آیا سرطان بیضه کشنده است؟

فهرست مطالب
سرطان بیضه، زمانی که سلولهای بیضه غیرطبیعی(سرطانی) شوند، به عنوان یک بیماری ظاهر می شود. سرطان ممکن است در یک یا دو بیضه بوجود آید. سن ابتلا به سرطان بیضه 30 تا 35 سالگی است. دو نوع سرطان وجود دارد، سمی نوما و غیرسمی نوما.

علائم سرطان بیضه

علت سرطان در بیضه ها ناشناخته است ولی عواملی که فرد را در شانس و ریسک ابتلا به سرطان بیضه قرار می دهد، بیضه های نزول نکرده، موارد غیرطبیعی مادرزادی در کلیه و آلت تناسلی و سابقه سرطان بیضه در فامیل می باشند. سرطان در بیضه ها اغلب توسط بیمار بصورت یک توده یا تورم در بیضه تشخیص داده می شود.

  • از مشخصه های سرطان بیضه ، بزرگی بیضه، معمولا بدون درد می باشد ولی گاهی درد در بیضه، درد ناحیه کشاله ران و تجمع مایع در کیسه بیضه(اسکروتوم) دیده می شود. تشخیص سرطان بیضه توسط بیمار و انجام سونوگرافی می باشد.
  •  درجه نفوذپذیری سرطان در بدن به غدد لنفاوی شکم و سینه می باشد که با سی تی اسکن و MRI قابل تشخیص است.
  • بعضی سرطان های بیضه از خود ماده ای ترشح می کند که وارد خون شده و با اندازه گیری این ماده در خون نوع سرطان را قبل ازعمل می توان تشخیص داد و به آن (TUMOR MARKER)گویند.
  • تقسیم بندی درجه بندی سرطان از صفر تا سه می باشد. درجه 3 سرطان بسیار پیشرفته است.
  • علائم بیمار به صورت درد پایین شکم یا کشاله ران، احساس سنگینی در کیسه بیضه(اسکروتوم)،بزرگی و تورم بیضه و از بین رفتن بیضه می باشد.

سرطان بیضه

  • درمان بر حسب نوع سرطان تفاوت می کند. 4 نوع درمان استاندارد شامل اشعه درمانی، شیمی درمانی، پیگیری بیمار . جراحی وجود دارد.
  • چون بعد از درمان شانس عود سرطان وجود دارد، بیمار باید مورد پی گیری قرار گیرد، در صورت عود سرطان، شیمی درمانی و جراحی تواما ” باید صورت گیرد.
  • پیش آگهی بر حسب نوع سرطان، درجه نفوذپذیری(دست اندازی سرطان) و تعداد و اندازه غدد لنفاوی گرفتارشده شکم دارد.

آیا سرطان بیضه کشنده است؟

سرطان بیضه از دسته سرطان هایی است که در صورت تشخیص در مراحل اولیه به راحتی قابل درمان است و بیمار می تواند طول عمر عادی داشته باشد. این سرطان حتی در مراحل پیشرفته نیز قابل درمان است اما تاثیرات دائمی بر کیفیت زندگی جنسی بیمار می تواند بگذارد.

بقای سرطان بیضه

میزان بقا در بیماران مبتلا بیش از 96 درصد است که همین امر نشان دهنده درصد بسیار کم مرگ بر اثر سرطان بیضه است.

سرطان بیضه و ناباروری

درمان ممکن است باعث اختلال جنسی شود و چنانچه بیمار نیاز به پرتو درمانی یا شیمی درمانی داشته باشد،عوارض این مورد جداگانه است. پس از تشخیص سرطان در بیضه و در صورت خواست بیمار برای تولید مثل در آینده می توان اسپرم وی را در بانک اسپرم ذخیره کرد تا در آینده بتواند برای فرزندآوری اقدام کند.

همچنین در صورت لزوم مراحل درمان ممکن است به سمت برداشتن یک بیضه به طور کامل ختم شود. از این رو توصیه می شود که فرد پیش از اقدام به درمان راهکار های پیشنهادی برای باروری را به کمک پزشک متخصص مدنظر بگیرد.

از مشکلات دیگر گزارش شده پس از درمان سرطان، ناتوانی یا ضعف جنسی در بیمار است که در گام اول ریشه در مشکلات روانشناختی و ضعف ناشی از درمان های طولانی مدت دارد. همچنین در صورت برداشته شدن بخشی از بافت بیضه و نتاحیه اطراف ممکن است باعث گشاد شدن عروق خونی ناحیه تناسلی و ضعف در توانایی جنسی بیمار بشود.

مراحل سرطان در بیضه ها

تمام سرطان های بیضه از سلول های زاینده در بیضه شروع می شود. دو نوع سرطان سلول های زاینده (سلول ژرم) وجود دارد که سمی نوما و غیر سمی نوما نامیده می شود. این دو نوع سرطان بطور متفاوتی رشد کرده و باعث دست اندازی و متاستاز می شوند و درمان آنها نیز متفاوت است. نوع غیر سمی نوما در مقایسه با سمی نوما بسرعت رشد و پیشرفت می کند. سرطانهای سمی نوما به اشعه درمانی بخوبی پاسخ درمانی نشان می دهند.

ممکن است سرطان بیضه مخلوطی از سمی نوما و غیر سمی نوما باشد، بنابراین در چنین مواردی درمان سرطان غیر سمی نوما باید صورت گیرد.

  • شخصی که شانس مبتلا شدن به یک بیماری را داشته باشد، به آن ریسک فاکتور می گویند. داشتن ریسک فاکتور بمعنی این نیست که شخص مبتلا به سرطان می شود و نداشتن ریسک فاکتور هم به معنی این نیست که مبتلا به سرطان نمی شود.

اگر شانس ابتلا به این سرطان  را در خود می بینید در موارد ذیل با پزشک خود مشورت کنید:

  1. اگر سابقه عدم نزول بیضه نکرده داشته اید.
  2. اگر رشد بیضه بطور غیرطبیعی داشته اید.
  3. اگر سابقه سرطان بیضه داشته اید.
  4. اگر سابقه سرطان بیضه در فامیل، بخصوص پدر یا برادر سرطان داشته اند.
  5. اگر بزرگی بیضه یا تورم بیضه پیدا کنید.
  6. درد مبهم در پایین شکم حس کنید.
  7. تجمع مایع بطور ناگهانی در کیسه بیضه(اسکروتوم)

سرطان بیضه

تشخیص سرطان بیضه

  1. معاینه بیمار به منظوربررسی بزرگی بیضه و یا وجود غده در شکم
  2. انجام سونوگرافی بیضه و سی تی اسکن شکم و ریه
  3. انجام آزمایش خون برای بررسی بعضی مواد که از بعضی از سرطان ها ترشح می شود و وارد خون می شود و به آن مارکر سرطان گویند نظیر:
  • آلفا فیتو پروتئین (AFP)
  • بتا گونادوتروپین کوریونیک (B-HCG)

این دو آزمایش قبل از خارج کردن بیضه باید انجام شود و سپس عمل جراحی با شکاف دادن در ناحیه کشاله ران و خارج کردن بیضه از کشاله ران صورت گیرد. پس از خارج کردن بیضه بمنظور بررسی دست اندازی و متاستاز سرطان به سایر قسمتهای بدن باید عکس سینه، سی تی اسکن و ام آرای شکم انجام شود. چنانچه غدد لنفاوی شکم گرفتار شده باشد، در سرطان های غیر سمی نوما باید غدد لنفاوی از طریق عمل جراحی خارج شوند، در صورتیکه در نوع سمی نوما غدد لنفاوی گرفتار باشد، اشعه درمانی کفایت می کند.

برای پی گیری بیمار به منظور اینکه آیا درمان جراحی موفقیت آمیز بوده یا خیر، باید آزمایش خون برای آلفافیتوپروتئین و کوریونیک گونادوتروپین انجام شود. چنانچه آزمایش خون موارد فوق را نشان دهد بیانگر این است که بعد از عمل، سرطان عود کرده و یا عمل بخوبی انجام نشده و سرطان در جای دیگری از بدن وجود دارد، که باید مشخص شود.

وقتی سرطان به جاهای دیگر بدن دست اندازی کند، به آن متاستاز گویند. اگر بعد از عمل، آزمایش خون مثبت شود ممکن است سرطان به ریه متاستاز داده است.

چه کسانی بعد از درمان سرطان پیش آگهی خوبی دارند؟

در مورد سرطان های غیر سمی نوما اگر موارد زیر وجود داشته باشد

  1. سرطان محدود به بیضه یا در غدد لنفاوی شکم (رتروپریتون) باشد.
  2. سرطان به ریه متاستاز نداده باشد.
  3. مواد ترشح کننده سرطان به مقدار کم در خون وجود داشته باشد.

در مورد سرطان سمی نوما موارد زیر باشد

  1. سرطان به اورگانها متاستاز نداده باشد.
  2. مقدار AFP در آزمایش خون طبیعی باشد و BHCG و LDH هر مقدار که در خون وجود داشته باشد.

درمان سرطان بیضه

در مراحل اولیه سرطان یا STAGE 0 شامل:

  1. اشعه درمانی
  2. پی گیری بیمار
  3. خارج کردن بیضه (اورکیکتومی)

در مرحله بعدی یا STAGE 1

بر اساس اینکه نوع سرطان سمی نوما یا غیرسمی نوما باشد، درمان فرق می کند.

اگر سمی نوما باشد شامل:

  1. برداشتن بیضه با پی گیری دقیق بیمار
  2. اگر بیمار درمان بسیار جدی بخواهد، برداشتن بیضه و شیمی درمانی می باشد

و اگر غیر سمی نوما باشد شامل:

  1. برداشتن بیضه و پی گیری طولانی مدت
  2. برداشتن بیضه و غدد لنفاوی شکم (رتروپریتون) با پی گیری طولانی
  3. بعد از جراحی، شیمی درمانی برای بیمارانی که شانس عود سرطان در آنها وجود دارد.

STAGE 2 سرطان بیضه

اگر سرطان سمی نوما باشد درمان شامل :

  1. اگر تومور 5 سانتی متر یا کوچک تر باشد، جراحی برداشتن بیضه و اشعه درمانی به غدد لنفاوی لکن وشکم و یا جراحی برداشتن بیضه و غدد لنفاوی شکم.
  2. اگر بزرگتر از 5 سانتی متر باشد برداشتن بیضه با اشعه درمانی و شیمی درمانی و پی گیری طولانی مدت است.

درمان غیر سمی نوما STAGE 2 :

  1. برداشتن بیضه و غدد لنفاوی و پی گیری طولانی
  2. برداشتن بیضه و غدد لنفاوی و سپس اشعه درمانی و شیمی درمانی

درمان عود سرطان در بیضه

  1. اشعه درمانی و شیمی درمانی
  2. تجویز مقدار زیاد شیمی درمانی
  3. برداشتن سرطان عود شده، اگر پس از دو سال عود کرده باشد و یا سرطان در یک محل عود کرده باشد.

برای پرسش و پاسخ از دکتر روی لینک پرسش از دکتر کلیک کنید.

دکتر هوشنگ قوامی متخصص اورولوژی در تهران

دکتر هوشنگ قوامی

اینجانب دکتر هوشنگ قوامی بورد تخصصی جراحی کلیه ، مجاری ادراری و ناباروری مردان را در سال 63 اخذ نموده ام و پس از گذراندن امتحان تخصصی و گرفتن  دانشنامه از دانشگاه اصفهان شروع به کار کردم.

  • تصویر کاربر محسن جمعه ۱۱ خرداد ۹۷( 7 سال پیش) تعداد بازدید: 428 مشاهده پرسش
    سلام ؛ آیا پروستاتیت مزمن میتواند انزال خشک ایجاد کند ؟
    1. تصویر کاربر دکتر هوشنگ قوامی جمعه ۱۱ خرداد ۹۷( 7 سال پیش)
      خير نمي تواند
  • تصویر کاربر آذرنوش جمعه ۱۱ خرداد ۹۷( 7 سال پیش) تعداد بازدید: 454 مشاهده پرسش
    با سلام. مدتی بود که احساس می کردم بعد از ادار کامل تخلیه نشده یکم که بیشتر می نشستم مثلا 5 دقیقه یه مقدار باقی می آمد.اما شبها راحت می خوابم .و حساس شده بودم .اما الان هم بیشتر حساس شدم و یکم درد خفیف در مثانه دارم موقع نشستن در ماشین.و حس ادار در لوله آلت تناسلی دارم اکثرا حس میکنم ادار دارم .یکم درد خیلی محدود یا حس داشتن در ناحیه مثانه بیضه و زیر بیضه دارم .38 سالمه
    1. تصویر کاربر دکتر هوشنگ قوامی جمعه ۱۱ خرداد ۹۷( 7 سال پیش)
      شبي يك عدد كپسول تامسولوزين ميل كنيد
  • تصویر کاربر محمد جمعه ۱۱ خرداد ۹۷( 7 سال پیش) تعداد بازدید: 374 مشاهده پرسش
    سلام اقای دکتر بنده تو باشگاه یک ضربه به بیضه چپم خورد که در اون لحضه ادرار خود را هم نگه داشته بودم .و بعد ضربه مثانه درد شدید گرفتم که با مسکن و سوزن که دکتر عمومی داد رفع شد...ولی از اون موقع به بعد در کشاله ران سمت چپ و پشت و بغل بیضه چپ درد های خفیفی دادم که منو اذیت میکنه...سنوگرافی هم دادم ولی مشکلی نداشت.قبلا هم یک بار اینطور شدم که باز تو سنوگرافی مشکلی نداشت و خوب شد..اینبار زمانش زیاد شده حدود یک ماه میگذره که درد میگیره یک روز خوبه بعد دوباره اینجورم
    1. تصویر کاربر دکتر هوشنگ قوامی جمعه ۱۱ خرداد ۹۷( 7 سال پیش)
      عمل نزديكي داشته باشيد و روزي يك عدد شياف ديكلوفناك استعمال كنيد
  • تصویر کاربر احمد جمعه ۱۱ خرداد ۹۷( 7 سال پیش) تعداد بازدید: 379 مشاهده پرسش
    با سلام خدمت جناب دکتر: من40 ساله هستم حدود یک سال است که هنگام نزدیکی اختلال نعوذ و زود انزالی دارم به طوری که در هنگام نزدیکی تمام بدنم داغ میشه ومی لرزم وحتی دهانم خشک خشک می شود از قرص سیلدنافیل 100 هم البته نصف قرص استفاده میکنم ولی احساس میکنم بی تاثیره و درهنگام تمام شدن به اون اوج لذت نمی رسم و آلتم حالت شلی دارد از این موضوع خیلی ناراحتم خواهشمندم راهنمایی بفرمایید در ضمن در مناطق ما دکتر اورولوژی نیست. باتشکر
    1. تصویر کاربر دکتر هوشنگ قوامی جمعه ۱۱ خرداد ۹۷( 7 سال پیش)
      يك عدد قرص پاروكستين به مدت سه ماه براي زود انزالي و قرص تادالافيل يك ساعت قبل از نزديكي
  • تصویر کاربر ميعاد جمعه ۱۱ خرداد ۹۷( 7 سال پیش) تعداد بازدید: 398 مشاهده پرسش
    با سلام جناب دكتر من دو هفته پيش در منى خود خون مشاهده كردم اون موقع يكم زياد بود ولى بعد از دو با ارضا شدن مقدار خون كم و در حد لكه شد و رنگ منى هم سفيد نيست ولى اوايل در مدفوع خود يك يا دو بار كمى هون ديدم ولى برطرف شد مدفوع هم كمو بيش به رنگ سبز يا سياه هستش اينم بگم مصرف مشروبات الكى هم دارم اكثرا علتش چيست چون يكم استرس دارم سنم هم ٢٦،ممنون دكتر
    1. تصویر کاربر دکتر هوشنگ قوامی جمعه ۱۱ خرداد ۹۷( 7 سال پیش)
      ،استرس نداشته باش مهم نيست
  • تصویر کاربر مهدی جمعه ۱۱ خرداد ۹۷( 7 سال پیش) تعداد بازدید: 381 مشاهده پرسش
    با سلام
    آقای دکتر من و همسرم حدودا یک سال هست تصمیم به بارداری گرفتیم اما اکثر اوقات زمانی که می خواهیم به قصد بارداری رابطه داشته باشیم، نعوظ انجام نمی شود یا کامل انجام نمی شود. در حالی که سایر اوقات در نعوظ و انزال مشکلی ندارم و به راحتی و به طور طبیعی انجام می شود. احساس شخصی خودم این هست که این مسئله به خاطر استرس و اهمیت موضوع بارداری است. چرا که در زمانهایی که نعوظ مشکل دارد، در واقع خودم را فورس کرده ام که رابطه داشته باشم تا بچه دار شویم اما سایر اوقات با کشش و میل اقدام می کنم. البته این حرف اصلا به معنای عدم تمایل من به همسرم نیست. اما میخواستم اگر امکانش هست نظر شما رو بدونم.
    در ضمن من مشکل تحرک اسپرم هم داشتم اما با مصرف دارو بعد از مدتی حل شد و در آخرین آزمایشم حدود 5 ماه پیش تحرک اسپرم ها به گفته دکتر متخصص نرمال بود.
    پیشنهاد شما چی هست و چطور میتونم این مشکلم رو برطرف کنم؟
    ممنون میشم اگر پاسخ بنده رو بدید.
    1. تصویر کاربر دکتر هوشنگ قوامی جمعه ۱۱ خرداد ۹۷( 7 سال پیش)
      من نظري ندارم
  • تصویر کاربر بابک جمعه ۱۱ خرداد ۹۷( 7 سال پیش) تعداد بازدید: 353 مشاهده پرسش
    سلام اقای دکتر خسته نباشید من مدت شش ماه هست رابطهای جنسی نداشتم ۴۶ سال دارم سه ماه پیش بیضه ام ورم کرد دکتر با سرنگ عفونتو خالی کرد الان دوباره بعد اون سه گذشته دوباره ورم کرده وعوفت میخواستم بدونم علتش میشه از اینکه تو ندت رابطه نداشتم یا چیز دیگه ای هست لازم به ذکره که قبل ازاین مشکلی نداشتم ممنون میشم سوالمو جواب بدین
    1. تصویر کاربر دکتر هوشنگ قوامی جمعه ۱۱ خرداد ۹۷( 7 سال پیش)
      بايد معاينه شويد
  • تصویر کاربر سید سه شنبه ۸ خرداد ۹۷( 7 سال پیش) تعداد بازدید: 364 مشاهده پرسش
    سلام و وقت بخیر
    من الان ده روزه عروسی کردم و برای سومین بار اقدام ب رابطه جنسی کردیم اما متاسفانه نتونستم سریع ب انزال رسیدم یا از حالت نعوظ درومده و دیگه نتونستیم اقدام بکنیم خواهش میکنم کمکم کنید ک بدونم مشکل از کجاست ؟آیا من دچار ناتوانی جنسی هستم بیستر دغدغه ام اینه ک زود آلتم میخوابه وقتی نزدیک واژن خانمم میشه زود آلتم میخوابه چون اونجا هیچ حسی ندارم
    1. تصویر کاربر دکتر هوشنگ قوامی سه شنبه ۸ خرداد ۹۷( 7 سال پیش)
      يك عدد قرص تادالافيل يك ساعًت قبل از نزديكي ميل كنيد
  • تصویر کاربر وحید سه شنبه ۸ خرداد ۹۷( 7 سال پیش) تعداد بازدید: 402 مشاهده پرسش
    سلام دکتر
    من دختر حدود 3 ساله هست بعد از سنگ شکن وآنالیز سنگ مشخص گردد از نوع مگنزیوم امونیوم فسفات می باشد قبل از مشخص شدن نوع سنگ دکتر ش بهش داروی محلول سیترات پتاسیم منیزیوم براش تجویز کرد آیا این دارو روی این سنگ اثر بخشی دارد؟ ممنون
    1. تصویر کاربر دکتر هوشنگ قوامی سه شنبه ۸ خرداد ۹۷( 7 سال پیش)
      بله موثر است
  • تصویر کاربر نسرین سه شنبه ۸ خرداد ۹۷( 7 سال پیش) تعداد بازدید: 410 مشاهده پرسش
    باعرض سلام
    همسر من چند سال پیش در از ضربه ای که به بیضه چپ ایشون وارد شد تحت عمل جراحی قرار گرفت و حدود ۷۵درصد از بیضه
    چپ رو تخلیه کردند،الان بیضه چپ ایشون خیلی کوچیک شده،مبخواستم ببینم آیا برای باروری مشکلی بوجود میاد؟چه مراقبت هایی رو باید انجام بدن؟و ضمنا ایشون میگن گاهی وقتا در بیضه چپ با سمت بالا و کشاله ران یه دردی رو احساس میکنن،این درد چه علتی داره؟
    با تشکر از شما
    1. تصویر کاربر دکتر هوشنگ قوامی سه شنبه ۸ خرداد ۹۷( 7 سال پیش)
      براي باروري اثري ندارد
درحال دریافت اطلاعات
  • تصویر کاربر س یکشنبه ۱۳ فروردین ۹۶( 9 سال پیش) تعداد بازدید: 583 مشاهده پرسش
    با سلام، من حدود یک ماه قبل با درد بیضه راست مواجه شدم، پس از مراجعه به متخصص و انجام سونو گرافی، تشخیص بر عفونت دادن،و آنتی بیوتیک تجویز نمودن، ولی همچنان تورم و درد در بیضه راست دارم، حتی سه بار به متخصص مراجعه کردم، آزمایش خون و ادرار و حتی آزمایش اسپرم گرفتن، ولی الان هم تاوانکس می خورم بهتر نشدم ، خواهشا راهنمایی کنید
    1. تصویر کاربر دکتر هوشنگ قوامی یکشنبه ۱۳ فروردین ۹۶( 9 سال پیش)
      با سلام شما مشخصات سن و تآهل خود را ذکر نکرده اید به هر حال شما به بیماری پروستاتیت مزمن احتقانی مبتلا هستید ضمن حفظ آ رامش فکری و عدم نگرانی دستورات ذیل را انجام دهید تا بهبودی حاصل شود .
      1- روزی دو بار هر بار 15 دقیقه در آب گرم بنشینید به مدت دو هفته
      2- عمل جنسی داشته باشید
      3-از خوردن غذاهای تند خوداری کنید
      4- ادرار خود را زودتر تخلیه کنیدی
      5- شیاف ایندومتاسین صد میلی گرم روزی یک بار گذاشته شود
      6-مصرف آنتی بیوتیک به مدت 4 هفته
      7- از انجام کارهای سنگین خودداری شود
  • تصویر کاربر بهروز یکشنبه ۱۳ فروردین ۹۶( 9 سال پیش) تعداد بازدید: 526 مشاهده پرسش
    با عرض سلام مجدد و تشکر از شما بابت پاسخ. همونطور که عرض کردم وقتی درد شروع میشه در بالای بیضه سمت چپ حالتی مانند تورم نیز ایجاد میشود که بسیار حساس میباشد البته بعد از انجام عمل جنسی از بین میره و درد نیز بطور تدریجی از بین میره آیا ایجاد شدن این تورم هم نشأت گرفته از التهاب پروستات میباشد ؟
    1. تصویر کاربر دکتر هوشنگ قوامی یکشنبه ۱۳ فروردین ۹۶( 9 سال پیش)
      بله از علائم مهم ان می باشد
  • تصویر کاربر سرکوت جمعه ۱۶ تیر ۹۶( 8 سال پیش) تعداد بازدید: 536 مشاهده پرسش
    سلام
    من 19 سالمه با فشار دادن بیضم چپ درد میگره ولی با همان فشار برای بیضه راست مشکلی نیست
    1. تصویر کاربر دکتر هوشنگ قوامی سه شنبه ۲۴ اسفند ۹۵( 9 سال پیش)
      با تشکر شما درد بیضه ندارید. زایده بالای بیضه به نام اپی دیدیم وجود دارد کا التهاب دارد و باید درمان شود ۱-داروی ضد التهاب ۲-خوردن انتی بیوتیک به مدت ۴ هفته ۳-انجام عمل جنسی ۴-عدم انجام کارهای سنگین ۵-نشستن در اب گرم به مدت ۱۵ دقیقه هر روز به مدت ۱۰ روز
    2. تصویر کاربر دکتر هوشنگ قوامی جمعه ۱۶ تیر ۹۶( 8 سال پیش)
    3. نمایش سایر 1 پاسخ
درحال دریافت اطلاعات
مقالات مرتبط
فتق بیضه

اگر فتق بیضه عمل نشود چه می‌شود؟ | ۷ عارضه خطرناک + هشدار

درمان درد بیضه چپ و زیر شکم

درمان درد بیضه چپ و زیر شکم؛ ۵ علت اصلی و راهکارهای فوری

درد خفیف بیضه سمت راست

درد خفیف بیضه سمت راست: علت و راهنمای کامل (آیا خطرناک است؟)