پرسش از دکتر

با سلام خطر سرطان وجود ندارد و أزمايش نيازي نيست

اصطلاح «اکوی هتروژن» (Heterogeneous Echo) در گزارش سونوگرافی پروستات، یک توصیف فنی از بافت این غده است. به زبان ساده، یعنی بافت پروستات در تصویر سونوگرافی یکدست و صاف نیست و نقاط تیره و روشن (ناهمگن) در آن دیده می‌شود.

در ادامه، تفسیر دقیق این وضعیت و دلایل بروز آن را بررسی می‌کنیم:

۱. معنی لغوی و تصویربرداری

در سونوگرافی، امواج صوتی به بافت برخورد کرده و بازمی‌گردند (اکو).

• اکوی هموژن (Homogeneous): یعنی بافت یکنواخت است (نشانه پروستات سالم).

اکوی هتروژن (Heterogeneous): یعنی بازتاب امواج در نقاط مختلف پروستات متفاوت است. این ناهمگنی نشان‌دهنده تغییر در ساختار طبیعی سلول‌هاست.

۲. شایع‌ترین دلایل اکوی هتروژن

دیدن این عبارت در سونوگرافی لزوماً به معنی سرطان نیست. شایع‌ترین دلایل عبارتند از:

• بزرگی خوش‌خیم پروستات (BPH): با افزایش سن، رشد غیریکنواخت بافت پروستات باعث ایجاد گره‌ها و تغییر در اکوی بافت می‌شود.
• پروستاتیت (التهاب پروستات): عفونت‌های مزمن یا حاد باعث تورم و ایجاد نواحی نامنظم در پروستات می‌شوند.
• وجود کالسیفیکاسیون (سنگریزه): گاهی رسوب کلسیم در پروستات (که معمولاً بی‌خطر است) باعث ایجاد نقاط روشن و هتروژن شدن بافت می‌گردد.
• بافت فیبروتیک (جای زخم): اگر فرد قبلاً جراحی یا عفونت داشته باشد، بافت‌های ترمیم شده به صورت ناهمگن دیده می‌شوند.

تومورهای بدخیم: یکی از دلایل (اما نه تنها دلیل) می‌تواند وجود توده یا سرطان باشد که بافت را از حالت طبیعی خارج کرده است.

۳. تفسیر نتایج: گام بعدی چیست؟

پزشک هرگز فقط به عبارت «اکوی هتروژن» اکتفا نمی‌کند و موارد زیر را با آن تطبیق می‌دهد:

1. اندازه پروستات (Volume): آیا پروستات بزرگ شده است؟
2. سطح PSA: اگر اکوی هتروژن همراه با PSA بالا باشد، احتمال نیاز به MRI یا بیوپسی بسیار زیاد است.
3. معاینه‌ی بالینی (DRE): پزشک بررسی می‌کند که آیا در معاینه فیزیکی، سفتی یا ندول حس می‌شود یا خیر.

منطقه درگیری: اگر هتروژن بودن در "منطقه محیطی" (Peripheral Zone) پروستات باشد، حساسیت پزشک برای رد احتمال سرطان پروستات بیشتر خواهد بود.

بیشتر بخوانید: ایا سرطان پروستات بدخیم قابل درمان است؟

۴. آیا خطرناک است؟

به تنهایی خیر. اکوی هتروژن یک یافته غیر اختصاصی است. یعنی در بسیاری از بیماری‌های ساده مثل التهاب هم دیده می‌شود.

خلاصه گزارش: اگر در سونوگرافی شما فقط به "اکوی هتروژن" اشاره شده و عدد PSA نرمال است، معمولاً جای نگرانی جدی نیست و اغلب نشانه تغییرات سنتی (BPH) یا التهاب قدیمی است. اما اگر با علائم ادراری شدید یا PSA بالا همراه است، بررسی‌های تکمیلی الزامی است.