کوچک شدن بیضه به چه دلیل است؟

کوچک شدن بیضه یک حالت و وضعیت پزشکی است که طی آن اورگان‌های تولید مثل که در اسکروتوم قرار دارند، اندازه شان کاهش یافته و این ممکن است همراه با کاهش عملکرد آن‌ها نیز باشد. لطفا با ما همراه باشید تا در این مقاله به بررسی علت کوچک شدن بیضه ها بپردازیم.

آتروفی بیضه هنگامى رخ مى دهد كه بيضه كوچك شود. بیضه ها دو غده ى تولید مثل مردانه هستند که در ناحیه خارج از آلت تناسلی مرد قرار دارند. اين غده ها مسئول ایجاد اسپرم هستند. دلایل احتمالی زیادی برای کوچک شدن بیضه ها از جمله كهولت سن، شرایط پزشکی خاص یا عفونت وجود دارد. کوچک شدن بیضه ها یا آتروفی بیضه به دنبال چند علت بوجود می‌آید که شامل:

  • ژنیتیک
  • ضربه
  • بیماری
  • در معرض قرار گرفتن بعضی مواد سمی

آتروفی بیضه چیست؟

آتروفی بیضه هنگامى رخ مى دهد كه بیضه كوچك شود. در رابطه با کوچک شدن بیضه، بیضه ها به دلیل از بین رفتن برخی از سلول های توليدى و سلول های لیدیگ، كوچك می شوند. سلول هاى توليدى اسپرم توليد مى كنند و سلول هاى ليديگ مسئول توليد تستوسترون هستند.

اگر بيضه ها كوچك شوند، در نتيجه فرد اسپرم و تستوسترون كمترى توليد خواهد كرد، چرا كه سلول هاى توليدى و ليديگ كمترى دارد. آتروفی بیضه با کوچک شدن بيضه ها به دلیل دمای سرما فرق دارد.  در هواى سرد كيسه بيضه جمع مى شود و يا كوچك تر مى شود و بيضه ها را به سمت بدن مى كشد تا گرماى آنها را حفظ كند. در دماهای گرمتر كيسه بيضه شل مى شود، با اين كار بيضه ها از بدن فاصله مى گيرند و خنك مى شوند.

علائم کوچک شدن بیضه

اگر چه علامت اصلی کوچک شدن بیضه یا دو بیضه می‌باشد، ولی بر حسب سن علائم دیگری اضافه می‌گردد. یکی دیگر از علائم  این بیماری درد و ورم شدید بیضه‌ها است که با حالت تهوع و تب همراه می‌باشد. بیضه‌‌ها ورم می‌کنند و بزرگتر به نظر می‌رسند و این ورم منجر به کوچک شدن بیضه‌ها می شود.

علائم قبل از بلوغ کوچک شدن بیضه

علائم قبل از بلوغ که علائم ثانوی جنسی بوجود نمی‌آیند:

  • عدم وجود مو در صورت
  • عدم وجود مو در ناحیه ژنیتال
  • بزرگی آلت تناسلی

التهاب پروستات

علائم بعد از بلوغ کوچک شدن بیضه

علائم بعد از بلوغ کوچک شدن بیضه عبارت اند از:

  •  کاهش میل جنسی
  • ناباروری
  • کاهش توده عضلانی
  • عدم رشد مو در صورت
  • عدم یا کاهش مو در ناحیه ژنیتال
  • بیضه‌های بسیار نرم

علت کوچک شدن بیضه

اورکیت که به عنوان التهاب یا عفونت بیضه یا بیضه‌ها تلقی می‌شود، ممکن است همراه با تورم و درد بیضه یا بیضه‌ها و تهوع و استفراغ باشد. پس از بهبودی بیضه‌ها کوچکتر از حد طبیعی شده و باعث ناباروری می‌گردند. دو نوع اصلی اورکیت وجود دارد:

 اورکیت ناشی از ویروس اوریون

بیشتر مردانی که مبتلا به اوریون می‌شوند بعد از بلوغ دچار اورکیت نیز می‌شوند. اورکیت سه تا چهار روز بعد از گرفتن اوریون ظاهر می‌شود.

اورکیت عفونی

این نوع اورکیت بیشتر به دنبال بیماری‌های مقاربتی مثل گنوره و کلامیدیا بوجود می‌آید. در بعضی از افراد که مبتلا به عفونت مجاری ادراری هستند نیز بوجود می‌آید. 

سن

مردان با افزایش سن دچار آندروپوز می‌شوند. آندروپوز باعث کاهش ترشح تستوسترون می‌شود. این امر می تواند علت کوچک شدن بیض.

واریکوسل

واریکوسل عبارتست از واریس ورید بیضه و بیشتر در بیضه چپ دیده می‌شود. واریکوسل با افزایش درجه حرارت بیضه باعث تخریب و اختلال عملکرد هر دو بیضه می‌شود که این می تواند در نهایت منجر به کبیضه شود.

پیچش بیضه

پیچ خوردن بیضه یا تورشن

اگر طناب بیضه پیچ بخورد، بیضه بدنبال آن می‌چرخد و گردش خون بیضه کاهش یا قطع می‌گردد و باعث درد و تورم بیضه می شود و اگر بیشتر از ۴ ساعت بگذرد بیضه میمیرد و باید خارج شود. بنابراین درمان پیچ خوردگی بیضه فوری و اورژانسی است و اگر درمان صورت نگیرد آتروفی بیضه بوجود می‌آید.

جایگزینی تستوسترون از طریق آمپول یا خوراکی

افرادی به دلایلی تحت درمان تستوسترون قرار می‎گیرند، بدنبال آن ترشح هورمون‌های هیپوفیز قطع گردیده و باعث کوچک شدن می شود.

الکل

مصرف زیاد الکل باعث کاهش تستوسترون شده و در نهایت آتروفی بیضه بوجود می‌آید.

اندازه متوسط بیضه ها

تولید سالم تستوسترون و اسپرم در طیف گسترده ای از اندازه هاى مختلف بیضه می تواند رخ دهد.

برخی مطالعات نشان داده اند که بیضه های بزرگتر در بین برخی از پستانداران با سطح تستوسترون بالاتر همراه است، وهمچنين بیضه هاى کوچک تر اسپرم كمترى توليد مى كنند.

اگر به یک بیماری مانند سندرم کلاینفلتر (كه به دليل داشتن یک کروموزوم X اضافی رخ مى دهد)، مبتلا باشيد ممكن است سطح تستوسترون براى شما نگران كننده شود. علائم این بیماری شامل بیضه های کوچک یا بیضه های کم تحرک و برخی از خصوصیات زنانه مانند بدن و صورت بدون مو، و رشد بافت پستان است. داشتن سندرم کلاینفلتر معمولاً به معنای پایین آمدن سطح تستوسترون و کاهش فعالیت اسپرم است و در نتيجه فرد دچار نابارورى خواهد شد.

اصطلاح بالینی براى تعريف سطح پايين تستوسترون به طور غیر طبیعی، هیپوگنادیسم است.

علائم هیپوگنادیسم به شرح زير است:

  • بیضه های کوچک تر از حد متوسط
  • رشد بافت پستان
  • موهاى بدن و صورت فرد كمتر از همسالان او است.
  • ساير علائم شبیه به علائم کلاینفلتر است.

هیپوگنادیسم اغلب با درمان جایگزینی تستوسترون قابل درمان است و معمولا در دوران بلوغ رخ مى دهد.

یک مطالعه در سال ٢٠١٣ نشان داد که بیضه هاى کوچک با کیفیت تغذیه پدران فرد رابطه مستقيم دارد.

کاهش سطح تستوسترون و حجم بیضه ها هم با مراقبت هاى والدين در ارتباط است. اگر متوجه تورم بیضه های خود شده اید، حتما پزشك خود را در جريان قرار دهيد. رشد بیضه ها در بزرگسالی می تواند نشانه ى سرطان بیضه یا بروز مشکلى در رابطه با سلامتى شما باشد.

زمان رشد بیضه ها

بیضه یک مرد در بدو تولد حدود ١ سانتیمتر مکعب است و تا حدود ٨ سالگی به همان اندازه باقى مى ماند، سپس از سن ٨ سالگى دوباره شروع  به رشد می کند. بیضه ها به طور منظم و پيوسته رشد مى كنند تا در زمان بلوغ به اندازه بيضه هاى يك مرد بالغ برسند. در اين زمان موهاى مربوط به ناحیه ى اسکروتوم (كيسه بيضه) و اطراف دستگاه تناسلی شروع به رشد می کنند. گرچه بیضه ها با سرعت يكسان رشد می کنند، ولى ممکن است يكى از آنها کمی بزرگتر و کمی طولانی تر از دیگری رشد کند، همچنین به طور معمول یک بیضه کمی پایین تر از دیگری قرار مى گيرد.

علت کوچک شدن بیضه

آیا اندازه بیضه ها تغییر می کند؟

با افزايش سن، تولید تستوسترون كاهش مى يابد چرا كه بيضه ها شروع به كوچك شدن مى كنند، این توصيف به عنوان آتروفی بیضه شناخته شده است.

این تغییر در اندازه به طور معمول خيلى تدریجی رخ مى دهد و ممکن است خيلى هم به چشم نيايد. هنگامی که اين اتفاق به طور طبیعی رخ دهد، هیچ تهدیدی برای سلامتی محسوب نخواهد شد.

پایین آمدن سطح تستوسترون می تواند منجر به کاهش میل جنسی و كاهش توده عضلانی شود، اما بروز این تغييرات در روند افزايش سن كاملا طبيعى است.

برخی از مشکلات بهداشتی و پزشكى نيز ممكن است باعث بروز کوچک شدن بیضه شوند، از جمله:

  • بیمارى های مقاربتی مانند سوزاک و سفلیس
  • اوریون، سل و برخی عفونت های ویروسی مربوط به بیضه ها
  • تروماى شدید بیضه ها

عوامل بی خير ديگرى نيز وجود دارند كه می توانند باعث ایجاد تغییرات موقتی در بیضه و كيسه بیضه شوند، به خصوص كاهش دما كه می تواند باعث کوچک شدن كيسه بيضه ها به طور موقت شود و این هیچ تاثیری در اندازه بیضه ها ايجاد نخواهد كرد.

در صورت قرار گرفتن در معرض آب سرد یا هواى سرد، ممکن است بیضه ها به طور موقت منقبض شده و به سمت بدن جمع شوند كه به آن انقباض کرماستریک گفته مى شود، دليل رخ دادن اين واكنش اين است که بیضه ها همواره سعی می کنند دمای معینی که برای تولید اسپرم ایده آل است را حفظ کنند. این دما کمی خنک تر از میانگین دمای بدن است، به همین دلیل بیضه ها از بدن فاصله دارند. اما هنگامی که در معرض آب سرد یا دمای سرد قرار مى گيريد، عضله كروماتر جمع مى شود و بیضه ها را برای گرم كردن به سمت بدن می کشد.

آیا اندازه بیضه ها متفاوت است؟

اين که یک بیضه کمی بزرگ تر از دیگری باشد كاملا طبيعى است. معمولاً هیچ توضیح پزشکی یا بهداشتی برای اختلاف اندازه بيضه ها وجود ندارد. اما اگر متوجه تغییر در اندازه یا شکل یک یا هر دو بیضه شدید، حتما پزشک خود را در جريان قرار دهيد.

سرطان بیضه یا پیچ خوردگی بیضه که به دليل پیچ خوردگی بند ناف (بند اسپرماتیک) است، باعث بروز درد و تورم می شود و باید به سرعت پس از بروز علائم توسط پزشک مورد بررسى و درمان قرار گيرد.

تشخیص کوچک شدن بیضه

پزشک معمولا با طرح سؤالاتی در مورد سبک زندگی و سابقه پزشکی، تشخیص کوچک شدن بیضه را آغاز می کند و همچنین در مورد هر نوع دارویی که فرد مصرف می کند هم سؤال خواهد کرد، پزشک همچنین با نگاه به خصوصیات زیر می تواند بيضه ها را به صورت فيزيكى معاينه كند:

  • اندازه
  • شكل
  • بافت
  • سفتى

تشخیص کوچک شدن بیضه

و بالاخره یک پزشک ممکن است آزمايش هاى ديگرى را هم انجام دهد تا علت ایجاد آتروفی مشخص شود.

اين آزمايش ها به شرح زير است:

  • سونوگرافی بیضه ها برای دیدن ناهنجاری ها و جریان خون
  • ازمايش خون براى يافتن نشانه هايى ازعفونت
  • آزمایش سواب یا آزمایش ادرار برای بررسى عفونت هاى مقاربتى
  • تست های سطح هورمون

درمان کوچک شدن بیضه

چگونگی درمان کوچک شدن بیضه بستگی به علت اصلی آن دارد. درمان های احتمالی ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  • آنتی بیوتیک برای عفونت
  • تغییر در سبک زندگی
  • هورمون درمانى
  • جراحى ( خصوصا در مورد پیچ خوردگی بیضه)

اگر فرد به موقع آتروفی بیضه را تشخيص دهد و در اسرع وقت درمان كند، ممکن است بتواند از كوچك شدن بيضه جلوگيرى كند.

برخی از شرایط، مانند پیچ ​​خوردگی بیضه، به درمان فوری نیاز دارند تا از آسیب دائمی بیضه جلوگیری شود.

درمان سنتی کوچک شدن بیضه

برخی افراد ادعا می کنند که درمان سنتی کوچک شدن بیضه وجود دارد. هیچ شواهد بالینی اى وجود ندارد که نشان دهد هرگونه داروی طبیعی می تواند آتروفی بیضه یا علل اصلی آن را بر طرف کند.

توصیه پزشک برای کوچک شدن بیضه

افراد باید هميشه اندازه و شکل بیضه های خود را به طور منظم بررسى كند.

اگر یکی یا هر دو بیضه بطور قابل توجهی کوچکتر شود، بهتر است در اسرع وقت با پزشک صحبت کنید.

در صورت تسخيص و درمان در مراحل اوليه، مى توان از كوچك شدن بيضه جلوگيرى كرد.

 

 برای پرسش و پاسخ از دکتر روی لینک پرسش از دکتر کلیک کنید.

دکتر هوشنگ قوامی جراح و متخصص کلیه و مجاری ادراری مردان در تهران

12+

سیستم پرسش و پاسخ

ثبت سوال جدید

برای ثبت پرسش خود از دکتر می توانید از این قسمت استفاده کنید.پاسخ شما تا 5روز از طریق پیامک و ایمیل اطلاع رسانی خواهد شد.

پیگیری سوال قبل

برای پیگیری پاسخ سوال خودتون و نمایش آن کد رهگیری خود را در این قسمت وارد کنید.
تصاویر پیوست امکان انتخاب تا ۵ تصویر وجود دارد. جهت انتخاب چندگانه کلید Ctrl را نگه دارید.
© همیارسیستم
  • تصویر کاربر محمد سه شنبه ۱۹ آذر ۹۸( 5 روز پیش) مشاهده پرسش
    سلام آقای دکتر وقتتون بخیر.
    من ۲۲سال سن دارم و از ۱۷ یا ۱۶ سالگی شروع به خودارضایی کردم. الان حدود ۵ماه میشه که بعد از خودارضایی درد شدید بیضه راست می گیرم(البته یه مدت زیاد و شدید اعتیاد پیدا کردم ولی کمش کردم .) و موقع هایی هم خودارضایی نمیکنم درد خفیفی در همان ناحیه دارم.
    و یک واریکوسل خفیف در ناحیه بیضه چپم دارم.
    ولی مشکل اصلیم درد بیضه راستمه.
    ممنون میشم راهنمایی کنید. با تشکر
    1. تصویر کاربر دکتر هوشنگ قوامی سه شنبه ۱۹ آذر ۹۸( 5 روز پیش)
      • روزي يك عدد شياف ديكلوفناك لستعمال كنيد و روزي دو بار هر بار ١٥ ،دقيقه در أب گرم نشسته شود
  • تصویر کاربر همنورد سه شنبه ۱۹ آذر ۹۸( 5 روز پیش) مشاهده پرسش
    با سلام و عرض خسته نباشید خدمت شما پسری ۲۷ ساله مجرد هستم سوالی داشتم که ذهن منو خیلی به خودش مشغول کرده حدود ۳ سال پیش موقع فعالیت درد در بیضه راستم داشتم تابستان امسال رفتم دکتر ازمایش سونوگرافی از هر دو بیضه نوشت و همینطور یکسری دارو عفونت و اینا نوشت ازمایش سونوگرافی هیچ واریکوسلی نشون نمی داد و همینطور تابستان ازمایش تستسترون هم داد که از حالت طبیعی که ۱۰ باشد ۱۱ بود توی موقعی که ازمایش سونوگرافی رو به دکتر توی بیمارستان امام‌نشون می دادم وقتی برگشتم خونه دیدم بیضه راستم به حالت افقی درامده بدون اینکه درد داشته باشه و بعد از چند ساعت به حالت عادی برگشت الان احساس می کنم بعد از اون‌اتفاقی که برام افتاده سرعت رویش موهای زائد چه روی پاها و چه روی صورت کاهش یافته و همینطور موقعی که خود ارضایی بعد از ۱ یا دو هفته انجام میدم احساس می کنم که حجم مایع منی من کاهش یافته و غلظت و حجمی که قبلا داشت رو الان نداره چی کار کنم دوباره برم ازمایش سونوگرافی و تستسترون بدم ؟ با تشکر
    1. تصویر کاربر دکتر هوشنگ قوامی سه شنبه ۱۹ آذر ۹۸( 5 روز پیش)

      مراجعه كنيد

  • تصویر کاربر Iej شنبه ۹ آذر ۹۸( 2 هفته پیش) مشاهده پرسش
    با سلام و خسته نباشید خدمت دکتر گرامی
    بنده به دلیل خود ارضایی بیش از حد دچار کوچکی بیضه شده ام و به دلیل خجالت نمیتوانم موضوع را مطرح کنم شما چه را حلی برای درمان پیش نهاد میکنید
    البته من از یک فرد که خودش هم به این بیماری مبتلا بود گفت با آب یخ بیضه به حالت اول بر میگردد اما من میخواهم از شما مشورت بگیرم
    1. تصویر کاربر دکتر هوشنگ قوامی شنبه ۹ آذر ۹۸( 2 هفته پیش)

      راهي ندارد

  • تصویر کاربر محسن شنبه ۹ آذر ۹۸( 2 هفته پیش) مشاهده پرسش
    سلام دکتر
    من 22 سالمه و بیضه سمت چپ من سه چهار برابر بیضه سمت راستمه ولی حس میکنم بیضه سمت راستمه ک کوچیک مونده
    مشکل چیه باید چیکار کنم؟
    1. تصویر کاربر دکتر هوشنگ قوامی شنبه ۹ آذر ۹۸( 2 هفته پیش)

      سونوگرافي انجام شود

  • تصویر کاربر محمود شنبه ۲۷ مهر ۹۸( 1 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام اقای دکتر من یک پسر 41 ساله هستم و مجرد به دلیل بالا بودن بیضه هام در کوچکی عمل کردم و بیضه هام رو پایین آوردن اما بعد از این زمان در این سن بیضه هام بیش از حد کوچیک مونده و عملکرد منی و اسپرم من صفر می باشد و احتمال ناباروری وجود دارد البته به نظر خودم الت تناسلی من هم کوچیک و زود انزال هستم و منی خارج شده خیلی رقیق و بدون قوت است و جهش ندارد لطفا راهنمایی بفرمایید ایا من میتوانم شرایط جنسی عادی داشته باشم و با دارو مشکلات مطروحه حل میشود ممنون میشم مشاوره دقیق بفرمایید.
    1. تصویر کاربر دکتر هوشنگ قوامی شنبه ۲۷ مهر ۹۸( 1 ماه پیش)

      فقط زود انزالي قابل درمان است كه بايد روزي يك عدد قرص پاروكستين به مدت يك ماه ميل كنيد

  • تصویر کاربر میلاد دوشنبه ۸ مهر ۹۸( 2 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام وخسته نباشید
    من بعد از سربازی و رژه رفتن دچار درد بیضه شدم سمت راست ولی خجالت میشکم برم دکتر علایم واریکوسل هم ندیدم وقتی وسایل سنگین یا دویدن طولانی مدت یا نشتن زیاد یا فشار حتی کم روی بیضه باشه درد میگیره و تا مدتها خوب نمیشه .به نظر شما چه کاری میتوانم بکنم؟
    1. تصویر کاربر دکتر هوشنگ قوامی دوشنبه ۸ مهر ۹۸( 2 ماه پیش)

      بايد استراحت داشته باشيد ،،. كار سنگين نداشته باشيد ،، روزي يك عدد شياف ديكلوفناك استعمال كنيد

    2. تصویر کاربر میلاد دوشنبه ۸ مهر ۹۸( 2 ماه پیش)
      چه بیماری هستش؟
    3. تصویر کاربر دکتر هوشنگ قوامی دوشنبه ۸ مهر ۹۸( 2 ماه پیش)

      التهاب اپيديديم بيضه مي باشد

    4. نمایش سایر 2 پاسخ
  • تصویر کاربر آریا سه شنبه ۲۶ شهریور ۹۸( 2 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام.من یک و نیم ماه پیش به بیضه ام ضربه خورده و در هنگام ضربه یه زره شکمم درد گرفت ولی بیضه ی من اصلا درد نگرفت.وای الان بعد چند روز احساس می کنم بیضه ی چپم که بهش ضربه خورده بزرگ تر از سمت راست است ولی وقتی بیضه هایم بالا می آید اندازه ی آن های تقریبا یکسان است آیا خطری تهدیدم می کند؟؟؟؟
    1. تصویر کاربر دکتر هوشنگ قوامی سه شنبه ۲۶ شهریور ۹۸( 2 ماه پیش)

      مهم نيست و سونوگرافي از بيضه ها انجام شود

  • تصویر کاربر ارشیا سه شنبه ۲۶ شهریور ۹۸( 2 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام عرض ادب .دکتر من ۴۰ ساله هستم مدت ۶ ماه هست که ارگاسم من خشک هست با اینکه ۱۰ تا ۱۵ روز یکبار نزدیکی میکنم ولی مایع منی خیلی کم دارم
    1. تصویر کاربر دکتر هوشنگ قوامی سه شنبه ۲۶ شهریور ۹۸( 2 ماه پیش)

      جنبه فكري و ذهني دارد نگران نباشيد

  • تصویر کاربر رضا یکشنبه ۲۴ شهریور ۹۸( 3 ماه پیش) مشاهده پرسش
    من یه دوره داروهای بدن سازی رو استفاده کردم و احساس میکنم بیضه هام کوچیک شده و افتادگی نداره. به نظرتون طبیعیه یا به پزشک مراجعه کنم؟
    1. تصویر کاربر دکتر هوشنگ قوامی یکشنبه ۲۴ شهریور ۹۸( 3 ماه پیش)

       طبيعي است

  • تصویر کاربر سلطانی پنجشنبه ۱۴ شهریور ۹۸( 3 ماه پیش) مشاهده پرسش
    با سلام
    پسر من حدود چهار سالش هست و دکتر تشخیص فتق اینگوینال و هیدروسل دو طرفه دادند. آیا باید حتما جراحی شود یا می توان تا یکسال دیگر جراحی را به تاخیر انداخت؟ عکس سونوگرافی هم برایتان ارسال کردم.متشکرم
    1. تصویر کاربر دکتر هوشنگ قوامی پنجشنبه ۱۴ شهریور ۹۸( 3 ماه پیش)

      مي شود به تاخير انداخت

درحال دریافت اطلاعات
پرسش از دکتر