بی اختیاری ادرار

بی اختیاری ادرار و انواع آن

بی اختیاری ادرار به مواردی اطلاق می‌شود که ادرار فرد بدون اراده و دستور مغز و بدون تمایل او، از مجرا خارج می‌گردد. بی‌اختیاری به گونه‌های مختلفی اتفاق می‌افتد و لذا بر حسب نوع بی اختیاری ادرار ، درمان متفاوت است، ولی خوشبختانه روند و پیش آگهی درمان امیدوارکننده است.

 بی اختیاری ادرار یک شکایت ادراری است که ۵/۰ درصد جمعیت دنیا به آن مبتلا می باشند. این شکایت ادراری علاوه بر خجالت، موجب پریشانی و اضطراب و خجالت فرد می‌گردد.

بی اختیاری ادرار هزینه هنگفتی را برای فرد و جامعه به همراه دارد. ارزیابی درصد افراد مبتلا به این بیماری بر حسب تعریف بی اختیاری ادرار و مطالعات انجام شده از جمعیت‌ها متفاوت است.

توافق جهانی در خصوص اهمیت این بیماری بر حسب هزینه اقتصادی برای فردی که از آن رنج می‌برد وجود دارد.

بی اختیاری ادرار چگونه اتفاق می افتد؟

در حالت طبیعی یک فرد بزرگسال در روز ۴ تا ۵ بار ادرار می‌کند. مقدار دفع ادرار روزانه یک فرد در حالت نرمال و شرایط طبیعی ۱۴۴۰ سی سی می‌باشد. این مقدار در حالی است که فرد تعریق بیش از حد روزانه نداشته باشد، که در این صورت مقدار آن کاهش می‌یابد و یا زمانی که فرد روزانه مایعات فراوان و یا چای بنوشد این مقدار دفع ادرار روزانه بیشتر خواهد بود.

کلیه‌ها در هر ساعت ۶۰ سی سی ادرار تولید می‌کنند و به عبارتی ۱ سی سی در دقیقه که در ۲۴ ساعت ۱۴۴۰ سی سی می‌شود. بیماری‌های کلیوی را از روی کاهش شدید دفع روزانه ادرار و یا دفع بیش از حد آن مورد بررسی قرار می‌دهیم.

وقتی فردی ادرار کرد پس از دفع ادرار، گردن مثانه بسته می‌شود و کلیه‌ها با تولید ادرار از طریق حالب‌ها (میزراه) آن را وارد مثانه می‌نمایند.

وقتی مقدار ادرار  به ۱۰۰ سی سی رسید، اولین احساس ادرار داشتن در فرد به وجود می‌آید، اما با دستور مغز فرد از رفتن برای تخلیه ادرار خودداری می‌نماید و تا زمانیکه حجم ادرار در مثانه به ۲۰۰ تا ۳۰۰ سی سی برسد فرد به دستشویی نمی رود. وقتی حجم ادرار به این حد رسید، تخلیه ادرار با دستور مرکز ادرار کردن در مغز صورت می‌گیرد.

بنابراین یک فاز نرمال ادرار کردن، شامل سلامت مغز، نخاع که در ستون مهره‌ها قرار گرفته و سالم بودن عضله مثانه و باز شدن گردن مثانه و اسفنکتر خارجی است.

بنابراین انواع بی اختیاری ادرار را بر حسب اینکه آسیب یا ضایعه در چه قسمتی می‌باشد می‌توان تقسیم‌بندی کرد. یک مثال ساده فردی که دچار سکته مغزی می‌شود به علت خونریزی مرکز دستور ادرار کردن، آسیب می‌بیند و فرد دچار بی اختیاری ادرار می‌گردد که با گذشت زمان با بهبودی سکته مغزی، بی اختیاری ادرار کاهش می‌یابد.

بی اختیاری ادرار در زنان

بی اختیاری ادرار در سالمندان

به دلائل مختلفی افراد مسن و پیر سزاوار ملاحظات و مراقبت‌های ویژه‌ای هستند، چون فعالیتهای فیزیولوژیکی (جسمی- هوشی) با افزایش سن کاهش می یابد. تمام انواع بی‌اختیاری‌ها (UI) با بالا رفتن سن افزایش می‌یابد. بی اختیاری ادرار ممکن است، همراه با وضعیت‌های خاصی، نظیر کاهش حرکت و توان هوشی باشد که فرد نیاز به کمک برای بردن به توالت داشته باشد.

۵/۰ درصد جمعیت دنیا مبتلا به بی اختیاری ادرار می‌باشند، که این عدد اهمیت این بیماری را روشن می‌کند. در تمام گروه سنی از بچه، جوان، مسن، پیر و زن و مرد دیده می‌شود، و سالیانه هزینه هفتگی را برای درمان آن برای کشورها به بار می‌آورد. بنابراین با گرفتن شرح حال دقیق، معاینه فیزیکی بیمار و کمک گرفتن از راهکارهای تشخیص، سریعا بیماری باید تشخیص داده شود. در بسیاری از موارد درمان بی اختیاری ادرار با یک دوره زمانی کوتاه مدت درمان طبی قابل علاج است.

علت بی اختیاری ادرار

۱- بی اختیاری ادرار که ناشی از ضایعات مغزی (سکته مغزی) اتفاق می افتد.

۲- غده‌های خوش خیم یا بدخیم در ستون فقرات که نخاع را گرفتار کند و اعصاب مربوط به عضله مثانه آسیب ببیند.(مانند منگومیلوسل)

۳- اختلال در عملکرد و انقباض مثانه که ممکن است در بیماری‌های مختلفی به وجود آید.

۴- اختلال در گردن مثانه به صورت باز نشدن گردن مثانه یا شلی آن.

۵- اختلال در اسفنکتر خارجی مجرا که نقش مهمی در کنترل و بی اختیاری ادرار دارد.

انواع بی اختیاری ادراری

# بی اختیاری ادرار استرس (stress)

‌با خندیدن، سرفه کردن، عطسه کردن روی مثانه فشار وارد می‌شود و فشار داخل مثانه افزایش می‌یابد و باعث لیک ادرار می‌شود. افراد چاق، حاملگی، عمل پروستات و بعضی داروها با ضعیف کردن عضلات کف لگن باعث این نوع بی‌ اختیاری ادرار می‌شوند.

# بی‌ اختیاری ادرار سریع (urge)

قبل از رسیدن به توالت دچار بی‌اختیاری ادرار می‌شوند. در سکته مغزی- آسیب عصب مثانه، دیابت، پارکینسون دیده می‌شود.

شایع‌ترین علت این نوع بی‌ اختیاری انقباضات نامناسب مثانه می‌باشد که علت آن پیام‌های عصبی غیر طبیعی است که باعث اسپاسم مثانه می‌شود.

بعضی غذاها و داروها (مثل داروهای مدر) یا حالت‌های عصبی و عاطفی مثل اضطراب باعث بدتر شدن این وضعیت می‌شود.

هیپرتیروئیدیسم (پر کاری تیروئید) و دیابت کنترل نشده، می‌تواند این نوع بی‌ اختیاری را بدتر کند. انقباضات غیر ارادی مثانه می‌تواند به علت آسیب عصب مثانه یا نخاع یا مغز باشد.

# مثانه بیش از حد پر کار (overactive bladder)

در این نوع بی‌ اختیاری، پیام‌ های عصبی غیر طبیعی در زمان نامناسب به مثانه می‌رود و باعث انقباض مثانه، بدون خبر فرد می‌گردد. در این نوع بی‌ اختیاری ادرار، مرد یا زن به تعداد دفعات فراوان در روز ادرار می‌کنند. در این نوع فرد دچار تکرر ادرار ۸ بار یا بیشتر در روز و چند بار در شب می‌باشد.

# بی اختیاری ادرار جسمی (functional)

در این نوع بی‌ اختیاری ادرار فرد دچار مشکلات بیماری‌ های زمینه‌ ای می‌باشد و در نتیجه قادر به حرکت، ایجاد ارتباط با دیگران و فکر کردن نمی‌ باشد. مثلا فردی که دچار آلزایمر می‌باشد، قادر نیست درست فکر کند و برنامه‌ ریزی برای توالت رفتن را به وجود آورد. در آرتریت (بیماری زانو) که در سنین بالا، مرد یا زن دچار آن می‌شوند، نمی‌توانند به موقع خود را به توالت رسانده در نتیجه دچار بی‌ اختیاری ادرار می‌شوند.

بی‌ اختیاری ادرار لبریز (overflow incontinence)

این نوع بی‌ اختیاری ادرار زمانی اتفاق می‌افتد که مثانه قادر به تخلیه ادرار نمی‌باشد. این نوع بی‌ اختیاری در دو حالت پیش می‌آید: یا ضعف عضله مثانه وجود دارد و مثانه قادر به تخلیه نمی‌باشد و یا در مسیر خروج ادرار انسداد وجود دارد. آسیب و ضایعه عصبی مثانه به علت دیابت باعث عدم تخلیه مثانه می‌شود و در حالت دوم، چنانچه انسداد در مجرا به علت بزرگی پروستات وجود داشته باشد تخلیه مثانه صورت نمی‌گیرد و مثانه پر از ادرار شده و لبریز می‌گردد. داروهای آرام بخش نیز با شل کردن عضله مثانه می‌توانند مانع انقباض مثانه شوند. این نوع بی‌ اختیاری در زنان نادر است و در مردان به علت پروستات شایع می‌باشد.

# بی‌ اختیاری ادرار زودگذر (transient)

یک فرم از بی‌ اختیاری ادرار است که معمولا به علت یک وضعیت پزشکی کوتاه مدت به وجود می‌آید. افرادی که مبتلا  به یبوست هستند به علت تحریک یا التهاب مثانه، مجرا و واژن دچار بی اختیاری می شوند یا کسانی که دارویی مثل دیورتیک (مدر) می‌خورند دچار این بی‌ اختیاری می‌شوند. اختلال مغزی ناشی از کهولت سن و بی‌حرکتی از عوامل دیگر این بی‌ اختیاری می‌باشند.

# بی‌ اختیاری توتال

دائم و بدون کنترل می‌باشد. علل شامل ارتباط بین مثانه و واژن، ضایعات نخاع شوکی، بیماری ام. اس، افسردگی، بیماری قلبی و آرتریت می باشد.

# بی اختیاری مخلوط

استرس + سریع ادرار کردن. معمولا این نوع بی‌ اختیاری مخلوط در زنان دیده می‌شود.

بی اختیاری ادرار

بی‌ اختیاری ادرار چگونه باید بررسی شود؟

بی‌ اختیاری ادرار بیماری نمی‌باشد، بلکه علامت بیماری است. اولین قدم برای بهبودی و تسکین آن ویزیت پزشکی است که در زمینه درمان تجربه دارد و پزشکی است که بداند چه نوع بی‌ اختیاری را به آن مبتلا هستید.

متخصص در سیستم دستگاه ادراری و متخصصی که به سیستم دستگاه ادراری زنان آشنایی دارد در تشخیص و بهبود موثر است. متخصص زنانی که در رشته اورولوژی آشنایی داشته باشد به بیمار می‌تواند کمک کند. برای تشخیص پزشک ابتدا در مورد علائم و شرح حال پزشکی از شما باید سوال کند.

نحوه ادرار کردن و لیک ادراری و نوع بی‌ اختیاری شما را پزشک گمان زند. بنابراین بسیاری از متخصصین با وضعیت ادرار کردن شما برای چند روز باید آشنا شوند. این آشنایی با نحوه خوردن مایعات، استفاده از داروها، سابقه جراحی اخیر می‌باشد.

پزشک باید بداند چه موقع شما ادرار می‌کنید و زمان‌هایی که ادرار می‌کنید و حجم ادراری که دفع می‌کنید را بداند. زمان‌هایی که سریعا در روز ادرار می‌کنید را به پزشک اطلاع دهید. اگر این‌ها به پزشک کمک نکرد او انجام آزمایشات دیگر را شروع می کند. معاینه بالینی و فیزیکی با اهمیت است. عواملی را که باعث بی‌ اختیاری می‌شوند باید بررسی کند، نظیر پرولاس (افتادن مثانه- رحم)، یبوست، ضایعات نخاعی و بررسی عضلات کف لگن، اندازه‌گیری حجم مثانه و اندازه‌گیری ادرار باقیمانده برای بررسی انقباض مثانه مناسب و مهم می‌باشد.

برای پرسش و پاسخ از دکتر روی لینک پرسش از دکتر کلیک کنید.

دکتر هوشنگ قوامی جراح و متخصص کلیه و مجاری ادراری و ناباروری و ناتوانی جنسی مردان در تهران

سیستم پرسش و پاسخ

پیگیری سوال قبل

برای پیگیری پاسخ سوال خودتون و نمایش آن کد رهگیری خود را در این قسمت وارد کنید.

ثبت سوال جدید

برای ثبت پرسش خود از دکتر می توانید از این قسمت استفاده کنید.پاسخ شما تا 5روز از طریق پیامک و ایمیل اطلاع رسانی خواهد شد.
امکان انتخاب تا ۵ تصویر وجود دارد. جهت انتخاب چندگانه کلید Ctrl را نگه دارید.
© همیارسیستم
  • تصویر کاربرهادی سه شنبه ۱۷ مهر ۱۳۹۷ ۱۳:۴۴( 1 هفته پیش) مشاهده پرسش
    سلام من 32 سالمه و متاهل هستم . هنگام صبح زود احساس میکنم مثانه ام پر شده و فورا به دستشویی میرم اما مقداری از ادرارم که دفع شد پرتاب ادرار کم شده و قطع و وصل میشود و در نهایت دیگه قطع میشود ومن هنوز در مثانه ام احساس وجود ادرار را دارم و اون احساس ارامش بدن پس از دفع ادرار را ندارم .. هیچگونه سوزش یا دردی هم ندارم .. لطفا مرا راهنمایی بفرمایید .. باتشکر
    1. تصویر کاربردکتر هوشنگ قوامیسه شنبه ۱۷ مهر ۱۳۹۷ ۱۳:۴۴( 1 هفته پیش)

      روزي يك عدد كپسول تامسولوزين ميل كنيد

  • تصویر کاربرهادی سه شنبه ۲۷ شهریور ۱۳۹۷ ۱۱:۴۸( 1 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام اقای دکتر ، بنده ی مرد ۲۷ سال هستم و چند روزی میشه سوزش ادار داشتم که الان همراه با لخته و خون است درد شدید در ناحیه مثانه دارم و همراه با سوزش بی اختیاری ادرار گرفتم که بزور میشه خودمو کنترل کنم اگه میشه منو راهنمایی کنید
    1. تصویر کاربردکتر هوشنگ قوامیسه شنبه ۲۷ شهریور ۱۳۹۷ ۱۱:۴۸( 1 ماه پیش)
      حتما به پزشك مراجعه كنيد
  • تصویر کاربرامیر جمعه ۹ شهریور ۱۳۹۷ ۱۹:۵۰( 1 ماه پیش) مشاهده پرسش
    با عرض سلام
    ۱۷ سال سن دارم و وقتی دچار انزال میشوم تا چند ساعت نمیتوانم به دلیل سوزش ادرار , ادرار کنم ولی بعد از چند ساعت سوزش از بین میرود , ایا من بیماری خاصی دارم؟
    1. تصویر کاربردکتر هوشنگ قوامیجمعه ۹ شهریور ۱۳۹۷ ۱۹:۵۰( 1 ماه پیش)
      خير بيماري نداريد
  • تصویر کاربرفاطمه جمعه ۹ شهریور ۱۳۹۷ ۱۵:۲۹( 1 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام:
    سلام:
    با سلام .. ببخشید من 30 ساله و مجرد هستم..دچار ضعف بدنی هستم که کاهش وزن داشتم ولی دکتر گفتن ربطی نداره من عفونت مثانه داشتم دارو خوردم و رفع شد ولی تکرار ادرار من از بین نمیره و باعث وسواس من شده من ی کم اضطراب هم دارم و با هرگونه فشار به بدن .. زیاد ایستادن .. لباس تنگ .. تکان های ماشین .. روی دو زانو نشستن.. و یا موقع شستن لباس و یا ظرف تا اب به من می پاشه دفع ادرار دارم و یا ازم خارج میشه موقع شستن خونه که خیلی بدم و یا پاهایم داخل آب باشه هوا که سرد باشه این مشکل بیشتر میشه و هر بار مجبورم حمام برم که اونجا هم زیر دوش که هستم مدام دچار این حالت میشم و مدام می شورم و بیرون که میام لباس زیر که می پوشم خیس میشه .. دستشویی رفتن هم این مشکل رو دارم .. تابستان نمیتونم جلوی کولر باشم و یا آب و میوه مث خربزه و هندوانه بخورم همش باید جای خشک باشم و خانه نشین حتی برای خرید بازار هم نمی توانم بروم تابستان و زمستانهای چند تا لباس آستین دار بپوشم و شلوار زیر شلوار بپوشم
    باید جایی باشم که دستشویی داشته باشه خواهشمندم راهنمایی بفرمائید که من چکار کنم این موضوع باعث اختلاف من و خانواده شده من آزمایش کامل و سونو هم از کلیه و رحم دادم و کشت ادرار هم انجام دادم که پزشک دیدن مشکلی نبود فقط عفونت مثانه داشتم ..دارو خوردم عفونت رفته ولی ادرار رفع نشده.. و مدام می شورم و هیچ مسافرت نمیشه برم ی سالی هست این طور هستم همش هرجا میرم باید لباس زیر و شلوار اضافه ببرم
    در روز صبح ها 3بار دستشویی میرم و در کل تا 9 بار میشه موقع ادرار درد یا سوزش ندارم ولی قبلا که عفونت مثانه داشتم بود و الان نه و شب ها اصلا تا بیدار شدن صبح ادرار ندارم .. و نمیتونم خودم رو سفت نگه دارم بخصوص بعد از بیرون آمدن از دستشویی دوباره دارم کم هم نیست.. دکتر گفتن از بس شستن اب داخل واژن هست بیرون میاد ولی علایم دفع ادرار هست و تا کامل تا محل خروج ادرار حس می کنم و یا سر پا که هستم و سرد میشه خودم رو میگیرم ولی باز لباسم خیس میشه قبلا زمستان فقط ماهی چند بار این حالت می شدم ولی از عید بخصوص این فصل دایم شده.. تحت نظر دکترم دارو نمیدن فقط آرام بخش میدن ولی من اذیت میشم چکار کنم
    هر بار دستشویی رفتن طول می کشه برای اینکه اگه ادرار مونده بیاد ولی باز تاثیر نداره کلا از انجام کارهای روزانه که نیاز به اب هست می ترسم به خصوص حمام رفتن.. و موقع ناراحتی و اضطراب بیشتر میشه
    1. تصویر کاربردکتر هوشنگ قوامیجمعه ۹ شهریور ۱۳۹۷ ۱۵:۲۹( 1 ماه پیش)
      سوال طولاني جواب داده نمي شود
  • تصویر کاربرپویا شنبه ۲۰ مرداد ۱۳۹۷ ۱۲:۱۵( 2 ماه پیش) مشاهده پرسش
    با سلام خدمت شما محل مثانه بعضی وقت ها درد میکنه بخصوص اول صبح و اخر شب ولی سوزش ادرار ندارم و خون کمی در ادرار وجود داره که با ازمایش مشخص شد و سونوگرافی هم چیزی نشون نداد ولی با این حال هنوز خوب نشده
    1. تصویر کاربردکتر هوشنگ قوامیشنبه ۲۰ مرداد ۱۳۹۷ ۱۲:۱۵( 2 ماه پیش)
      بايد سيستوسكوپي شويد
  • تصویر کاربرعلیرضا جمعه ۱۹ مرداد ۱۳۹۷ ۱۶:۵۴( 2 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام
    خسته نباشین
    من بعد از استبرا ادرار ازم خارج نمیشه و احساس میکنم اگر مدفوع نکنم ادرار به طور کامل تخلیه نمیشه. پس از استبرا و حین مدفوع کردن مقداری ادرار ازم خارج میشه و اگر مدفوع نکنم چند قطره باقی میمونه
    با تشکر
    1. تصویر کاربردکتر هوشنگ قوامیجمعه ۱۹ مرداد ۱۳۹۷ ۱۶:۵۴( 2 ماه پیش)
      استبرا را ترك كنيد مشكلات حل مي شود
  • تصویر کاربرIman دوشنبه ۱۵ مرداد ۱۳۹۷ ۱۶:۰۴( 2 ماه پیش) مشاهده پرسش
    جوانی ۲۶ساله هستم چندسال پیش درادرارم جرک دیدم وبه دکتر مراجعه کردم دکترگفت عفونت ادراردارید،وکلیه ها هم پلی استیک هستن،انتی بیوتیک داد وبهترنشدم،الان چندسال میگذرو کم بیش این عفونت عمراهم بوده،الان چندروزه میشه که ادرارم نمیاد به زور میاد،،ودستشویی میرم تاخودم میخوام دوباره بشورم دوباره ادرارم میگیره،وتخلیه نمیشه درست،وبالای التم سمت راست یکم هم ورم داره این ورم یکسالی میشه ،لطف کنید راهنمایی کنید
    1. تصویر کاربردکتر هوشنگ قوامیدوشنبه ۱۵ مرداد ۱۳۹۷ ۱۶:۰۴( 2 ماه پیش)
      روزي يك عدد كپسول تامسولوزين ميل كنيد ورم مهم نيست
  • تصویر کاربرrezaei دوشنبه ۱۵ مرداد ۱۳۹۷ ۱۵:۱۵( 2 ماه پیش) مشاهده پرسش
    باسلام و خسته نباشی.
    وجود رنگ قرمز در منی که یکی دو بار مشاهده شده.مجردم. ومتاسفانه هر دو بار خودارضایی کردم.
    1. تصویر کاربردکتر هوشنگ قوامیدوشنبه ۱۵ مرداد ۱۳۹۷ ۱۵:۱۵( 2 ماه پیش)
      خود به خود خوب مي شود
  • تصویر کاربرحسین پنجشنبه ۲۱ تیر ۱۳۹۷ ۱۶:۲۵( 3 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام دکتر عزیز من برای اولین بار بعداز نزدیکی باهمسرم خون در منی من وجود داشت اخر منی بود میشه من از نگرانی دربیارین ٣٤سالم هست دوفرزند دخترم دارم ١٢سال هست ازدواج کردم
    1. تصویر کاربردکتر هوشنگ قوامیپنجشنبه ۲۱ تیر ۱۳۹۷ ۱۶:۲۵( 3 ماه پیش)
      خود به خود خوب مي شويد
  • تصویر کاربرسمیه چهارشنبه ۲۰ تیر ۱۳۹۷ ۱۹:۰۶( 3 ماه پیش) مشاهده پرسش
    با عرض سلام
    پدرم امروز جهت عمل جراحی فتق بستری شدند حدود یکسال هست میگویند دانه های سفید هنگام ادرار خارج میشود . ایا علت ان فتق می باشد که با جراحی امروز رفع میشود یا خیر؟
    ایا باید جراحی شود مثانه یا با دارو رفع میشود ؟ایا داروی گیاهی جواب میده
    1. تصویر کاربردکتر هوشنگ قوامیچهارشنبه ۲۰ تیر ۱۳۹۷ ۱۹:۰۶( 3 ماه پیش)
      علت دانه ها را نمي دانم چيست
درحال دریافت اطلاعات