با افزایش سن، غده پروستات در مردان به طور طبیعی بزرگتر میشود. این پدیده که بزرگی خوشخیم پروستات (BPH) نامیده میشود، یکی از شایعترین مشکلات سلامت مردان مسن است. درک اندازه نرمال پروستات در سن ۷۰ سالگی و شناخت علائم هشداردهنده میتواند به تشخیص زودهنگام و درمان مؤثر کمک کند. در این مقاله جامع، به بررسی کامل اندازه پروستات در سن ۷۰ سالگی، علل بزرگ شدن، علائم، روشهای تشخیص و درمان میپردازیم.
اندازه نرمال پروستات در ۷۰ سالگی
در مردان جوان (زیر ۴۰ سال)، اندازه طبیعی پروستات حدود ۲۰-۲۵ میلیلیتر یا ۱۵-۲۰ گرم است. اما با افزایش سن، این غده به طور طبیعی بزرگتر میشود. در سن ۷۰ سالگی، محدوده نرمال اندازه پروستات به شرح زیر است:
معیار | مقدار نرمال |
حجم پروستات | ۳۰-۴۰ میلیلیتر (cc) |
محدوده بالای نرمال | تا ۵۰ میلیلیتر |
وزن پروستات | ۲۰-۴۰ گرم |
میانگین در ۷۰-۸۰ سالگی | ۳۸ میلیلیتر |
روند تغییرات اندازه پروستات با سن
پروستات در طول زندگی مردان رشد میکند و این رشد پس از سن ۲۵ سالگی شروع شده و به تدریج ادامه مییابد. جدول زیر میانگین اندازه پروستات را در گروههای سنی مختلف نشان میدهد:
گروه سنی | حجم متوسط | توصیف |
زیر ۴۰ سال | ۲۰-۲۵ ml | به اندازه گردو |
۵۰-۵۴ سال | ۲۴ ml | شروع رشد تدریجی |
۶۰-۶۴ سال | ۲۸-۳۰ ml | به اندازه زردآلو |
۷۰-۷۴ سال | ۳۵-۴۰ ml | به اندازه لیمو |
۷۵+ سال | ۳۸-۴۵ ml | رشد ادامهدار |
میانگین نرخ رشد پروستات حدود ۰.۶ میلیلیتر در سال است که معادل ۲.۵ درصد رشد سالانه میباشد. البته این میزان در افراد مختلف متفاوت است و حدود ۳۸ درصد مردان مسن، پروستات پایدار یا حتی کوچکتر دارند.
بزرگی خوشخیم پروستات (BPH)
بزرگی خوشخیم پروستات (Benign Prostatic Hyperplasia) یک بیماری غیرسرطانی است که با افزایش تعداد سلولها در ناحیه انتقالی پروستات همراه است. این وضعیت بسیار شایع بوده و با افزایش سن شیوع آن به طور چشمگیری افزایش مییابد.
شیوع BPH بر اساس سن:
- ۵۰ درصد مردان در سن ۶۰ سالگی
- ۷۰ درصد مردان در سن ۷۰ سالگی
- ۸۰ درصد مردان در سن ۸۰ سالگی
- تا ۹۰ درصد مردان بالای ۸۵ سال
PSA در سن ۷۰ سالگی
آنتیژن اختصاصی پروستات (PSA) یک پروتئین است که توسط سلولهای پروستات تولید میشود. سطح PSA با اندازه پروستات و همچنین با سن ارتباط مستقیم دارد. در سن ۷۰ سالگی، مقادیر نرمال PSA به شرح زیر است:
معیار PSA | مقدار (ng/mL) |
محدوده نرمال برای مردان ۷۰+ | زیر ۶.۵ |
میانگین PSA در ۷۰-۸۰ سالگی | ۲.۵ |
میانه PSA | ۱.۵ |
PSA بالاتر از این مقدار نیاز به بررسی دارد | > ۴.۰ |
نکته مهم: PSA بالاتر از ۲.۳ ng/mL میتواند نشاندهنده پروستاتی با حجم بیش از ۴۰ میلیلیتر باشد. همچنین، PSA بالا لزوماً به معنی سرطان نیست و میتواند به دلایل دیگری مانند BPH، عفونت پروستات، یا حتی ورزش شدید قبل از آزمایش افزایش یابد.
چه زمانی نیاز به درمان است؟
همه مردانی که پروستات بزرگ دارند نیاز به درمان ندارند. تصمیم برای درمان بر اساس عوامل زیر گرفته میشود:
حجم پروستات | وضعیت | توصیه درمانی |
< ۳۰ ml | نرمال | پیگیری معمولی |
۳۰-۴۰ ml | کمی بزرگ | دارو در صورت علائم |
۴۰-۸۰ ml | متوسط بزرگ | درمان دارویی فعال |
> ۸۰ ml | خیلی بزرگ | جراحی یا دارو |
روشهای درمان پروستات بزرگ شده
الف) نظارت فعال (Watchful Waiting):
برای مردانی که علائم خفیف دارند، ممکن است فقط نیاز به پیگیری منظم و تغییرات سبک زندگی باشد بدون درمان دارویی یا جراحی.
ب) درمان دارویی:
۱. آلفا-بلاکرها (مثل تامسولوسین، دوکسازوسین): ماهیچههای پروستات و گردن مثانه را شل میکنند و جریان ادرار را بهبود میبخشند. اثر سریع دارند (۲-۴ هفته) اما اندازه پروستات را کوچک نمیکنند.
۲. مهارکنندههای ۵-آلفا ردوکتاز (فیناستراید، دوتاستراید): اندازه پروستات را با مهار تولید هورمون DHT کوچک میکنند. اثر کامل پس از ۶-۱۲ ماه ظاهر میشود و بیشتر برای پروستاتهای بالای ۳۰ میلیلیتر مفید است.
۳. درمان ترکیبی: استفاده همزمان از هر دو دارو برای اثر بهتر در پروستاتهای بزرگ و علائم شدید.
ج) درمانهای جراحی و مینیمال اینویسیو:
۱. TURP (برداشتن پروستات از طریق مجرای ادراری): استاندارد طلایی جراحی که مناسب پروستاتهای ۳۰-۸۰ میلیلیتر است.
۲. HoLEP (برداشتن کامل با لیزر هولمیوم): برای پروستاتهای خیلی بزرگ (>۸۰ ml) بسیار مؤثر است.
۳. PAE (آمبولیزاسیون شریان پروستات): روش مینیمال اینویسیو که با مسدود کردن جریان خون به پروستات، اندازه آن را کاهش میدهد.
۴. UroLift: قرار دادن گیرههای کوچک برای کنار زدن بافت پروستات از مجرای ادراری.
۵. Rezum: استفاده از بخار آب برای از بین بردن بافت اضافی پروستات.
نتیجهگیری:
اندازه نرمال پروستات در سن ۷۰ سالگی بین ۳۰ تا ۴۰ میلیلیتر است، اگرچه تا ۵۰ میلیلیتر نیز میتواند طبیعی تلقی شود. بزرگ شدن پروستات با سن یک فرآیند طبیعی است و بیش از ۷۰ درصد مردان ۷۰ ساله به نوعی دچار BPH هستند.
مهم این است که علائم شما چگونه است، نه فقط اندازه پروستات. برخی مردان با پروستات ۸۰ میلیلیتری علائم خفیف دارند، در حالی که برخی با پروستات ۳۵ میلیلیتری دچار مشکلات جدی میشوند. ارزیابی کامل شامل معاینه بالینی، اندازهگیری دقیق پروستات، آزمایش PSA، و بررسی شدت علائم با پرسشنامه IPSS است.
خوشبختانه، امروزه طیف وسیعی از درمانهای مؤثر از داروهای ساده گرفته تا روشهای جراحی پیشرفته وجود دارد. با مشاوره با پزشک اورولوژیست، میتوان بهترین روش درمان را متناسب با اندازه پروستات، شدت علائم، سن، و وضعیت سلامت عمومی انتخاب کرد.
توصیه نهایی: اگر علائم ادراری دارید یا در گزارش سونوگرافی یا معاینه پزشکی پروستات شما بزرگتر از حد نرمال گزارش شده، حتماً با پزشک متخصص اورولوژی مشورت کنید. تشخیص و درمان زودهنگام میتواند از عوارض جدیتر جلوگیری کرده و کیفیت زندگی شما را به میزان قابل توجهی بهبود بخشد.
برای پرسش و پاسخ از دکتر روی لینک پرسش از دکتر کلیک کنید.
