بیماری کیست کلیه خطرناک است؟

بیماری کیست کلیه ، یک بیماری ارثی است که در آن تعداد زیادی کیست درکلیه ها بوجود می آید. این کیست ها سرطانی نیستند و به صورت ساک های گردی پر از مایع آب مانند می باشند.

اندازه آنها مختلف است و هرچه مایع درآن بیشتر شود، اندازه، آنها نیز بزرگترمی شود. کیست ها گاهی یک یا دوعدد درکلیه بوجود می آیند و اندازه آنها کوچک می باشند وبندرت ممکن است عارضه ای به کلیه برساند. این نوع کیست ها را کیست های ساده می گویند. این کیست ها معمولا” در سنین بالا بوجود می آیند. ۵۰ درصد افراد بالای ۴۰ تا ۵۰ ساله دارای این کیست ها هستند. معمولا” کیست ها هیچگونه درمانی نیازندارند، مگراینکه کیست بزرگ شود و باعث درد یا آسیب کلیه شود، درغیراینصورت تخلیه کیست، ضرورت پیدا می کند. بیشتراوقات این کیست ها را با سونوگرافی، هر سه ماه باید پی گیری شود واهمیت خاصی ندارد و بیمارنباید نگران این کیست ها باشد. اگرچه معمولا”کلیه ها بیشتربه این کیست ها دچارمی شوند ولی در اورگانهای دیگربدن مثل کبد نیز ممکن است بوجود آید.

این کیست ها عوارض بسیارجدی متعددی برای کلیه ها بوجود می آورد.شایع ترین وبیشترین عارضه ای که بوجود می آورند فشارخون است و در درجه دوم نارسائی کلیه یا از کارافتادن کلیه می باشد. عارضه و عوارض ایجاد شده، بستگی به شدت و بزرگی کیست ها دارد. درمان باعث کاهش ضایعه به کلیه می شود.

کیست های ایجاد شده در کلیه، دو نوع آن ژنتیکی بوده ویک نوع آن اکتسابی می باشد. درمان قطعی برای بیماری کیست کلیه، وجود ندارد ولی درمان ها فقط قادر به کنترل علائم بیماری می باشد. بیماری کیست کلیه ممکن است باعث اختلال درعملکرد کلیه ها شود و سرانجام منجربه نارسائی واز کار افتادن کلیه ها شود. بیماری کیست کلیه، چهارمین علت ازکارافتادن کلیه ها ویا نارسائی کلیه می باشد.

علائم کیست کلیه

علائم کیست کلیه

بسیاری ازافراد مبتلا به کیست کلیه، سالها ممکن است بدون علامت باشند. کیست باید به حدی بزرگ شود که باعث علائم زیر شوند:

  • درد و حساسیت در شکم
  • خون درادرار
  • تکررادرار
  • درد پهلوها
  • سنگ کلیه
  • درد و یا احساس سنگینی درپشت
  • خستگی
  • درد مفاصل
  • فشارخون
  • عفونت کلیه

عوامل ایجادکننده کیست کلیه

یک نوع ارثی آن که اتوزومال می باشد و بعضی اوقات کیست کلیه جوانان نامیده می شود و ۹۰ درصد، ازاین نوع کیست هستند. فردی که پدر یا مادر وی مبتلا به بیماری کسیت کلیه باشد، ۵۰ درصد شانس ابتلا به این نوع کیست را خواهد داشت. معمولا علائم در۳۰ یا ۴۰ سالگی خود را نشان می دهد، به هر حال دربعضی، علائم در دوران جوانی تظاهرمی کند. نوع دیگر ارثی این بیماری (RECESSIVE) کمتردیده می شود وهر دو پدر و مادر باید ژن این بیماری را داشته باشند. دارای علائم نمی باشند.

کیست کلیه در کودکان

چهارنوع از بیماری کیست کلیه دربچه ها دیده می شود. یک فرم که موقع تولد تشخیص داده می شود، فرم یا نوع دوم که درماه اول تشخیص داده می شود ونوع سوم که از۳ تا ۱۲ ماهگی تشخیص داده می شود ونوع چهارم در سال اول دیده می شود. کیست های اکتسابی معمولا” درسنین بالا بوجود می آیند و ارثی نیستند و درافرادی که قبلا” مشکلات کلیوی دیگری داشته اند، بوجود می آید. بطورشایع و فراوان درافرادی که نارسائی کلیه دارند و یا تحت درمان با دیالیزهستند بوجود می آید.

تشخیص بیماری کیست کلیه (PDK)

چون این بیماری ارثی می باشد، پزشک موظف است که از بیمارشرح حال فامیلی این بیماری را بپرسد. آزمایش خون باید برای بررسی کم خونی و آزمایش ادرار برای وجود عفونت یا پروتئین در ادرار انجام شود. آزمایشات تصویری برای وجود کیست کلیه و کبد باید صورت گیرد. آزمایشات تصویری با انجام سونوگرافی، سی تی اسکن و MRI می باشد.

عوارض بیماری کیست کلیه

عوارض شامل:

  • ضعیف شدن جدار شریانها که به آن آنوریسم گفته می شود ودرشریان مغزوآئورت دیده می شود.
  • کیست در کلیه
  • کیست دربیضه ها و پانکراس
  • وجود حفره درروده که به آن دیورتیکول گفته می شود.
  • کاتاراکت و کوری
  • بیماری کبدی و نارسائی دریچه قلب
  • کم خونی و کاهش گلبولهای قرمز خون
  • خونریزی درکیست
  • فشارخون
  • ازکارافتادن کبد
  • سنگ کلیه
  • بیماری قلبی عروق

درمان کیست کلیه

درمان بیماری کیست کلیه

هدف از درمان، کنترل علائم و جلوگیری ازبوجود آمدن عوارض می باشد. مهم ترین اصل درمان، کنترل فشارخون می باشد.

درمان ها شامل:

  • تجویزداروی ضد درد
  • تجویزداروی ضد فشارخون
  • تجویزدارو برای کنترل فشارخون
  • رژیم کم نمک
  • تجویزداروهای زیاد کننده ادرار
  • جراحی تخلیه کیست ها برای تسکین درد

وقتی بیماری پیشرفت کند، منجربه از کار افتادن کلیه ها می شود و دراین صورت درمان، پیوند کلیه خواهد بود.

دکتر هوشنگ قوامی متخصص کلیه و مجرای ادراری

انواع سنگ کلیه و تشخیص آن

سنگ های سیستم دستگاه ادراری یا همان سنگ کلیه زمانی تشکیل می شوند که حجم ادرار کم شود و مواد تشکیل دهنده سنگ در ادرار افزایش یابد. خوردن مایعات کم و در نتیجه کاهش مایعات بدن شانس ابتلا به سنگ ها را افزایش می دهد.

۱ نفر از ۲۰ نفر در طول زندگی خود مبتلا به سنگ کلیه و یا سنگ های سیستم ادراری می شود. در بعضی شرایط پزشکی نظیر نقرس در فرد و بعضی داروها، شانس بیمار برای ابتلا به سنگ کلیه بالا می برد. سنگ کلیه اگر زود درمان شود، ضایعه ای به کلیه نمی رساند.

خوردن غذای کم نمک،پروتئین های حیوانی، کلسیم و اگزالات مانع از تشکیل سنگ کلیه می شود.

انواع سنگ کلیه

  1. سنگهای اسیداوریکی : با کم خوردن پروتئین های حیوانی شانس ابتلا به سنگ اسید اوریکی کاهش می یابد.
  2. سنگ های فسفات کلسیم : کم خوردن نمک ، پروتئین، کلسیم باعث کاهش شانس سنگ سازی می شود.
  3. سنگ های اگزالات کلسیم : خوردن کمتر نمک، پروتئین؛ اگزالات باعث کاهش سنگ فوق می شود.

سدیم در نمک و فلفل وجود دارد. نمک در سوپ، کنسرو، غذاهای بسته بندی شده و  FAST FOOD سبزیجات و گوشت وجود دارد.

شیوع و شانس سنگ کلیه در دنیا رو به افزایش است. تغییر در رژیم غذایی ممکن است، کلید اصلی در جلوگیری از تشکیل سنگ کلیه باشد. شیوع و شانس این سنگ ها از سال ۱۹۶۴ تا ۱۹۷۲ دو برابر شده است. با سن، نژاد شیوع و شانس ابتلا به سنگ کلیه تفاوت می کند. سن شیوع سنگ های کلیه ۳۰-۵۰ سالگی می باشد. تشکیل سنگ به فاکتورهای محیطی و ژنتیکی ارتباط دارد.

فاکتورهای محیطی شامل رژیم غذایی، آب و هوا هستند. غذاهای ذرت دار شانس ابتلا به سنگ کلیه  را بالا می برد. افزایش درجه حرارت محیط باعث تشکیل سنگ کلیه می شود. شیوع سنگ کلیه را در سربازان آمریکایی که به هنگام جنگ کویت اعزام شده بودند گزارش کرده اند. افزایش سنگ در سنین بالا کاهش می یابد. دیابت، چاقی، فشار خون، نارسایی مزمن کلیه و بیماری های قلبی عوامل مساعد کننده هستند. سنگ کلیه بر حسب اندازه، محل، مشخصات رادیولوژیکی، علت و اتیولوژی، ترکیب سنگ و شانس عود و برگشت سنگ تقسیم بندی می شوند.

اندازه سنگ ها به ترتیب ۵ میلی متر، ۵ تا ۱۰ میلی متر، ۱۰ تا ۲۰ میلی متر و بیشتر از ۲۰ میلی متر طبقه بندی می شوند.طول میزراه (حالب) بر حسب قد افراد تفاوت دارد، ولی در مورد ۲۵ سانتی متر اتفاق نظر وجود دارد. وقتی سنگ در کلیه تشکیل شد، ۹۰ درصد امکان دفع آن  از میزراه(حالب) وجود دارد. در هنگام دفع سنگ از حالب، درد شدید پهلو (کولیک کلیوی) ایجاد می شود، که تنها راه تسکین درد تزریق مورفین می باشد.

عکس رادیوگرافی سنگ کلیه

مشخصات سنگ کلیه با عکس رادیوگرافی

با گرفتن عکس ساده شکم، سنگ یا درد کلیه، میزراه، مثانه و گاهی در مجرای ادرار دیده می شود. بر حسب مواد تشکیل دهنده سنگ، ممکن است سنگ در عکس به خوبی یا اصلا دیده نشود.

سنگ هایی که در عکس ها دیده می شوند

  • سنگ های اوگزالات کلسیم دهیدرات
  • کلسیم فسفات
  • کلسیم اوگزالات منو هیدرات

سنگ هایی که بطور ضعیف در عکس دیده می شوند

  • مگنزیم- آمونیوم- فسفات
  • آپتات
  • سیستین

سنگ هایی که در عکس دیده نمی شوند

  • سنگ های اسید اوریک
  • اورات آمونیوم
  • گزانتین
  • سنگ های ایجاد شده بعلت بعضی داروها

علت و عوامل ایجادکننده سنگ کلیه

  • عفونت
  • عوامل غیرعفونی
  • اختلالات ژنتیک
  • بعضی داروها
  • بیماری های هیپرپاراتیروئیدیسم، نفروکلسیوز، بیماریهای گوارشی(کرون،سوء تغذیه،برداشتن قسمتی از روده و هیپراوگزالوریا
  • تنگی محل اتصال حالب به لگنچه (حفره ای در کلیه که ادرار در آن جمع می شود)
  • تنگی حالب
  • برگشت ادرار به کلیه ها
  • کلیه های نعل اسبی
  • اسیدوز کلیوی

سنگ هایی که در زمینه اختلال ژنتیک بوجود می آیند، سیستین و گزانتین می باشند. سنگ های عفونی مثل سنگ آمونیوم اورات و غیرعفونی مثل اوگزالات کلسیم هستند. جنبه های متابولیک در تشکیل سنگ های سیستم دستگاه ادراری (سنگ کلیه) بسیار با اهمیت می باشد.

سنگ کلیه

چه کسانی در معرض و شانس ابتلا به سنگ کلیه هستند؟

وضعیت شانس و ریسک تشکیل سنگ کلیه موضوع مهمی است، چون احتمال عود و رشد سنگ وجود دارد و درمان داروئی لازم الاجرا می باشد. ۵۰ درصد افراد مستعد سنگ سازی یک بار در طول عمر خود مبتلا به عود سنگ می شوند. بیماری عود سنگسیستم ادراری(سنگ کلیه)در بیش از۱۰ درصد بیماران مشاهده می شود. بچه ها و افراد جوانی که دچار سنگ سیستم ادراری می شوند، درمعرض شانس ابتلا به عود سنگ می باشند. سنگ هایی که در زمینه عفونت مثل سنگ های اسید اوریکی و سنگ های ارثی بوجود می آیند؛ شانس عود درآنها بالا می باشد.

تشخیص سنگ کلیه

بیمارانی که مبتلا به سنگ های ادراری هستند، ممکن است به علت درد پهلو(کولیک کلیوی)، تهوع، استفراع و گاهی اوقات تب مراجعه کنند و ممکن است بدون هیچگونه علامتی باشند. برای تشخیص بیماری، بررسی استاندارد و قابل قبول، گرفتن شرح حال و امتحان بالینی بیمار الزامی باشد. تشخیص کلینیکی به گرفتن عکس امکان پذیر می باشد. چنانچه سونوگرافی در دسترس باشد، باید به عنوان اولین قدم تشخیصی مورد استفاده قرار گیرد. اگر درد تسکین یابد، ارزیابی های تصویری نباید به تاخیر افتد.

سونوگرافی در حدود ۸۵ تا ۱۰۰ درصد دقیق می باشد. عکس ساده ۷۰ تا۸۰ درصد اختصاصی می باشد. سی تی اسکن بدون تزریق برای تشخیص وجود سنگ استاندارد بوده و جایگزین عکس رنگی تزریقی شده. اگر سی تی اسکن بدون تزریق ، سنگ نشان نداد، باید به فکر علت دیگری برای درد بیمار شد و علت آن بررسی شود. سی تی اسکن در مقایسه با عکس رنگی ۱۰۰ درصد دقیق تر می باشد.

سی تی اسکن با ماده حاجب سنگ های بزرگتر از ۳ میلی لیتر را ۱۰۰ درصد تشخیص می دهد.

تجزیه و آنالیز سنگ در تمام بیماران باید انجام شود.

تجزیه سنگ برای بار دوم در موارد ذیل انجام می شود

  • عود سنگ در حالیکه بیمار تحت درمان برای پیشگیری می باشد
  • عود سریع و زودرس بعد از درمان و از بین بردن سنگ سیستم دستگاه ادراری
  • عود سنگ سیستم ادراری بعد از یک مدت طولانی

درمان درد پهلو در بیماران مبتلا به سنگ ادراری

تسکین درد، اولین قدم درمانی در بیماران مبتلا به درد پهلو می باشد. داروهای ضد درد و التهاب(NSAIDS) در بیماران با درد پهلو موثر می باشد. این دسته داروها دارای اثر ضد درد بهتری نسبت به مواد مخدر می باشند، در کوتاه مدت بیماری که این داروها را استفاده می کند، نیازی به استفاده از داروی دیگری نخواهد داشت. برای سنگ هایی که در میزراه (حالب) هستند و انتظار می رود که خود به خود دفع شوند، شیاف یا قرص NSAID مثل (دیکلوفناک) ممکن است التهاب را کاهش داده و مانع از عود شود.

 

دکتر هوشنگ قوامی متخصص کلیه و مجرای ادراری

ناتوانی جنسی در نارسایی کلیه – اختلال جنسی

نارسایی کلیه ها بیماری نسبتا شایعی می‌باشد، که در سراسر دنیا همه گیر می‌باشد. سالیانه هزینه‌های هنگفتی را برای بیمار و دولت به همراه دارد. علت‌های مختلفی باعث نارسایی کلیه‌ ها می‌باشد، ولی به طور شایع دیابت از علل شایع پیوند کلیه در دنیا می‌باشد. اختلالات جنسی که در نارسایی مزمن کلیه در مردان و زنان دیده می‌شود به فاکتورهای متعددی ارتباط دارد.

در مردان به صورت اختلال نعوظ و کاهش تمایلات جنسی می‌باشد. در زنان ضمن ایجاد اختلال جنسی، که معمولا به صورت کاهش تمایلات جنسی می باشد، اختلال سیکل قاعده‌گی و نازائی به وجود می‌آورد.

علل ایجاد کننده اختلال جنسی شامل موارد ذیل می‌باشد؛

۱- به علت خاموش شدن کلیه‌ ها ، هورمون پرولاکتین که از هیپوفیز ترشح می‌شود و توسط کلیه‌ ها باید دفع شود، در سرم خون افزایش می‌یابد و باعث اختلال جنسی می‌گردد.

۲- در ۷۵ درصد افراد مبتلا به نارسایی کلیه‌ ها پرولاکتین سرم خون بالا می‌باشد.

۳- پرکاری تیروئید که در نارسایی کلیه‌ ها به وجود می‌آید اختلال جنسی را تشدید می‌کند.

۴- علت اختلال قاعده‌گی کاهش و کم شدن اثر هورمون‌های LH و FSH بر روی تخمدان‌ها می‌باشد.

۵- هورمون جنسی به نام تستوسترون در مردان کاهش می‌یابد که علت آن کاهش عملکرد سلول‌های تولید کننده تستوسترون در بیضه‌ها می‌باشد، و در این حالت سلول‌های تولید کننده تستوسترون به هورمون LH پاسخ نمی‌دهند.

در افرادی که تحت درمان دیالیز هستند، کاهش سطح تستوسترون سرم بیشتر دیده می‌شود. کاهش عملکرد و ترشح کننده هورمون تستوسترون ممکن است به علت مهار هورمون LH که تحریک کننده تستوسترون است می‌باشد. از طرفی در بیماران مبتلا به نارسایی کلیه‌ ها ترشح ماده‌ای به نام iNHiBIN-B که از بیضه‌ها ترشح می‌شود و در تولید مثل نقش اساسی دارد کاهش می‌یابد.

۷۰ درصد مبتلایان به نارسایی کلیه دچار اختلالات نعوظ هستند، که عوارضی نظیر فشار خون بالا، دیابت، آترواسکلروز، اضطراب و افسردگی نیز در به وجود آوردن آن دخیل باشند. پیوند کلیه موفقیت‌آمیز، کیفیت خوب زندگی را به وجود می‌آورد، ولی فقط ۵۰ تا ۸۰ درصد بعد از پیوند کلیه اختلال نعوظ به حالت قبل از عمل باز می‌گردد.

افسردگی، اختلال خواب و پوکی استخوان از عوارض نارسایی کلیه می‌باشند. افراد مبتلا به ESRD (نارسایی مزمن کلیه) به علت گرفتاری‌های پیوند کلیه از طرح اختلالات جنسی خودداری می‌نمایند، به طوری که آمار صحیح مبتلایان به اختلال جنسی در دسترس نمی‌باشد.

شایع‌ ترین اختلال جنسی در مردان، اختلال نعوظ بوده که در افراد بالای ۴۰ تا ۴۵ سال بیشتر است. چنانچه بیماری‌های اورگانیک با نارسایی کلیه همراه باشند، برگشت اختلالات جنسی بعد از عمل کمتر خواهد بود. در یک مطالعه انجام شده بر روی تعدادی از مبتلایان به نارسایی کلیه، مشاهده شده که ۷۵ درصد، دلیل اختلال جنسی آنها به علت انسداد عروق کاورنوز بوده است.

نارسایی کلیه

در یک مطالعه دیگر ۹۰ درصد علت لیک وریدی گزارش شده است، بنابراین دیابت، کاهش تستوسترون، پرولاکتین بالا، افسردگی و استرس، مصرف داروهای فراوان از عوامل شایع دیگر اختلال جنسی در این افراد می‌باشد.

مدت زمان دیالیز به طور قطع در بروز اختلال جنسی موثر است. داروهای ضد ایمنی که بعد از پیوند کلیه بیماران استفاده می‌کنند، باعث کاهش ترشح تستوسترون و اختلال جنسی می‌شود.

نیتریک اوکساید هورمونی می‌باشد که در حالت طبیعی باعث شلی شریان آلت و ورود خون به آلت می‌گردد. در بیماران مبتلا به نارسایی کلیه این هورمون مهار گردیده و در نتیجه گردش خون آلت مختل می‌شود. نوع انتخاب تکنیک جراحی (پیوند کلیه) و استفاده از عروق ایلیاک اصلی یا ایلیاک  داخلی، اختلال جنسی را افزایش می‌دهد.

 

درمان اختلالات نعوظ در نارسایی مزمن کلیه

قطع مصرف سیگار و الکل

کنترل ریسک فاکتورهای آترواسکلروز عروق مثل دیابت

درمان افسردگی

درمان فشارخون با داروهای مناسب

عدم استفاده بیمار از داروهای رانیتیدین، سایمتدین

درمان آنمی

استفاده از داروهای خوراکی سیلدنافیل سیترات (ویاگرا)، تزریق داروهای وازواکتیو (پاپاورین، پروستاگلندین E1) به داخل آلت، شیاف آلپروستادیل به داخل مجرا و جراحی پروتز آلت.