آیا التهاب پروستات و خودارضایی با هم ارتباطی دارند؟

این سؤال را مردان زیادی از پزشک نمی‌پرسند و شب‌ها در گوگل می‌جویند: آیا خودارضایی باعث التهاب پروستات می‌شود؟ آیا به سرطان پروستات ربط دارد؟ و اگر التهاب پروستات دارم، ازدواج و رابطه‌ی زناشویی چه می‌شود؟ جواب‌های کوتاه و بی‌تعارف را همین‌جا بخوانید.

جواب کوتاه

خودارضایی علت التهاب پروستات نیست. در هیچ‌کدام از راهنماهای معتبر، خودارضایی جزو علت‌های پروستاتیت نیامده؛ علت‌ها عفونت باکتریایی، عفونت‌های مقاربتی، سوند، سنگ و آسیب لگن و در نوع مزمن، عصب و استرس است.

اما رابطه‌ی برعکس وجود دارد: اگر التهاب پروستات دارید، انزال می‌تواند درد بدهد و همین باعث می‌شود بیمار خیال کند خودارضایی «علت» است. و درباره‌ی سرطان: بزرگ‌ترین مطالعه‌ی این حوزه، انزال بیشتر را با ریسک کمتر سرطان پروستات همراه دیده، نه بیشتر.

التهاب پروستات یا پروستاتیت چیست ؟

پروستاتیت یک بیماری واحد نیست؛ اسم مشترکِ چند وضعیت است که همه‌شان با التهاب یا عفونت غده‌ی پروستات همراه‌اند. شایع‌ترین مشکل ادراری مردان زیر ۵۰ سال همین است و در هر سنی، حتی مردان جوان، دیده می‌شود.

نوع سوم، یعنی سندرم درد مزمن لگن، همان چیزی است که بیشتر مردان جوانِ نگران در واقع دارند: عفونتی در کار نیست، آنتی‌بیوتیک جواب نمی‌دهد و درد ماه‌ها می‌ماند. درمانش را جداگانه در بهترین درمان پروستات مزمن نوشته‌ام و انتخاب آنتی‌بیوتیک برای نوع باکتریایی را در قوی‌ترین آنتی‌بیوتیک برای عفونت پروستات.

التهاب پروستات و خودارضایی

در فهرست علت‌های پروستاتیت که مؤسسه‌ی ملی سلامت آمریکا و کلینیک کلیولند منتشر کرده‌اند، خودارضایی وجود ندارد. آنچه هست: عفونت ادراری و مثانه، عفونت‌های مقاربتی، سوند ادراری، نمونه‌برداری، سنگ پروستات، احتباس ادرار و ضربه به لگن.

برای نوع مزمنِ غیرعفونی هم علت دقیق ناشناخته است و به عصب لگن، سیستم ایمنی و استرس روانی نسبت داده می‌شود.

پس چرا این‌همه مرد فکر می‌کنند خودارضایی پروستاتشان را ملتهب کرده؟ سه دلیل واقعی دارد:

• ترتیب زمانی گمراه می‌کند: درد حین یا بعد از انزال یکی از علامت‌های شایع پروستاتیت مزمن است. وقتی درد بعد از خودارضایی می‌آید، ذهن آن را «علت» می‌بیند، در حالی که التهاب از قبل بوده و انزال فقط آن را نمایان کرده است.
• عضلات کف لگن: فیزیوتراپی کف لگن یکی از درمان‌های پذیرفته‌شده‌ی پروستاتیت مزمن است، چون عضلات این ناحیه در درد نقش دارند. دردی که بعد از انزال می‌آید، بخشی از همین تصویر است، نه نشانه‌ی «آسیب» پروستات.
• احساس گناه و استرس: مؤسسه‌ی ملی سلامت آمریکا استرس روانی را یکی از عوامل مؤثر در پروستاتیت مزمن می‌داند. مردی که بعد از هر بار خودارضایی مضطرب و شرمنده می‌شود، همان چرخه‌ی استرس و درد لگن را تقویت می‌کند.

در بیمارانی که در این سال‌ها دیده‌ام، بیشترِ کسانی که با این سؤال می‌آیند، پروستاتیت مزمن غیرعفونی دارند و خودارضایی فقط لحظه‌ای بوده که درد را حس کرده‌اند. درمان، همان درمان پروستاتیت است؛ نه ترک یک رفتار طبیعی.

خودارضايي و سرطان پروستات

این نگرانی ریشه‌ی علمی ندارد و شواهد در جهت مخالف است. بزرگ‌ترین مطالعه‌ی این موضوع، پژوهش دانشگاه هاروارد روی ۳۱٬۹۲۵ مرد با ۱۸ سال پیگیری است که در نشریه‌ی European Urology منتشر شد:

این یعنی مردانی که در طول عمر انزال بیشتری داشتند (چه با رابطه، چه با خودارضایی؛ مطالعه فرقی نگذاشته)، کمتر به سرطان پروستات مبتلا شدند، به‌خصوص به انواع کم‌خطر آن.

دو نکته را صادقانه اضافه کنم: این یک «همراهی» آماری است، نه علت و معلولِ اثبات‌شده، و کسی نمی‌گوید انزال بیشتر «پیشگیری» است. ولی چیزی که با قاطعیت می‌شود گفت این است: خودارضایی سرطان پروستات نمی‌سازد. اگر تشخیص سرطان گرفته‌اید یا نگران آن هستید، آیا سرطان پروستات بدخیم قابل درمان است؟ را بخوانید.

التهاب پروستات و ازدواج

این پرتکرارترین سؤال مردان جوانی است که در آستانه‌ی ازدواج تشخیص پروستاتیت گرفته‌اند. جواب‌های روشن:

• مانع ازدواج نیست. پروستاتیت، به‌خصوص نوع مزمن غیرعفونی، بیماری قابل‌کنترلی است و ربطی به توان جنسی یا مردانگی ندارد.
• خودِ التهاب، بیماری مقاربتی نیست. چیزی که می‌تواند منتقل شود عفونت مقاربتی است، که طبق کلینیک کلیولند یکی از علت‌های احتمالی پروستاتیت باکتریایی است؛ در آن حالت خودِ عفونت باید درمان شود و برای پیشگیری از انتقال، کاندوم توصیه می‌شود. پزشک با یک آزمایش ساده مشخص می‌کند علت شما این است یا نه.
• رابطه‌ی زناشویی ممنوع نیست. اگر انزال دردناک است، این علامتِ بیماری است و با درمان بهتر می‌شود؛ پرهیز طولانی از رابطه درمان نیست.
• باروری: اینکه التهاب پروستات روی باروری اثر می‌گذارد یا نه، پرسش جداگانه‌ای است که با منبع در آیا التهاب پروستات باعث ناباروری می‌شود؟ بخوانید.

بهترین کار قبل از ازدواج، درمان کامل و گرفتن یک جواب صریح از متخصص اورولوژی است تا این نگرانی وارد زندگی مشترک نشود. باورِ قدیمی که «ازدواج نکردن و تخلیه‌نشدن پروستات» علت التهاب است، در هیچ منبع معتبری نیامده؛ فهرست علت‌ها همان است که بالاتر خواندید.

درد پروستات بعد از انزال و رابطه؛ چرا؟

درد یا سنگینی بین بیضه و مقعد، زیر شکم یا نوک آلت که حین انزال یا تا چند ساعت بعد از آن می‌آید، طبق مؤسسه‌ی ملی سلامت آمریکا یکی از علامت‌های اصلی پروستاتیت مزمن است. این درد از خودِ غده‌ی ملتهب و از عضلات کف لگن می‌آید؛ به همین دلیل فیزیوتراپی کف لگن جزو درمان‌های استاندارد آن است.

• اگر درد چند دقیقه تا چند ساعت است و می‌رود: با درمان پروستاتیت (داروی شل‌کننده‌ی مجرا، فیزیوتراپی کف لگن، حمام گرم) کم می‌شود.
• اگر با خون در منی همراه است: معمولاً خوش‌خیم است ولی باید دیده شود؛ علت خون در منی را بخوانید.
• اگر با تب و لرز است: این می‌تواند پروستاتیت حاد باکتریایی باشد و همان روز به پزشک نیاز دارد.

تکرر ادرار بعد از خودارضایی

احساس نیاز مکرر یا سوزش خفیف ادرار در ساعت‌های بعد از انزال، در مرد سالم هم گاهی پیش می‌آید و زود می‌گذرد.

ولی وقتی هر بار تکرار می‌شود و روزها می‌ماند، همان الگوی پروستاتیت مزمن است: تکرر و فوریت ادرار و سوزش، کنار درد لگن، علامت‌های شناخته‌شده‌ی این بیماری‌اند. اینجا هم خودارضایی علت نیست؛ پروستاتِ ملتهب و عضلات سفت لگن بعد از انزال تحریک شده‌اند.

اگر این علامت را دارید، به‌جای قطع کردن رفتار، آزمایش ادرار و معاینه‌ی پروستات لازم است تا عفونت باکتریایی رد یا تأیید شود؛ درمان این دو با هم فرق دارد.

آیا انزال برای التهاب پروستات خوب است یا بد؟

نه «درمان» است و نه «ضرر». هیچ راهنمای معتبری انزال منظم را به‌عنوان درمان پروستاتیت توصیه نمی‌کند، و هیچ‌کدام هم آن را ممنوع نمی‌کنند. قاعده‌ی عملی که به بیمارانم می‌گویم ساده است:

• اگر انزال درد شدید یا چندروزه می‌دهد، در دوره‌ی حاد درمان فاصله بدهید؛ نه به‌خاطر آسیب، بلکه برای آرام گرفتن عضلات لگن.
• اگر درد ندارد، زندگی جنسی طبیعی را ادامه بدهید؛ پرهیز طولانی چیزی را درمان نمی‌کند و خودش استرس می‌سازد.
• در درازمدت، شواهد هاروارد می‌گوید انزال منظم با ریسک کمتر سرطان پروستات همراه است؛ دلیلی برای ترس نیست.

چه زمانی باید همین حالا به پزشک مراجعه کرد؟

• تب و لرز همراه با سوزش یا سختی ادرار: پروستاتیت حاد باکتریایی؛ همان روز.
• ناتوانی در ادرار کردن: اورژانس است.
• خون در ادرار یا منی، حتی یک بار.
• درد لگن یا انزال دردناک که بیش از چند هفته مانده: برای تشخیص نوع پروستاتیت و شروع درمان درست. درمان نوع مزمن هرچه دیرتر شروع شود، طولانی‌تر می‌شود.

سوالات متداول

آیا خودارضایی باعث پروستات می‌شود؟

نه. نه التهاب پروستات و نه بزرگی پروستات هیچ‌کدام در فهرست علت‌هایشان خودارضایی ندارند. بزرگی پروستات به سن و هورمون‌ها ربط دارد و التهاب به عفونت، عصب لگن و استرس.

آیا خودارضایی باعث سرطان پروستات می‌شود؟

نه. مطالعه‌ی ۳۲ هزار نفری هاروارد نشان داد مردانی با انزال بیشتر (۲۱ بار یا بیشتر در ماه) کمتر از گروه ۴ تا ۷ بار به سرطان پروستات مبتلا شدند: بسته به سن، ۱۹ تا ۲۲ درصد کمتر. این همراهی است نه علت اثبات‌شده، ولی جهتش برعکسِ ترس رایج است.

تاثیر خودارضایی بر پروستات چیست؟

در مرد سالم، هیچ اثر ماندگاری ندارد. در مردی که از قبل پروستاتیت مزمن دارد، انزال می‌تواند درد یا تکرر ادرار موقت بدهد؛ این علامتِ بیماری زمینه‌ای است، نه اثر خودارضایی.

التهاب پروستات و ازدواج با هم مشکلی دارند؟

نه. پروستاتیت مانع ازدواج و رابطه نیست و جز در موردی که علتش عفونت مقاربتی باشد، به همسر منتقل نمی‌شود. بهتر است قبل از ازدواج درمان کامل شود تا انزال دردناک وارد زندگی مشترک نشود.

درد پروستات بعد از انزال نشانه‌ی چیست؟

شایع‌ترین علتش پروستاتیت مزمن یا سندرم درد مزمن لگن است که در آن انزال دردناک یکی از علامت‌های اصلی است. اگر با تب یا خون همراه شد، همان روز به پزشک مراجعه کنید.

آیا انزال برای پروستات خوب است؟

درمان نیست، ولی ضرر هم ندارد و شواهد درازمدت، انزال منظم را با ریسک کمتر سرطان پروستات همراه دیده است. اگر انزال درد شدید می‌دهد، در دوره‌ی درمان فاصله بدهید و علت درد را با پزشک پیگیری کنید.

مطالب این صفحه جنبه‌ی اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین معاینه‌ی پزشک نیست. نوع پروستاتیت و درمان آن فقط با آزمایش ادرار، معاینه و در صورت نیاز سونوگرافی مشخص می‌شود. برای بررسی وضعیت خودتان با شماره‌ی ۰۲۱-۸۸۶۲۳۹۰۷ تماس بگیرید.

منابع

• NIDDK (NIH): Prostatitis: Inflammation of the Prostate (انواع، علت‌ها، شیوع، انزال دردناک، نقش استرس، درمان‌ها)
• Cleveland Clinic: Prostatitis (علت‌ها و عوامل خطر، عفونت مقاربتی و کاندوم، مدت آنتی‌بیوتیک، علائم هشدار)
• Rider et al., European Urology 2016: Ejaculation Frequency and Risk of Prostate Cancer (۳۱٬۹۲۵ مرد؛ ریسک ۱۹ تا ۲۲ درصد کمتر با ۲۱ انزال یا بیشتر در ماه)
• MedlinePlus: Prostate Diseases (مرور کلی بیماری‌های پروستات)

برای پرسش و پاسخ از دکتر روی لینک پرسش از دکتر کلیک کنید.

دکتر هوشنگ قوامی متخصص اورولوژی در تهران