد و بهکندی پیش برود، در بعضی بیماران فقط پیگیری منظم توصیه میشود؛ و در مواردی که رشد سریعتر باشد، درمان فعال لازم است. انتخاب بین جراحی، پرتودرمانی و درمان هورمونی به مرحلهی بیماری، سن و شرایط عمومی بیمار بستگی دارد و تصمیمی کاملاً فردی است. توضیح کامل روشهای درمان در مطلب سرطان پروستات آمده است.
جلوگیری از بزرگ شدن پروستات
در صورت رعایت موارد زیر میتوانید خطر ابتلا به بزرگ شدن پروستات را کاهش دهید:
- رژیم غذایی سالم: از انواع میوهها، سبزیجات و غلات کامل استفاده کنید. میوهها و سبزیجات حاوی ویتامینها و مواد مغذی بسیاری هستند که میتوانند به سلامتی شما کمک کنند.
- ورزش منظم: ورزش سلامت کلی شما را بهبود میبخشد، به حفظ وزن کمک میکند و روحیهی شما را بهتر میکند. سعی کنید بیشتر روزهای هفته ورزش کنید.
- وزن سالم: اگر وزن فعلی شما سالم است، با انتخاب رژیم غذایی سالم و ورزش آن را حفظ کنید. در صورت نیاز به کاهش وزن، از پزشک خود کمک بخواهید.
- محدود کردن کافئین و مایعات شبانه: بهویژه در دو تا سه ساعت پیش از خواب، برای کاهش تکرر شبانه.
- پرهیز از نشستن طولانی: هر نیمساعت بلند شوید و کمی راه بروید.
چه بیماریهایی با بزرگی پروستات اشتباه گرفته میشوند؟
- فلج عصبی مثانه
- بیماری مثانه مثل سرطان مثانه
- بیماری مجرا مثل سنگ مجرا و تنگی مجرا
- عفونت ادراری
- بیماری التهاب و عفونت پروستات
- مثانهی بیشفعال
از چه سنی باید پروستات را بررسی کرد؟
| گروه | زمان شروع بررسی |
|---|---|
| مردان بدون عامل خطر | حدود ۵۰ سالگی |
| مردان با سابقهی خانوادگی سرطان پروستات | حدود ۴۵ سالگی |
| مردان با چند بستگان درجهیک مبتلا | حدود ۴۰ سالگی |
| هر مردی با علائم ادراری آزاردهنده | در هر سنی، بدون منتظر ماندن |
غربالگری منظم مهمترین کاری است که یک مرد میتواند برای پروستات خود انجام دهد، چون سرطان پروستات در مراحل اولیه معمولاً هیچ علامتی ندارد و وقتی علامتدار میشود، اغلب از مرحلهی قابل درمان قطعی گذشته است.
جمعبندی
- پروستات غدهای گردوشکل است که زیر مثانه، جلوی راستروده و دور مجرای ادرار قرار دارد.
- در خط میانی بدن است؛ نه چپ و نه راست.
- حدود ۳۰ درصد مایع منی را میسازد، اما اسپرم در آن تولید نمیشود.
- چون دور مجرای ادرار حلقه زده، تقریباً همهی علائم بیماریهای آن ادراری است.
- حجم بیش از ۳۰ سانتیمتر مکعب بزرگی محسوب میشود، ولی شدت علائم لزوماً به حجم بستگی ندارد.
- بزرگی خوشخیم به سرطان تبدیل نمیشود، ولی درماننشده به مثانه و کلیه آسیب میزند.
- بررسی معمول از ۵۰ سالگی و در صورت سابقهی خانوادگی از ۴۵ سالگی شروع میشود.
بالای ۵۰ سال هستید و تا حالا پروستاتتان بررسی نشده؟
یک معاینه و یک سونوگرافی مشخص میکند مشکل از بزرگی پروستات است، التهاب، یا چیز دیگری — و مهمتر از آن، اینکه در کدام مرحله هستید. آسیب مثانه بیسروصدا پیش میرود و در مراحل بالاتر برگشتپذیر نیست.
کلینیک جراحی میرداماد — بالاتر از میدان ونک، ابتدای میرداماد، جنب ساختمان اسکان
ویزیت: یکشنبه و سهشنبه، ساعت ۱۶ تا ۲۰
سوالات متداول
پروستات دقیقاً کجای بدن است؟
در عمق لگن، درست زیر مثانه، جلوی راستروده و دور ابتدای مجرای ادرار. از بیرون بدن، تقریباً پشت ناحیهی بین بیضهها و مقعد قرار میگیرد.
پروستات سمت چپ است یا راست؟
هیچکدام. پروستات در خط میانی بدن است و دو لُب چپ و راست آن بخشی از همین یک غدهاند. درد کاملاً یکطرفه معمولاً منشأ دیگری دارد.
اندازهی طبیعی پروستات چقدر است؟
حدود ۲۰ تا ۳۰ سیسی در سونوگرافی، تقریباً به بزرگی یک گردو. با افزایش سن این عدد بهطور طبیعی بالا میرود و حجم بیش از ۳۰ سیسی بزرگی محسوب میشود.
آیا زنان هم پروستات دارند؟
خیر. زنان غدهای به نام پروستات ندارند. ساختارهای کوچکی به نام غدد اسکین دارند که گاهی بهاشتباه «پروستات زنانه» نامیده میشود.
آیا اسپرم در پروستات ساخته میشود؟
خیر. اسپرم در بیضهها تولید میشود. پروستات فقط بخشی از مایعی را میسازد که اسپرم در آن شناور است.
بزرگ شدن پروستات یعنی سرطان؟
خیر. بزرگی خوشخیم پروستات یک بیماری جداست و به سرطان تبدیل نمیشود. اما چون علائم این دو شبیه است، تفکیک آنها فقط با معاینه و آزمایش ممکن است.
چرا پروستات باعث مشکل ادراری میشود؟
چون مثل یک حلقه دور مجرای ادرار را گرفته است. وقتی بزرگ یا ملتهب میشود، مجرا را فشرده میکند و جریان ادرار ضعیف، منقطع یا همراه با تکرر میشود.
در چه سنی پروستات شروع به بزرگ شدن میکند؟
رشد آهسته از حدود ۲۵ سالگی شروع میشود، اما علائم معمولاً بعد از ۴۰ تا ۵۰ سالگی ظاهر میشود. علائم مشابه در مردان جوانتر بیشتر ناشی از التهاب است تا بزرگی.
هشدار مهم: اطلاعات این مقاله جنبهی آموزشی دارد و جایگزین معاینهی حضوری نیست. تفکیک بزرگی خوشخیم، التهاب و سرطان پروستات فقط با معاینه، آزمایش و در صورت لزوم تصویربرداری توسط متخصص کلیه و مجاری ادراری ممکن است. برای پرسش از دکتر روی لینک پرسش از دکتر کلیک کنید.
علی
پنجشنبه ۵ تیر ۴( 1 سال پیش)
تعداد بازدید: 206
مشاهده پرسش
