آیا سرطان بیضه کشنده است؟

فهرست مطالب
سرطان بیضه، زمانی که سلولهای بیضه غیرطبیعی(سرطانی) شوند، به عنوان یک بیماری ظاهر می شود. سرطان ممکن است در یک یا دو بیضه بوجود آید. سن ابتلا به سرطان بیضه 30 تا 35 سالگی است. دو نوع سرطان وجود دارد، سمی نوما و غیرسمی نوما.

علائم سرطان بیضه

علت سرطان در بیضه ها ناشناخته است ولی عواملی که فرد را در شانس و ریسک ابتلا به سرطان بیضه قرار می دهد، بیضه های نزول نکرده، موارد غیرطبیعی مادرزادی در کلیه و آلت تناسلی و سابقه سرطان بیضه در فامیل می باشند. سرطان در بیضه ها اغلب توسط بیمار بصورت یک توده یا تورم در بیضه تشخیص داده می شود.

  • از مشخصه های سرطان بیضه ، بزرگی بیضه، معمولا بدون درد می باشد ولی گاهی درد در بیضه، درد ناحیه کشاله ران و تجمع مایع در کیسه بیضه(اسکروتوم) دیده می شود. تشخیص سرطان بیضه توسط بیمار و انجام سونوگرافی می باشد.
  •  درجه نفوذپذیری سرطان در بدن به غدد لنفاوی شکم و سینه می باشد که با سی تی اسکن و MRI قابل تشخیص است.
  • بعضی سرطان های بیضه از خود ماده ای ترشح می کند که وارد خون شده و با اندازه گیری این ماده در خون نوع سرطان را قبل ازعمل می توان تشخیص داد و به آن (TUMOR MARKER)گویند.
  • تقسیم بندی درجه بندی سرطان از صفر تا سه می باشد. درجه 3 سرطان بسیار پیشرفته است.
  • علائم بیمار به صورت درد پایین شکم یا کشاله ران، احساس سنگینی در کیسه بیضه(اسکروتوم)،بزرگی و تورم بیضه و از بین رفتن بیضه می باشد.

سرطان بیضه

  • درمان بر حسب نوع سرطان تفاوت می کند. 4 نوع درمان استاندارد شامل اشعه درمانی، شیمی درمانی، پیگیری بیمار . جراحی وجود دارد.
  • چون بعد از درمان شانس عود سرطان وجود دارد، بیمار باید مورد پی گیری قرار گیرد، در صورت عود سرطان، شیمی درمانی و جراحی تواما ” باید صورت گیرد.
  • پیش آگهی بر حسب نوع سرطان، درجه نفوذپذیری(دست اندازی سرطان) و تعداد و اندازه غدد لنفاوی گرفتارشده شکم دارد.

آیا سرطان بیضه کشنده است؟

سرطان بیضه از دسته سرطان هایی است که در صورت تشخیص در مراحل اولیه به راحتی قابل درمان است و بیمار می تواند طول عمر عادی داشته باشد. این سرطان حتی در مراحل پیشرفته نیز قابل درمان است اما تاثیرات دائمی بر کیفیت زندگی جنسی بیمار می تواند بگذارد.

بقای سرطان بیضه

میزان بقا در بیماران مبتلا بیش از 96 درصد است که همین امر نشان دهنده درصد بسیار کم مرگ بر اثر سرطان بیضه است.

سرطان بیضه و ناباروری

درمان ممکن است باعث اختلال جنسی شود و چنانچه بیمار نیاز به پرتو درمانی یا شیمی درمانی داشته باشد،عوارض این مورد جداگانه است. پس از تشخیص سرطان در بیضه و در صورت خواست بیمار برای تولید مثل در آینده می توان اسپرم وی را در بانک اسپرم ذخیره کرد تا در آینده بتواند برای فرزندآوری اقدام کند.

همچنین در صورت لزوم مراحل درمان ممکن است به سمت برداشتن یک بیضه به طور کامل ختم شود. از این رو توصیه می شود که فرد پیش از اقدام به درمان راهکار های پیشنهادی برای باروری را به کمک پزشک متخصص مدنظر بگیرد.

از مشکلات دیگر گزارش شده پس از درمان سرطان، ناتوانی یا ضعف جنسی در بیمار است که در گام اول ریشه در مشکلات روانشناختی و ضعف ناشی از درمان های طولانی مدت دارد. همچنین در صورت برداشته شدن بخشی از بافت بیضه و نتاحیه اطراف ممکن است باعث گشاد شدن عروق خونی ناحیه تناسلی و ضعف در توانایی جنسی بیمار بشود.

مراحل سرطان در بیضه ها

تمام سرطان های بیضه از سلول های زاینده در بیضه شروع می شود. دو نوع سرطان سلول های زاینده (سلول ژرم) وجود دارد که سمی نوما و غیر سمی نوما نامیده می شود. این دو نوع سرطان بطور متفاوتی رشد کرده و باعث دست اندازی و متاستاز می شوند و درمان آنها نیز متفاوت است. نوع غیر سمی نوما در مقایسه با سمی نوما بسرعت رشد و پیشرفت می کند. سرطانهای سمی نوما به اشعه درمانی بخوبی پاسخ درمانی نشان می دهند.

ممکن است سرطان بیضه مخلوطی از سمی نوما و غیر سمی نوما باشد، بنابراین در چنین مواردی درمان سرطان غیر سمی نوما باید صورت گیرد.

  • شخصی که شانس مبتلا شدن به یک بیماری را داشته باشد، به آن ریسک فاکتور می گویند. داشتن ریسک فاکتور بمعنی این نیست که شخص مبتلا به سرطان می شود و نداشتن ریسک فاکتور هم به معنی این نیست که مبتلا به سرطان نمی شود.

اگر شانس ابتلا به این سرطان  را در خود می بینید در موارد ذیل با پزشک خود مشورت کنید:

  1. اگر سابقه عدم نزول بیضه نکرده داشته اید.
  2. اگر رشد بیضه بطور غیرطبیعی داشته اید.
  3. اگر سابقه سرطان بیضه داشته اید.
  4. اگر سابقه سرطان بیضه در فامیل، بخصوص پدر یا برادر سرطان داشته اند.
  5. اگر بزرگی بیضه یا تورم بیضه پیدا کنید.
  6. درد مبهم در پایین شکم حس کنید.
  7. تجمع مایع بطور ناگهانی در کیسه بیضه(اسکروتوم)

سرطان بیضه

تشخیص سرطان بیضه

  1. معاینه بیمار به منظوربررسی بزرگی بیضه و یا وجود غده در شکم
  2. انجام سونوگرافی بیضه و سی تی اسکن شکم و ریه
  3. انجام آزمایش خون برای بررسی بعضی مواد که از بعضی از سرطان ها ترشح می شود و وارد خون می شود و به آن مارکر سرطان گویند نظیر:
  • آلفا فیتو پروتئین (AFP)
  • بتا گونادوتروپین کوریونیک (B-HCG)

این دو آزمایش قبل از خارج کردن بیضه باید انجام شود و سپس عمل جراحی با شکاف دادن در ناحیه کشاله ران و خارج کردن بیضه از کشاله ران صورت گیرد. پس از خارج کردن بیضه بمنظور بررسی دست اندازی و متاستاز سرطان به سایر قسمتهای بدن باید عکس سینه، سی تی اسکن و ام آرای شکم انجام شود. چنانچه غدد لنفاوی شکم گرفتار شده باشد، در سرطان های غیر سمی نوما باید غدد لنفاوی از طریق عمل جراحی خارج شوند، در صورتیکه در نوع سمی نوما غدد لنفاوی گرفتار باشد، اشعه درمانی کفایت می کند.

برای پی گیری بیمار به منظور اینکه آیا درمان جراحی موفقیت آمیز بوده یا خیر، باید آزمایش خون برای آلفافیتوپروتئین و کوریونیک گونادوتروپین انجام شود. چنانچه آزمایش خون موارد فوق را نشان دهد بیانگر این است که بعد از عمل، سرطان عود کرده و یا عمل بخوبی انجام نشده و سرطان در جای دیگری از بدن وجود دارد، که باید مشخص شود.

وقتی سرطان به جاهای دیگر بدن دست اندازی کند، به آن متاستاز گویند. اگر بعد از عمل، آزمایش خون مثبت شود ممکن است سرطان به ریه متاستاز داده است.

چه کسانی بعد از درمان سرطان پیش آگهی خوبی دارند؟

در مورد سرطان های غیر سمی نوما اگر موارد زیر وجود داشته باشد

  1. سرطان محدود به بیضه یا در غدد لنفاوی شکم (رتروپریتون) باشد.
  2. سرطان به ریه متاستاز نداده باشد.
  3. مواد ترشح کننده سرطان به مقدار کم در خون وجود داشته باشد.

در مورد سرطان سمی نوما موارد زیر باشد

  1. سرطان به اورگانها متاستاز نداده باشد.
  2. مقدار AFP در آزمایش خون طبیعی باشد و BHCG و LDH هر مقدار که در خون وجود داشته باشد.

درمان سرطان بیضه

در مراحل اولیه سرطان یا STAGE 0 شامل:

  1. اشعه درمانی
  2. پی گیری بیمار
  3. خارج کردن بیضه (اورکیکتومی)

در مرحله بعدی یا STAGE 1

بر اساس اینکه نوع سرطان سمی نوما یا غیرسمی نوما باشد، درمان فرق می کند.

اگر سمی نوما باشد شامل:

  1. برداشتن بیضه با پی گیری دقیق بیمار
  2. اگر بیمار درمان بسیار جدی بخواهد، برداشتن بیضه و شیمی درمانی می باشد

و اگر غیر سمی نوما باشد شامل:

  1. برداشتن بیضه و پی گیری طولانی مدت
  2. برداشتن بیضه و غدد لنفاوی شکم (رتروپریتون) با پی گیری طولانی
  3. بعد از جراحی، شیمی درمانی برای بیمارانی که شانس عود سرطان در آنها وجود دارد.

STAGE 2 سرطان بیضه

اگر سرطان سمی نوما باشد درمان شامل :

  1. اگر تومور 5 سانتی متر یا کوچک تر باشد، جراحی برداشتن بیضه و اشعه درمانی به غدد لنفاوی لکن وشکم و یا جراحی برداشتن بیضه و غدد لنفاوی شکم.
  2. اگر بزرگتر از 5 سانتی متر باشد برداشتن بیضه با اشعه درمانی و شیمی درمانی و پی گیری طولانی مدت است.

درمان غیر سمی نوما STAGE 2 :

  1. برداشتن بیضه و غدد لنفاوی و پی گیری طولانی
  2. برداشتن بیضه و غدد لنفاوی و سپس اشعه درمانی و شیمی درمانی

درمان عود سرطان در بیضه

  1. اشعه درمانی و شیمی درمانی
  2. تجویز مقدار زیاد شیمی درمانی
  3. برداشتن سرطان عود شده، اگر پس از دو سال عود کرده باشد و یا سرطان در یک محل عود کرده باشد.

برای پرسش و پاسخ از دکتر روی لینک پرسش از دکتر کلیک کنید.

دکتر هوشنگ قوامی متخصص اورولوژی در تهران

دکتر هوشنگ قوامی

اینجانب دکتر هوشنگ قوامی بورد تخصصی جراحی کلیه ، مجاری ادراری و ناباروری مردان را در سال 63 اخذ نموده ام و پس از گذراندن امتحان تخصصی و گرفتن  دانشنامه از دانشگاه اصفهان شروع به کار کردم.

  • تصویر کاربر الهه دوشنبه ۱۰ مهر ۹۶( 8 سال پیش) تعداد بازدید: 386 مشاهده پرسش
    با درود فراوان خدمت دکتر عزیز
    همسرم حدود یک ماهی هست که مشکل نعوظ پیدا کردن. پیش از اون هم دچار زود انزالی بودن ولی نه همیشه
    ایشون سیگار میکشیدن که با قرص ترک کردن. میتونه دلیلش این باشه یا مشکل از جای دیگه ست.
    برای درمانش باید چه کار کرد؟
    با سپاس فراوان از شما
    1. تصویر کاربر دکتر هوشنگ قوامی پنجشنبه ۶ مهر ۹۶( 8 سال پیش)
      بله سيگار يكي از علل مي باشد فعلا قرص تادالافيل يك ساعت قبل از نزديكي يك عدد ميل كند
    2. تصویر کاربر الهه پنجشنبه ۶ مهر ۹۶( 8 سال پیش)
      ممنونم. لطف کردید.
    3. تصویر کاربر الهه پنجشنبه ۶ مهر ۹۶( 8 سال پیش)
      ممنونم. لطف کردید.
    4. تصویر کاربر دکتر هوشنگ قوامی دوشنبه ۱۰ مهر ۹۶( 8 سال پیش)
      خواهش مي كنم
    5. نمایش سایر 3 پاسخ
  • تصویر کاربر امیر پنجشنبه ۶ مهر ۹۶( 8 سال پیش) تعداد بازدید: 499 مشاهده پرسش
    باسلام
    احتراما من حدود 5 سال است که کم کم با کاهش نعوذ و نعوذ ناقص مواجه شده ام.
    اخیرا نیز بعضی مواقع با عدم امکان نعوذ
    و همچنین با کاهش میل جنسی روبرو شده ام.
    لطفا بفرمایید علت آن و داروی آن چیست؟

    قبلا تادالافیل مصرف کرده ام ولی اثر آن خیل کم است
    اگه داروی دیگری هست راهنمایی فرمایید.

    باتشکر فراوان
    04/07/1396
    1. تصویر کاربر دکتر هوشنگ قوامی پنجشنبه ۶ مهر ۹۶( 8 سال پیش)
      اگر بيماري نداشته باشيد علت آن مسايل فكري - ذهني مي باشد وتادالافيل قرص خوبي است
  • تصویر کاربر Amir پنجشنبه ۶ مهر ۹۶( 8 سال پیش) تعداد بازدید: 534 مشاهده پرسش
    با سلام؛
    متاسفانه نزدیک به ۸ سال است که در بیضه چپم احساس درد میکنم. در سونوگرافی یک کیست ۱ سانتی روی اپیدیدیم بیضه چپ دیده شد و اندازه پروستات نرمال بود.
    پزشک متخصص من بدلیل اینکه انتهای ادرار من چکه چکه است این درد را ناشی از پروستات میداند و لذا کپسول تامسولوسین تجویز نموده که اندکی درد را کاهش میدهد.
    اما خود من احساس میکنم (نظر شخصی) که لوله های انتقال اسپرم در ناحیه کیست اپیدیدیم بیضه چپ دچار چسبندگی شده و لذا احتباس اسپرم موجب این درد میگردد؛ زیرا این ناحیه در زمان بروز درد بیضه چپ معمولا متورم میگردد بطوری که لمس نمودن آن بسیار دردناک میباشد.
    خواهشمندم که در صورت امکان من را در این رابطه راهنمایی فرمایید.
    1. تصویر کاربر دکتر هوشنگ قوامی پنجشنبه ۶ مهر ۹۶( 8 سال پیش)
      تامسولوزين را ميل كنيد و روزي دو بار در آب گرم بنشينيد وروزي يك عدد شياف ايندومتاسين استعمال كنيد
  • تصویر کاربر Rahim پنجشنبه ۶ مهر ۹۶( 8 سال پیش) تعداد بازدید: 368 مشاهده پرسش
    سلام وقت عالی به خیر. بنده 49سال هستم که تقریباً. یک ساله دچار مشکلات پروستات شدم یک دوره درمانی داشتم کمی از التهابی که داشتم برطرف شد اما تقریباً. دو هفته. است مشکله یبوست دارم خیلی درد. در ناحیه لگن دارم خیلی کم اشتها شدم بسبب نفخ معده ویبوست درضمن در طی هفته دو بار جماع داشتم به نقوض کامل میرسم اما منی انزال نشد. آیا بزرگی پرستات ممکنه سبب عدم. خروج مني میشه؟؟ ممنون از پیگیری
    1. تصویر کاربر دکتر هوشنگ قوامی پنجشنبه ۶ مهر ۹۶( 8 سال پیش)
      خير بزرگي پروستات مانع انزال نميشود و بايد زود گذر باشد
  • تصویر کاربر http:dr-ghavami.comfaq?reply_text=+%D9%BE+%D8%A7%D9%82%D8%A7%DB%8C+%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%88%D8%A7%D8%A8+%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%AF&hamyar_attach%5B%5D=&hamyar_faq_reply=t23iz02490&rate=0 پنجشنبه ۶ مهر ۹۶( 8 سال پیش) تعداد بازدید: 430 مشاهده پرسش
    سلام خسته نباشی من دختری 25ساله خون تودارارم هست وسنووعکس گرفتم مشکلی نداشتم
    1. تصویر کاربر دکتر هوشنگ قوامی پنجشنبه ۶ مهر ۹۶( 8 سال پیش)
      گاهي بدليل ناشناخته خون در ادرار ديده مي شود نگران نباشيد
  • تصویر کاربر عنایت دوشنبه ۱۰ مهر ۹۶( 8 سال پیش) تعداد بازدید: 502 مشاهده پرسش
    سلام،خسته نباشید،پسر سه ماهه ام سونوگرافی که انجام داد Fullness در کلیه چپش مشاده کردند و قطر AP لگنچه در کلیه چپ 3mm است، خواستم ازتون سوال کنم راه درمانش چیه؟ و اینکه نیاز به جراحی داره یانه؟خواهش میکنم بهم جواب بگید خیلی نگران پسرم هستم، متشکرم
    1. تصویر کاربر دکتر هوشنگ قوامی دوشنبه ۱۰ مهر ۹۶( 8 سال پیش)
      يك سال بعد سونوگرافي مجدد انجام دهيد اگر خوب نشده بود سيستوگرافي با ماده ايزوتوپ انجام شود
  • تصویر کاربر dariush دوشنبه ۱۰ مهر ۹۶( 8 سال پیش) تعداد بازدید: 463 مشاهده پرسش
    سلام اقاي دكتر من ٥ روز هست درد در ناحيه بيضه سمت راستم دارم همچنين دست ميزنم درد بيشتر ميشه ميخوره به ناحيه زير شكمم سمت راست بيشتر شبا دردش زيادتر ميشه ممنون ميشم جواب بدهيد تشكر ميكنم
    1. تصویر کاربر دکتر هوشنگ قوامی دوشنبه ۱۰ مهر ۹۶( 8 سال پیش)
      كار سنگين انجام ندهيد وعمل نزديكي داشته باشيد و روزي دو بار در آب گرم بنشينيد
  • تصویر کاربر جلیل دوشنبه ۱۰ مهر ۹۶( 8 سال پیش) تعداد بازدید: 422 مشاهده پرسش
    در هنگام نزدیکی نعوظ به صورت کامل نیست و قبل از انزال هم نعوظ کم کم تمام میشه میل جنسی زیاده ولی نعوظ صورت نمیگیره
    1. تصویر کاربر دکتر هوشنگ قوامی دوشنبه ۱۰ مهر ۹۶( 8 سال پیش)
      زود گذر است فعلا يك ساعت قبل از نزديكي قرص وياگرا صد ميلي گرم ميل كنيد
  • تصویر کاربر عباس دوشنبه ۱۰ مهر ۹۶( 8 سال پیش) تعداد بازدید: 407 مشاهده پرسش
    سلام ۳۶ سالمه چن سال بود هرماه از ۶ بار نزدیکی حدودا یک یا دو بار مشکل عدم نعوظ داشتم کم کم داشت زیاد میشد که با تمرکز ذهنی یک شخص سوم حین رابطه کنترلش میکردم ولی الان چن ماهه که اون تمرکز رو هم از دست دادم و کارساز نیست. اوائل وسط رابطه نعوظ رو از دست میدادم ولی اینروزها اصلا نعوظ اولیه رو هم ندارم مشکل عصبی و افسردگی هم دارم لطفا راهنمائیم کنید
    1. تصویر کاربر دکتر هوشنگ قوامی دوشنبه ۱۰ مهر ۹۶( 8 سال پیش)
      مشكلات فكري خود را بايد بطور جدي حل كنيد و فعلا از قرص تادالافيل يك ساعت قبل از نزديكي ميل كنيد
  • تصویر کاربر نارسیس دوشنبه ۱۰ مهر ۹۶( 8 سال پیش) تعداد بازدید: 1785 مشاهده پرسش
    با سلام وتشکر
    در سوال قبل علت بیماریم ورم پا که تیروئید ، کلیه وکبد را چک کردم باتوجه به اینکه اوره ادرار بالا بود ولی شما فرمودید به متخصص قلب مراجعه کنم که مراجعه کردم ولی مربوط به قلب هم نبود نمی دانم برای این عارضه به چه دکتری مراجعه کنم ممنون می شوم راهنماییم فرمایید.
    1. تصویر کاربر دکتر هوشنگ قوامی دوشنبه ۱۰ مهر ۹۶( 8 سال پیش)
      به متخصص عروق مراجعه كنيد
درحال دریافت اطلاعات
  • تصویر کاربر س یکشنبه ۱۳ فروردین ۹۶( 9 سال پیش) تعداد بازدید: 582 مشاهده پرسش
    با سلام، من حدود یک ماه قبل با درد بیضه راست مواجه شدم، پس از مراجعه به متخصص و انجام سونو گرافی، تشخیص بر عفونت دادن،و آنتی بیوتیک تجویز نمودن، ولی همچنان تورم و درد در بیضه راست دارم، حتی سه بار به متخصص مراجعه کردم، آزمایش خون و ادرار و حتی آزمایش اسپرم گرفتن، ولی الان هم تاوانکس می خورم بهتر نشدم ، خواهشا راهنمایی کنید
    1. تصویر کاربر دکتر هوشنگ قوامی یکشنبه ۱۳ فروردین ۹۶( 9 سال پیش)
      با سلام شما مشخصات سن و تآهل خود را ذکر نکرده اید به هر حال شما به بیماری پروستاتیت مزمن احتقانی مبتلا هستید ضمن حفظ آ رامش فکری و عدم نگرانی دستورات ذیل را انجام دهید تا بهبودی حاصل شود .
      1- روزی دو بار هر بار 15 دقیقه در آب گرم بنشینید به مدت دو هفته
      2- عمل جنسی داشته باشید
      3-از خوردن غذاهای تند خوداری کنید
      4- ادرار خود را زودتر تخلیه کنیدی
      5- شیاف ایندومتاسین صد میلی گرم روزی یک بار گذاشته شود
      6-مصرف آنتی بیوتیک به مدت 4 هفته
      7- از انجام کارهای سنگین خودداری شود
  • تصویر کاربر بهروز یکشنبه ۱۳ فروردین ۹۶( 9 سال پیش) تعداد بازدید: 526 مشاهده پرسش
    با عرض سلام مجدد و تشکر از شما بابت پاسخ. همونطور که عرض کردم وقتی درد شروع میشه در بالای بیضه سمت چپ حالتی مانند تورم نیز ایجاد میشود که بسیار حساس میباشد البته بعد از انجام عمل جنسی از بین میره و درد نیز بطور تدریجی از بین میره آیا ایجاد شدن این تورم هم نشأت گرفته از التهاب پروستات میباشد ؟
    1. تصویر کاربر دکتر هوشنگ قوامی یکشنبه ۱۳ فروردین ۹۶( 9 سال پیش)
      بله از علائم مهم ان می باشد
  • تصویر کاربر سرکوت جمعه ۱۶ تیر ۹۶( 8 سال پیش) تعداد بازدید: 536 مشاهده پرسش
    سلام
    من 19 سالمه با فشار دادن بیضم چپ درد میگره ولی با همان فشار برای بیضه راست مشکلی نیست
    1. تصویر کاربر دکتر هوشنگ قوامی سه شنبه ۲۴ اسفند ۹۵( 9 سال پیش)
      با تشکر شما درد بیضه ندارید. زایده بالای بیضه به نام اپی دیدیم وجود دارد کا التهاب دارد و باید درمان شود ۱-داروی ضد التهاب ۲-خوردن انتی بیوتیک به مدت ۴ هفته ۳-انجام عمل جنسی ۴-عدم انجام کارهای سنگین ۵-نشستن در اب گرم به مدت ۱۵ دقیقه هر روز به مدت ۱۰ روز
    2. تصویر کاربر دکتر هوشنگ قوامی جمعه ۱۶ تیر ۹۶( 8 سال پیش)
    3. نمایش سایر 1 پاسخ
درحال دریافت اطلاعات
مقالات مرتبط
فتق بیضه

اگر فتق بیضه عمل نشود چه می‌شود؟ | ۷ عارضه خطرناک + هشدار

درمان درد بیضه چپ و زیر شکم

درمان درد بیضه چپ و زیر شکم؛ ۵ علت اصلی و راهکارهای فوری

درد خفیف بیضه سمت راست

درد خفیف بیضه سمت راست: علت و راهنمای کامل (آیا خطرناک است؟)