آیا تصمیم به فرزند آوری دارید؟ آیا پدر و مادر باید از چند ماه قبل، نوشیدن الکل را کنار بگذارند؟ ترک سیگار و اسپرم چه ارتباطی با یکدیگر دارند؟ در این مقاله قصد داریم در مورد تأثیر سیگار و الکل بر اسپرم و باروری مردان صحبت کنیم. طبق تحقیقات انجام شده مردان باید حداقل 6 ماه قبل از تلاش برای فرزند آوری، نوشیدن الکل را ترک کنند. اگر زن و مرد، 3 ماه قبل از بارداری، یا زن در 3 ماه اول بارداری، الکل بنوشند، خطر ابتلای نوزاد به بیماری های مادرزادی قلبی، افزایش می یابد.
این خطر، در صورت مصرف الکل توسط مرد، 44% و توسط زن 16% بالا می رود. نوشیدن بیش از حد الکل (5 لیوان یا بیشتر در هر بار) این خطر را از طرف مرد 52%، و از طرف زن 16% افزایش می دهد. البته، این امر که نوشیدن الکل سبب بیماری کودک می شود، اثبات نشده است، اما به نظر می رسد این دو به هم مرتبط باشند.
در تحقیقی دیگر، محققان با بررسی 55 مورد از مطالعات مطرح شده که شامل 42000 نوزاد مبتلا به بیماری قلبی، و 298000 نوزاد سالم بوده است، دکتر کین در این مورد گفته است: ما متوجه احتمال بالاتر این بیماری در خانواده هایی که والدین، الکل مصرف می کردند، شده ایم. که البته این ارتباط در جامعه های آماری کوچک، چندان چشمگیر نبوده است.
در مقایسه با زنانی که الکل مصرف نمی کنند، مصرف الکل در مادران، 20% خطر ابتلای کودک به تترالوژی فالوت (ترکیبی از 4 مشکل قلبی) را افزایش می دهد.
چگونه استعمال دخانیات بر کیفیت اسپرم و مایع منی تأثیر می گذارد؟
آیا مصرف سیگار به اسپرم شما آسیب وارد می کند؟ بله! همچنین می تواند از میزان باروری آن کم کند. مواد سمی درون سیگار، نه تنها ریه ها، بلکه تمام بدن را تحت تأثیر قرار می دهند. این امر، شامل دستگاه تولید مثل هم می شود.
سیگار کشیدن مرد، از موفقیت IVF کاسته و خطر سقط ناخواسته ی جنین را افزایش می دهد. سیگار کشیدن در کنار مادر هم، می تواند از باروری مادر کم کند.
تحقیقات نشان می دهد که مصرف سیگار، کیفیت منی را کم می کند. مردان سیگاری دارای تجمع، توان حرکتی کمتر اسپرم، ساختار اسپرم نادرست و آسیب DNA در اسپرم هستند.
- تجمع اسپرم: تعداد اسپرم موجود در حجم ثابت از منی. در مردان سیگاری از این عدد، حدود 23% کم می شود.
- DNA اسپرم: اسپرم مردان سیگاری، بیش از سایرین دچار شکستگی DNA می شوند. DNA آسیب دیده می تواند منجر به اختلال در باروری، افزایش نرخ سقط ناخواسته، مشکل در رشد جنین و جلوگیری از کاشت موفق جنین می شود. همچنین، عدم تعادل هورمونی در افراد سیگاری از موفقیت در باروری می کاهد.
- ساختار اسپرم: اسپرم های غیر عادی توان شنای درست و رسیدن به تخمک برای باروری را ندارند.
- توان حرکتی اسپرم: به معنای توانایی اسپرم در شنا کردن به سمت رحم. در افراد سیگاری این توانایی 13% پایین می آید.
آیا سیگار کشیدن باعث ناباروری مردان می شود؟
مشکلات سلامتی و هورمونی که در اثر مصرف سیگار به وجود می آیند، به تنهایی برای نابارور کردن مرد کافی نیستند. کم شدن سلامت منی، به معنای ناباروری نبوده و آمار میزان باروری منی مردان سالم و سیگاری، ارتباط چندانی را نشان نمی دهد. اما مردانی که در مرز ناباروری هستند، با کشیدن سیگار، بیشتر در معرض خطر ناباروری قرار می گیرند.
اگر جواب تست منی، شما را در مرز ناباروری نشان داد، این احتمال وجود دارد که با ترک سیگار و با وجود استفاده نکردن از درمان های دیگر، مشکل شما رفع شود. حداقل، این کار به احتمال موفقیت سایر درمان ها کمک خواهد کرد.
خوشبختانه ترک سیگار سبب بهبودی اسپرم می شود. با وجود اینکه دوره ی دقیقی برای این امر وجود ندارد، اما مطالعات نشان می دهند در حدود 3 ماه، اسپرم ها به بلوغ می رسند و بر همین اساس، اسپرم، 3 ماه پس از ترک سیگار، سلامت خود را بدست خواهد آورد.
در صورت عدم موفقیت در بارداری در چند ماه نمی توانید خود را ناتوان در بارداری بدانید. با مراجعه به پزشک مردان (ارولوژیست) یا متخصص زنان می توانید نسبت به چکاپ خود اقدام کرده و دلیل قطعی ناباروری خود را پیدا کنید.
سیگار کشیدن چگونه به باروری مردان آسیب می زند؟
سیگار، به علت وجود کادمیوم و سرب (فلزی که تأثیر مستقیم در ناباروری دارد)، سلامت مرد را تحت تأثیر قرار می دهد. میزان سرب در افراد سیگاری نابارور، بسیار بالاتر از افراد سالم (سیگاری یا غیر سیگاری) است.
در افرادی که حد اقل 20 نخ سیگار در روز می کشند، میزان کادمیوم در اسپرم، بالا می رود، اما این سموم، تنها عوامل خطرزا نیستند. مواد دیگری مثل زینک هم در این مورد تأثیر می گذارند. مردان سیگاری که زینک کمتری در اسپرم خود دارند، دارای توان حرکتی، تجمع و ساختار اسپرم ضعیف تری هستند. این مشکلات در سایر افراد سیگاری که زینک کافی در اسپرم خود داشتند هم وجود داشته است، اما درصد آن کمتر بود.
تأثیر سیگار کشیدن پدر و مادر در میزان باروری فرزند
محققان، ارتباطی در این باره پیدا نکرده اند. اما در صورت سیگاری بودن مادر، احتمال ناباروری فرزند پسر، بالا می رود. البته، این به این معنا نیست که سیگاری بودن پدر، تأثیری بر سلامت فرزند ندارد. تحقیقات نشان می دهد این فرزندان دچار مشکلات مادرزادی بیشتر، و همچنین احتمال بالاتر ابتلا به سرطان در آینده هستند. این امر می تواند مربوط به ساختار DNA آسیب دیده در اسپرم پدر باشد.
در حالی که تحقیقات نشان می دهد که DNA افراد سیگاری نسبت به DNA افراد سالم دچار تغییر می شود، اما تأثیر این تغییرات در آینده ی فرزند، هنوز مشخص نیست. اما گمان می رود علت مشکلات مادرزادی نوزاد، همین DNA آسیب دیده باشد.
تأثیر سیگار کشیدن در کنار زنان باردار
سیگار کشیدن پدر، علاوه بر تأثیر منفی روی اسپرم، می تواند برای مادر آینده هم خطرساز باشد. تحقیقات نشان می دهد زنانی که در معرض دود سیگار قرار دارند، باروری پایین تری دارند. حتی یکی از مطالعات نشان می دهد که این امر می تواند تخمک های بازپس گرفته در عمل IVF را تا 46% کاهش دهد. پس اگر تصمیم به سیگار کشیدن دارید، حداقل این کار را دور از همسر خود انجام دهید.
بعد از ترک سیگار چه اتفاقی برای اسپرم میافتد؟
بدن از همان ساعات اول شروع به پاکسازی میکند، اما چون اسپرم عمر تولید طولانی دارد، بهبود در آزمایش با تأخیر ظاهر میشود. روند تقریبی به این شکل است:
| زمان پس از ترک | تغییر در بدن | آیا در آزمایش اسپرم دیده میشود؟ |
|---|---|---|
| ۱۲ تا ۲۴ ساعت | مونوکسیدکربن خون افت میکند و اکسیژنرسانی به بافت بیضه بهتر میشود | خیر |
| ۲ تا ۴ هفته | جریان خون بیضه بهبود مییابد و بار اکسیداتیو مایع منی کم میشود | خیر — نسل قبلی اسپرم هنوز در گردش است |
| حدود ۳ ماه | اولین نسل کامل اسپرم بدون تماس با سموم دخانیات آماده میشود | بله — معمولاً بهبود تعداد و حجم مایع منی |
| ۶ ماه | بهبود تعادل هورمونی و برطرف شدن اثر سیگار بر نعوظ | بله — بهبود تحرک و شکل اسپرم |
| ۱۲ ماه | ترمیم تدریجی آسیب رشتههای وراثتی اسپرم | بله — کاهش شاخص شکستگی وراثتی |
به همین دلیل، آزمایش اسپرم را زودتر از ۳ ماه پس از ترک تکرار نکنید؛ نتیجه هنوز مربوط به دورهی سیگار کشیدن است و بیجهت ناامیدکننده خواهد بود.
آیا سیگار طعمدار یا برند خاصی باعث عقیم شدن میشود؟
این باور بسیار رایج است که سیگارهای طعمدار یا برندهای مشخصی «عقیمکننده» هستند و بقیه بیخطرند. هیچ شواهد پزشکیای این تفکیک را تأیید نمیکند. آنچه به اسپرم آسیب میزند، سه چیز است و در همهی برندها مشترک است:
- موادی که در اثر سوختن تنباکو تولید میشوند و بار اکسیداتیو ایجاد میکنند
- فلزات سنگینی که در برگ تنباکو تجمع پیدا کردهاند
- مونوکسیدکربن که اکسیژنرسانی به بافت بیضه را کم میکند
افزودنیهای طعمدهنده (نعنا، میوه، شکلات) روی تجربهی دود اثر میگذارند، نه روی این سه عامل. تنها متغیری که واقعاً اهمیت دارد مقدار مصرف است: هرچه تعداد نخ روزانه و سالهای مصرف بیشتر باشد، آسیب بیشتر است.
سیگار هیچ برندی باعث «عقیمی دائمی» نمیشود؛ اثر آن روی اسپرم در بیشتر موارد با ترک، برگشتپذیر است. اما این خبر خوب فقط تا وقتی درست است که ترک اتفاق بیفتد — نه اینکه برند عوض شود.
تأثیر قلیان و سیگار الکترونیکی بر اسپرم
باور رایج این است که آب، دود را فیلتر میکند. آب دمای دود را پایین میآورد اما فلزات سنگین و مونوکسیدکربن را حذف نمیکند. یک نشست معمول قلیان به دلیل مدت طولانی و حجم زیاد دودِ استنشاقی، بار سمی قابل توجهی به بدن وارد میکند.
نبودِ سوختنِ تنباکو یعنی برخی مواد سرطانزای دود در آن وجود ندارد، اما نیکوتین کماکان هست. نیکوتین به تنهایی روی جریان خون بیضه و تعادل هورمونی اثر میگذارد. «کمضررتر از سیگار» با «بیضرر برای اسپرم» یکی نیست.
اگر برای بهبود اسپرم قصد ترک دارید، جایگزین کردن سیگار با قلیان یا ویپ هدف را برآورده نمیکند. آنچه باید حذف شود، خودِ نیکوتین و بار اکسیداتیو است.
تأثیر سیگار بر بیضه چیست؟
بیضه برای تولید اسپرم به دو چیز نیاز دارد: خونرسانی کافی و دمای کمی پایینتر از بدن. سیگار هر دو را مختل میکند.
نیکوتین دیوارهی داخلی رگهای خونی را آسیب میزند و باعث تنگ شدن آنها میشود. رگهای تغذیهکنندهی بیضه بسیار باریکاند و زودتر از رگهای بزرگ بدن دچار مشکل میشوند. کاهش خونرسانی یعنی رسیدن اکسیژن و مواد مغذی کمتر به سلولهای سازندهی اسپرم.
در مردان سیگاری با سابقهی طولانی، این روند میتواند به کاهش تدریجی حجم بیضه منجر شود. در بیمارانی که همزمان واریکوسل دارند، سیگار وضعیت را بدتر میکند: واریکوسل خودش گردش خون و دمای بیضه را مختل کرده و سیگار همان اختلال را تشدید میکند. به همین دلیل ترک سیگار پیش از عمل واریکوسل، بخشی از آمادهسازی درمان است.
اگر درد مبهم بیضه، تغییر اندازه یا احساس سنگینی دارید، آن را به سیگار نسبت ندهید و بررسی شود؛ این علائم میتوانند نشانهی واریکوسل یا مشکلات دیگری باشند که درمان مستقل دارند.
تأثیر الکل بر اسپرم و مایع منی چیست؟
برخلاف تصور رایج، اثر الکل بر باروری مرد فقط از راه جنین نیست؛ الکل پیش از آنکه به جنین برسد، خودِ کارخانهی اسپرمسازی را هدف میگیرد. این اثر از سه مسیر جداگانه اتفاق میافتد.
۱. کاهش تستوسترون و اختلال در فرمان مغز به بیضه
تولید اسپرم به تستوسترونی وابسته است که سلولهای لیدیگ در بیضه میسازند. الکل مستقیماً عملکرد این سلولها را مختل میکند و همزمان ترشح هورمونهای فرمان دهنده از هیپوفیز را کاهش میدهد. یعنی هم خط تولید ضعیف میشود، هم دستور تولید کم میرسد.
الکل فعالیت آنزیم آروماتاز را هم بالا میبرد؛ این آنزیم بخشی از تستوسترون را به هورمون زنانه تبدیل میکند. نتیجه در مردانی که مصرف طولانیمدت دارند، افت میل جنسی، کاهش حجم بیضه و ضعف اسپرمسازی است.
۲. آسیب مستقیم استالدهید به مادهی وراثتی اسپرم
الکل در کبد به مادهای به نام استالدهید تبدیل میشود که برای سلول سمی است. استالدهید میتواند به رشتههای وراثتی متصل شود و پیوندهای غیرطبیعی ایجاد کند؛ این پیوندها مانع تکثیر و ترمیم طبیعی سلول میشوند. الکل همزمان ذخیرهی آنتیاکسیدانهای محافظ مایع منی را تخلیه میکند و دقیقاً در همان نقطهای که اسپرم به دفاع نیاز دارد، سپرش را برمیدارد.
۳. کاهش حجم مایع منی
ثابتترین یافتهی مطالعات دربارهی الکل، کاهش حجم مایع منی در هر انزال است. کاهش حجم یعنی حتی با غلظت ثابت، تعداد کل اسپرمی که به رحم میرسد کمتر میشود.
فراتحلیل ۴۰ مطالعه روی ۲۳٬۲۵۸ مرد نشان داد مصرف الکل حجم مایع منی، آنزیمهای آنتیاکسیدان مایع منی و سطح تستوسترون را کاهش میدهد؛ این اثر در گروه پرمصرف دیده شد و در گروه کممصرف تغییر معناداری در شاخصهای اسپرم مشاهده نشد.
به نقل از: National Library of Medicine
مصرف همزمان سیگار و الکل بدترین حالت ممکن است: سیگار بار اکسیداتیو را بالا میبرد و الکل سیستم دفاع آنتیاکسیدانی را تضعیف میکند. آسیب حاصل از این دو با هم، بیشتر از جمع سادهی آسیب هرکدام به تنهایی است.
مصرف دخانیات و تأثیر آن بر موفقیت IVF-ICSI
درمان ICSI شامل برداشتن یک اسپرم و هدایت آن به تخمک برای باروری می باشد. این روش در موارد ناباروری متوسط تا شدید در مردان، و همچنین زمانی که درمان IVF، جواب نداده است، انجام می شود. ICSI همچنین در مواردی از IVF که به کمک تست ژنتیک از پیش بارور کردن جنین (PGT) انجام می شود، استفاده می شود.
تحقیقات نشان می دهند، سیگار کشیدن مرد تأثیر منفی شدیدی روی درصد موفقیت درمان IVF-ICSI دارد. در یکی از مطالعات درباره ی IVF-ICSI، میزان باروری در زنانی که همسر سیگاری داشتند، 22% و در زنانی که همسر آنها سیگار را ترک کرده بود 38% بود.
ناتوانی جنسی و سیگار کشیدن
تحقیقات خبر از تأثیر مستقیم سیگار در ناتوانی جنسی و اختلال نعوظ می دهد. در مردان سیگاری، این خطر 3 برابر خواهد بود و با بالا رفتن مصرف سیگار، این خطر همچنان افزایش می یابد.
هرچند ناتوانی جنسی و ناباروری به یک معنا نیست، اما در صورت ابتلا به ناتوانی جنسی، عملیات باروری سخت تر صورت می گیرد. البته، ترک سیگار باعث برطرف شدن تأثیرات آن در این باره می شود. تحقیقات نشان می دهد، این بهبودی، 6 ماه پس از ترک سیگار اتفاق می افتد.
سوالات متداول
روزی چند نخ سیگار برای اسپرم بیخطر است؟
حد بیخطری تعریف نشده است. آسیب وابسته به مقدار است، یعنی مصرف کمتر آسیب کمتری دارد، ولی «مقدار بیخطر» وجود ندارد. کاهش تعداد نخ بهتر از ادامهی مصرف قبلی است، اما جایگزین ترک نیست.
ضرر الکل برای اسپرم بیشتر است یا سیگار؟
این دو از دو مسیر متفاوت آسیب میزنند و مقایسهی مستقیمشان درست نیست. سیگار بیشتر روی تعداد، تحرک و سلامت رشتههای وراثتی اسپرم اثر میگذارد و آسیبش حتی در مصرف روزانهی کم هم دیده میشود. الکل بیشتر روی حجم مایع منی و تعادل هورمونی اثر دارد و آسیبش عمدتاً در مصرف سنگین و مستمر ظاهر میشود. برای مردی که قصد فرزندآوری دارد، حذف هر دو لازم است.
یک بار مصرف الکل تا چه مدت روی اسپرم اثر میگذارد؟
مصرف تکنوبتی و پراکنده اثر پایداری بر شاخصهای اسپرم نشان نداده است. آنچه در مطالعات آسیبزا بوده، مصرف مستمر و سنگین است.
چند روز قبل از آزمایش اسپرم نباید سیگار یا قلیان مصرف کرد؟
پرهیز چندروزه نتیجهی آزمایش را تغییر محسوسی نمیدهد، چون اسپرمِ نمونه حدود سه ماه قبل ساخته شده است. اگر هدف بهبود واقعی نتیجه است، باید حداقل سه ماه پیش از نمونهگیری ترک اتفاق بیفتد. پرهیز جنسی پیش از آزمایش هم قاعدهی جداگانهای دارد که آزمایشگاه اعلام میکند.
آیا سیگار کشیدن روی جنسیت فرزند اثر دارد؟
خیر. جنسیت جنین را کروموزوم موجود در اسپرم تعیین میکند و سیگار این انتخاب را تغییر نمیدهد.
مرضیه
چهارشنبه ۱۰ بهمن ۳( 1 سال پیش)
تعداد بازدید: 210
مشاهده پرسش
