غده پروستات برای تولید مثل و باروری مردان، بخاطر تولید مایع پروستاتیک، ضروری ست. مواد موجود در مایع پروستاتیک این امکان را به اسپرم می دهد که سالم بماند و بتواند تخمک را بارور کند.
مواد مهم موجود در مایع پروستاتیک شامل موارد زیر است:
✅ آنزیمِ PSA (آنتی ژنِ اختصاصیِ پروستات – PSA-prostate specific antigen)، که سبب رقیق شدن مایع منی می گردد تا اسپرم ها بتوانند آزادانه تر در آن حرکت کنند.
✅ اسید فسفاتاز پروستاتی، آنزیمی که می تواند شکستن مواد پر انرژی موجود در مایع منی را کاتالیز کند (سرعت بخشد) و همچنین تحرکت اسپرم ها را افزایش دهد. (قدرت حرکت)
✅ سیتریک اسید، که به حفظ تعادل اسمزی-الکترولیتی (تعادل آب و نمک) در مایع منی کمک می کند.
✅ روی، که برای انعقاد مایع منی مهم است.
✅ اسپرمین، که نهایتا مسئول بوی خاص مایع منی بوده و ممکن است در تحرک اسپرم ها و کمک به اسپرم در باروری تخمک، بنابر مقاله ای که در Endocrine Reviews منتشر شده است، نقش داشته باشد.
✅اینهیبین پروستاتی، یا پروتئین ترشحی پروستات، پروتئینی ست که در تنظیم رشد سلولی نقش دارد.
به علاوه، مایع پروستاتیک، قلیایی (بازی) است و پژوهشی که در جولای 2015 در ژورنال Plos One منتشر شده است، بیان می دارد که میزان pH (اسیدیته) اسپرم در زنده نگه داشتن اسپرم ها و باروری موفقیت آمیز آنها نقش دارد.
التهاب یا عفونت پروستات (پروستاتیت) چیست؟
پروستاتیت، وجود التهاب یا عفونت در پروستات، غده کوچک و گردوشکلی که بخشی از دستگاه تولید مثلی مردانه می باشد، است. پروستات مایع منی، مایعی که اسپرم ها را حمل و تغذیه می کند، را تولید می کند. پروستاتیت شایع ترین مشکل پروستات در بین مردان زیر 50 سال می باشد.
مردان ممکن است یکی از چهار نوع عفونت پروستات را تجربه کنند که هرکدام علت متفاوتی دارد: نوع مزمن غیرباکتریایی که شایع‌ترین است و با نام سندرم درد مزمن لگن هم شناخته می‌شود و علائم درد و ناراحتی آن مدت طولانی ادامه می‌یابد؛ نوع حاد باکتریایی که کمترین شیوع را دارد، ناگهانی و با علائمی شبیه سرماخوردگی (سردی، تب، تهوع و استفراغ) بروز می‌کند و گاهی نیاز به درمان بیمارستانی دارد؛ نوع التهابی بدون علامت که معمولاً نشانه‌ای ندارد و اغلب تنها هنگام بررسی مشکلاتی مثل ناباروری تشخیص داده می‌شود؛ و نوع مزمن باکتریایی که در اثر عفونتی ایجاد می‌شود که با آنتی‌بیوتیک به‌طور کامل درمان نشده و علائم آن گاه پدیدار و گاه ناپدید می‌شوند.
فرق التهاب پروستات با بزرگی پروستات چیست؟
خیلی از مراجعین این دو را با هم اشتباه می‌گیرند، در حالی که کاملاً دو موضوع جدا هستند؛ هم از نظر علت، هم از نظر سن درگیری و هم از نظر تأثیری که روی باروری می‌گذارند. شناخت این تفاوت کمک می‌کند بدانید مشکل خودتان کدام است و چه انتظاری از درمان داشته باشید.
| ویژگی | التهاب پروستات (پروستاتیت) | بزرگی پروستات |
|---|---|---|
| ماهیت مشکل | التهاب یا عفونت بافت پروستات | افزایش تدریجی حجم غده و فشار آن روی مجرای ادرار |
| سن شایع | بیشتر مردان جوان و میان‌سال (زیر ۵۰ سال) | بیشتر مردان بالای ۵۰ سال |
| علائم اصلی | درد و سوزش، درد لگن و بیضه، گاهی تب و لرز | تکرر ادرار، ضعف جریان ادرار، شب‌ادراری |
| شروع | گاهی ناگهانی، گاهی طولانی و عودکننده | آهسته و تدریجی طی چند سال |
| ارتباط با باروری | می‌تواند کیفیت و تحرک اسپرم را کاهش دهد | معمولاً تا وقتی خیلی بزرگ نشده اثر مستقیمی ندارد |
به زبان ساده، التهاب پروستات یک وضعیت التهابی/عفونی است که بیشتر با درد و سوزش خودش را نشان می‌دهد، اما بزرگی پروستات یک تغییر ساختاری و مربوط به افزایش سن است که بیشتر با مشکلات ادراری همراه می‌شود. تشخیص قطعی اینکه مشکل شما کدام است، تنها با معاینه و بررسی تخصصی پزشک ممکن می‌شود.
آیا عفونت پروستات باعث ناباروری می‌شود؟
پاسخ کوتاه این است: التهاب پروستات در بیشتر موارد ناباروری دائمی ایجاد نمی‌کند، اما می‌تواند به‌طور موقت شانس باروری را کاهش دهد. التهاب طولانی‌مدت یا عفونت درمان‌نشده از چند مسیر روی باروری اثر می‌گذارد:
- کاهش تحرک اسپرم به دلیل تغییر در ترکیب مایع منی
- افزایش گلبول‌های سفید در مایع منی که می‌تواند به اسپرم آسیب بزند
- تغییر در حجم و کیفیت مایع پروستاتیک که محیط زنده‌ماندن اسپرم را فراهم می‌کند
- در موارد شدید، انسداد یا التهاب مجاری که مسیر عبور اسپرم را مختل می‌کند
خبر خوب این است که در بیشتر موارد، با درمان به‌موقع و درست التهاب پروستات، کیفیت اسپرم و باروری به حالت طبیعی برمی‌گردد. یعنی این نوع ناباروری معمولاً برگشت‌پذیر است.
نکته‌ی مهم این است که چون علائم التهاب پروستات همیشه واضح نیستند (نوع بدون علامت هم داریم)، گاهی مرد تنها زمانی متوجه مشکل می‌شود که برای بررسی ناباروری اقدام کرده است. به همین دلیل اگر مدتی است برای بچه‌دار شدن تلاش کرده‌اید و نتیجه نگرفته‌اید، بررسی پروستات و آزمایش مایع منی نزد پزشک متخصص ضروری است.
ارتباط بین بزرگی پروستات و رابطه جنسی
اینکه بزرگی پروستات بر عملکرد جنسی تاثیر بگذارد، به دلایل زمینه ای بستگی دارد.
- پروستاتیت بخاطر ایجاد درد، می تواند سبب بروز اختلال نعوظ شود. همچنین می تواند انزال دردناک ایجاد کند که خود سبب بروز مشکلاتی در لذت جنسی و بطور غیرمستقیم مشکلات عملکرد جنسی می گردد. این اتفاق احتمالا موقتی ست و مسائل مرتبط با آن، با بهبود شرایط، بهبود می یابند.
- هایپرپلازی خوش خیم پروستات به خودی خود سبب اختلال نعوظ نمی شود اما برخی درمان های موجود برای آن، مثل داروی فیناستراید می توانند این مشکلات را بوجود بیاورند. با این حال، می توان از داروهای دیگری مانند ترازوسین، تامسولوسین و دوکسازوسین استفاده کرد که با احتمال کمتری سبب این عارضه را ایجاد می نمایند. بدین ترتیب، واکنش پروستات از طریق مجرای ادراری (Transurethral Resection of the Prostate- TURP) می تواند سبب بروز اختلال نعوظ در برخی مردان گردد.
- سرطان پروستات می تواند مشکلاتی مانند اختلال نعوظ ایجاد کند و اگر این مشکل بطور ناگهانی ایجاد شود و هیچ مشکلی از قبل وجود نداشته باشد، باید با یک پزشک در این رابطه مشورت کنید. برخی درمان های موجود برای سرطان پروستات می توانند بر عملکرد جنسی از طریق ایجاد اختلال نعوظ بخاطر اثرات جانبی هورمون درمانی، آسیب به بافت مرتبط با نعوظ حین پرتودرمانی یا براکی تراپی، یا قطع عصب و عضله پس از جراحی پروستات، تاثیر بگذارند.
آیا بزرگی پروستات باعث ناباروری می‌شود؟
بزرگی خوش‌خیم پروستات به‌خودی‌خود معمولاً علت مستقیم ناباروری نیست و بسیاری از مردانی که پروستات بزرگ دارند، همچنان قادر به بچه‌دار شدن هستند. با این حال، در برخی شرایط بزرگی پروستات می‌تواند روند باروری را دشوارتر کند:
- اگر پروستات خیلی بزرگ شود، ممکن است روی مجاری انزالی فشار بیاورد و خروج مایع منی را مختل کند
- برخی داروهای درمان بزرگی پروستات می‌توانند روی نعوظ یا انزال اثر بگذارند
- در مواردی بزرگی پروستات با انزال برگشتی (ورود مایع منی به مثانه) همراه می‌شود
توجه: بیشتر تأثیر بزرگی پروستات بر باروری، غیرمستقیم و از طریق داروها یا نوع درمان است، نه خودِ بزرگ شدن غده. برای همین انتخاب روش درمان در مردانی که هنوز قصد فرزندآوری دارند، باید با دقت و زیر نظر پزشک انجام شود.
پروستات چیست و کجاست؟ بزرگ شدن پروستات چه خطری دارد؟
پروستات یک غده‌ی گردوشکل در دستگاه تناسلی مردان است که دقیقاً زیر مثانه، جلوی راست‌روده و دور مجرای ادرار قرار دارد. این غده مایعی ترشح
درمان التهاب پروستات و عفونت پروستات در مردان جوان
وقتی صحبت از مشکلات پروستات می‌شود، ذهن اکثر افراد به سمت مردان مسن و بیماری‌هایی مانند بزرگ شدن خوش‌خیم پروستات (BPH) یا سرطان پروستات می‌رود.
آیا جراحی پروستات سبب ناباروری می شود؟
بسیاری از انواع درمان های سرطان پروستات سبب ناباروری می شود. پروستات مایعی را تولید می کند که به مایع نگه داشتن منی کمک می کند. هنگامی که پروستات برداشته شود، مرد دیگر قادر به تولید یا انزال منی نیست بنابراین ناباروری، نتیجه قطعی و غیرقابل انکار جراحی ست.
پرتو درمانی نیز همچنین می تواند سبب آسیب رسیدن و عدم توانایی پروستات در تولید منی یا آسیب به سلول های اسپرم در بیضه ها شود.
آیا بعد از عمل پروستات می‌توان بچه‌دار شد؟
پاسخ به این سوال به نوع عمل بستگی دارد و نمی‌توان یک جواب واحد داد. تفاوت اصلی بین جراحی‌هایی است که کل پروستات را برمی‌دارند و آن‌هایی که فقط بخشی از آن را برای رفع انسداد ادراری تراش می‌دهند:
- برداشتن کامل پروستات (پروستاتکتومی رادیکال): در این عمل پروستات و کیسه‌های منی برداشته می‌شوند و مرد دیگر انزال طبیعی ندارد؛ بنابراین باروری به روش طبیعی ممکن نیست.
- اعمال تراش پروستات برای بزرگی خوش‌خیم: در این نوع اعمال، پروستات کامل برداشته نمی‌شود، اما بسیاری از مردان بعد از آن دچار انزال برگشتی می‌شوند که می‌تواند باروری طبیعی را دشوار کند.
حتی وقتی انزال طبیعی از بین می‌رود، در بسیاری از موارد اسپرم‌سازی در بیضه‌ها ادامه دارد. یعنی با روش‌های کمک‌باروری و استخراج اسپرم، امکان فرزندآوری همچنان می‌تواند وجود داشته باشد. این موضوع را حتماً پیش از عمل با پزشک خود در میان بگذارید.
به همین دلیل، اگر مردی هنوز قصد بچه‌دار شدن دارد، لازم است پیش از هر جراحی پروستات درباره‌ی راه‌های حفظ باروری (مانند ذخیره‌سازی اسپرم) با پزشک متخصص مشورت کند.
آیا عمل پروستات باعث عقیم شدن می‌شود؟
اینجا باید بین دو مفهوم تفاوت بگذاریم: «ناتوانی در انزال طبیعی» با «از بین رفتن اسپرم‌سازی». بسیاری از اعمال پروستات باعث می‌شوند مرد نتواند به روش طبیعی بچه‌دار شود، اما این لزوماً به معنای عقیم شدن کامل و همیشگی نیست.
- در اعمال تراش پروستات، معمولاً بیضه‌ها همچنان اسپرم می‌سازند و فقط مسیر خروج مایع منی تغییر می‌کند.
- در برداشتن کامل پروستات، انزال طبیعی از بین می‌رود اما در بسیاری موارد باز هم می‌توان با روش‌های کمک‌باروری اقدام کرد.
- درمان‌های سرطان پروستات مانند پرتودرمانی و هورمون‌درمانی می‌توانند اثر جدی‌تری بر اسپرم‌سازی داشته باشند.
مهم: «عقیم شدن» یک تصمیم قطعی نیست که همیشه با هر عمل پروستات اتفاق بیفتد. میزان تأثیر بر باروری کاملاً به نوع بیماری، نوع جراحی و شرایط فردی شما بستگی دارد و فقط پزشک معالج می‌تواند وضعیت دقیق شما را ارزیابی کند.
سؤالتان را از دکتر قوامی بپرسید
دکتر هوشنگ قوامی، متخصص ارولوژی با بورد تخصصی سال ۱۳۶۳ و بیش از ۴۰ سال طبابت. ویزیت یکشنبه و سه‌شنبه، ساعت ۱۶ تا ۲۰ — کلینیک جراحی میرداماد.
اگر فقط سؤال دارید و نمی‌خواهید نوبت بگیرید، می‌توانید سؤال خود را رایگان در بخش پرسش و پاسخ ثبت کنید.
نگران تأثیر پروستات بر باروری خود هستید؟
هر مورد شرایط خاص خودش را دارد؛ بهترین راه، بررسی دقیق توسط پزشک متخصص است. دکتر هوشنگ قوامی، متخصص کلیه، مجاری ادراری و ناباروری مردان، آماده‌ی پاسخ‌گویی به شماست.
آیا یک مرد بدون پروستات می تواند عملکرد جنسی داشته باشد؟
مردان پس از پروستاتکتومی، که به برداشت غده پروستات با جراحی اشاره دارد، همچنان می توانند به اوج لذت جنسی برسند. با این حال، همه آنها نمی توانند و برخی ممکن است متوجه شوند که ارگاسم آنها با قبل تفاوت دارد. برداشتن پروستات توانایی انزال در سکس را از بین می برد. وزیکول سمینال حدود 60% حجم منی را می سازد درحالی که بیشتر حجم باقی مانده را پروستات تشکیل می دهد.
جراح حین عمل پروستاتکتومی رادیکال هردو غده ی پروستات و وزیکول سمینال را بر می دارد. بنابراین، پس از این عمل، اغلب مردان ارگاسم خشک را تجربه می کنند. پروستاتکتومی رادیکال می تواند سبب بروز برخی اختلالات نعوظی گردد. زیرا جراحی می تواند به اعصابی که عمل نعوظ عادی را ایجاد می کنند، آسیب برساند.
افرادی که تحت برداشت پروستات قرار می گیرند، ممکن است به حمایت پزشکی و روانی برای کنار آمدن با این تغییرات و به حداکثر رساندن عملکرد جنسی نیاز داشته باشند.
