سيستيت يا التهاب غیر عفونی مثانه با علائم ادراری تکرر ادرار و سوزش ادرار همراه است که گاهی بیمار را خانه‌نشین می‌کند.

سیستیت یک اصطلاح کلی است، که اختلالات پزشکی متعددی نظیر، سیستیت بدون عفونی یا میکروب (nonbacterial cystitis) ، با میکروب و همینطور سندرم درد مثانه (PBC/ IC) و سیستیت بینابینی را در بر می‌گیرد.

سندرم درد مثانه به صورت یک سندرم درد و علائم سیستم دستگاه ادراری مثل تکرر ادرار، درد، سوزش ادرار، شب ادراری و سریع ادرار کردن توصیف شده، که هیچ علتی برای آن یافت نشده است.

حالت های التهاب غیر عفونی مثانه:

التهاب غیر عفونی مثانه شامل فرم‌هایی از بیماری می‌باشد مثل:

1- ویروس

2- میکوباکتریال

3- کلامیدیا

4- قارچی

5- شیستوزوما

6- رادیوتراپی، اشعه درمانی

7- بیماری سیستم دفاعی بدن

8- حساسیت بیش از حد

علائم التهاب غیر عفونی مثانه:

علائم عمومی و جنرال سیستیت شامل موارد ذیل می‌باشد:

• تکرر ادرار
• سوزش ادرار
• به سرعت ادرار کردن
• ادرار خونی
• اسپاسم‌های شکم
• رابطه جنسی توام با درد
• درد مثانه و اسپاسم آن

تشخیص التهاب غیر عفونی مثانه:

تشخیص اختصاصی بیماری اغلب نیاز به انجام کشت ادرار متعدد و انجام بعضی عملیات مختلف اورولوژیک مثل دیدن مثانه (سیستوسکپی) همراه با نمونه‌برداری از مثانه و انجام آزمایشات سیستم دفاعی بدن می‌باشد. سنگ مثانه یک نوع سرطان مثانه بنام (in situ) و وجود جسم خارجی در مجرا علائمی شبیه علائم فوق ایجاد می‌کند. 25 درصد خانم‌های مبتلا به عفونت ادراری که درمان شده‌اند دچار عفونت ادراری مجدد می‌شوند.

شانس عود عفونت در سال ممکن است تا 7 بار اتفاق افتد. عود عفونت دو هفته بعد از درمان عفونت اولیه یا به علت میکروب جدید است یا ممکن است به علت میکروب‌های مختلف دیگری باشد. هر خانمی که در ماه دو بار و در سال سه بار دچار عفونت ادراری شود، به آن عفونت عود شونده یا راجعه می‌گویند. این دسته از بیماران باید مورد بررسی کامل رادیولوژی نیز قرار گیرند.

هر بیمار بعد از درمان عفونت، دو روز بعد از اتمام درمان باید کشت ادرار بدهد، که مشخص شود با آنتی بیوتیک مورد درمان قرار گرفته یا خیر، و پس از انجام کشت ادرار و مثبت بودن کشت، از افرادی است که شانس عود دارد، و باید به مدت حداقل یکسال روزانه یک عدد قرص آنتی بیوتیک استفاده کند، و هر ماه برای بررسی وجود عود عفونت کشت ادرار انجام شود.

درمان التهاب مثانه:

درمان التهاب مثانه (که در اصطلاح پزشکی به آن سیستیت گفته می‌شود) کاملاً به علت ایجادکننده آن بستگی دارد. در اکثر موارد، این التهاب ناشی از عفونت باکتریایی است که با یک دوره کوتاه آنتی‌بیوتیک، تحت نظر پزشک به سرعت بهبود می‌یابد. اما اگر التهاب ناشی از عوامل غیرعفونی (مانند حساسیت به مواد شیمیایی، پرتودرمانی یا تحریکات فیزیکی) باشد، رویکرد درمانی متفاوت خواهد بود.

در ادامه، روش‌های اصلی درمان و مدیریت این عارضه را بررسی می‌کنیم:

۱. درمان‌های دارویی

• آنتی‌بیوتیک‌ها: برای سیستیت باکتریایی، پزشک داروهایی مانند نیتروفورانتوئین یا فوسفومايسین تجویز می‌کند. بسیار مهم است که دوره درمان کامل شود، حتی اگر علائم پس از دو روز از بین بروند.

• مسکن‌ها: استفاده از داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) مانند ایبوپروفن یا ناپروکسن می‌تواند به کاهش درد و سوزش کمک کند. همچنین داروهای خاصی مثل “فنازوپیریدین” برای تسکین مستقیم سوزش مجاری ادرار تجویز می‌شوند.

۲. مراقبت‌های خانگی و سبک زندگی

• افزایش مصرف آب: نوشیدن مقدار زیادی آب (حدود ۸ لیوان در روز) باعث رقیق شدن ادرار و شستشوی باکتری‌ها از سیستم ادراری می‌شود.

• پرهیز از محرک‌ها: تا زمان بهبودی، بهتر است از مصرف کافئین (قهوه و چای غلیظ)، الکل، غذاهای بسیار تند و نوشابه‌های گازدار خودداری کنید، زیرا این مواد باعث تحریک بیشتر دیواره مثانه می‌شوند.

• کمپرس گرم: قرار دادن یک کیسه آب گرم روی شکم یا ناحیه لگن می‌تواند فشار و درد ناشی از انقباضات مثانه را به شکل موثری کاهش دهد.

۳. پیشگیری از عود مجدد

اگر دچار التهاب مثانه مکرر هستید، رعایت نکات بهداشتی مانند ادرار کردن بلافاصله پس از رابطه جنسی، پوشیدن لباس‌های زیر نخی و گشاد، و اجتناب از شوینده‌های معطر شیمیایی در ناحیه تناسلی ضروری است. همچنین در برخی موارد، پزشک ممکن است مصرف عصاره کرنبری (Cranberry) را برای جلوگیری از چسبیدن باکتری‌ها به دیواره مثانه توصیه کند.

هشدار: اگر همراه با التهاب مثانه دچار تب و لرز، کمردرد شدید یا وجود خون در ادرار شدید، حتماً سریعاً به پزشک مراجعه کنید، زیرا این علائم ممکن است نشانه سرایت عفونت به کلیه‌ها باشد.