اورکیت يا عفونت بیضه چیست؟

عفونت بیضه یا اورکیت التهاب یک یا هر دو بیضه است، که معمولا به علت ویروس یا عفونت میکروبی رخ می دهد.

افرادی که از درد بیضه، قرمزی و تورم کیسه بیضه (اسکروتوم) شکایت دارند، فورا باید جهت مراقبت پزشکی و بررسی به پزشک مراجعه نماید.

علل عفونت بیضه

  1. بیشتر موارد علت عفونت، ویروسی است.
  2. عفونت بیضه (اورکیت)بعضی اوقات عفونت میکروبی بوده و بطور شایع و زیاد از پیشرفت عفونت اپی دیدیم، به بیضه سرایت می کند.
  3. بیشتر مبتلایان به اورکیت ویروسی، قبل از سن کمتر از ۱۰ سال مبتلا می شوند، در حالیکه عفونت بیضه ناشی از میکروب در افرادی که از نظر جنسی فعال بوده و یا بالای ۵۰ سال که مبتلا به بزرگی پروستات هستند، مبتلا می شوند.
  4. ویروسی که باعث اوریون می شود، بطور شایع باعث عفونت بیضه می شود.
  5. ۳/۱ بچه ها که مبتلا به اوریون هستند، دچار عفونت ویروسی بیضه می شوند.
  6. اوریون بطور شایع و فراوان در بچه ها دیده می شود و التهاب بیضه ۴ تا ۶ روز بعد از حمله اوریون بوجود می آید.
  7. بعضی اوقات بطور نادر ممکن است، ویروس آبله باعث عفونت ویروسی بیضه (اورکیت) شود.
  8. بیشتر فرم‌های عفونی بیضه از بزرگی پروستات، عفونت ادراری دستگاه ادراری و یا عفونت اپی دیدیم گرفتار می شود.
  9. میکروب ایجادکننده بیماری مقاربتی مثل سوزاک، سیفلیس یا کلامیدیا می توانند باعث اورکیت عفونی در مردانی که از نظر جنسی فعال هستند و سن آنها بین ۲۰ تا ۳۵ می باشد، بوجود آیند.

افرادی که بالای ۴۵ سال هستند، یا سوند در مجرا دارند و یا علیه اوریون واکسن نزده اند یا عفونت های سیستم دستگاه ادراری می گیرند، در معرض ابتلا به اورکیت غیرعفونی می باشند.

افرادی که با تشخیص عفونت بیضه درمان می شوند، باید توسط پزشک پی گیری شوند که از بهبود فرد اطمینان حاصل شود و چنانچه عارضه ای پیش آمد، آن را درمان کنند.

عدم خروج منی

راههای جلوگیری از عفونت بیضه

  1. واکسیناسیون علیه اوریون برای جلوگیری از ابتلا به عفونت ویروسی بیضه
  2. جلوگیری از عمل جنسی با افرادی که در معرض بیماری های مقاربتی (STD) قرار گرفته اند. استفاده از کاندوم شانس ابتلا را کاهش می دهد.
  3. مردان بالای ۵۰ سال باید سالیانه مورد بررسی بزرگی پروستات قرار گیرند.

پیش آگهی عفونت بیضه

بطور کلی بیشتر بیماران مبتلا به اورکیت  ویروسی با درمان داروئی بدون هیچگونه عارضه بهبود می یابند، بعضی عوارض ممکن است بوجود آید که شامل:

  • بعضی بیماران مبتلا به عفونت بیضه ممکن است دچار کوچک شدن بیضه (آتروفی) شوند.
  • ناباروری
  • ابتلا مجدد به عفونت اپی دیدیم
  • چرک و ابسه در کیسه بیضه (اسکروتوم)
  • عدم درمان بطود نادر منجر به از بین رفتن بیضه می شود.

درمان عفونت بیضه

درمان بر اساس بیماری ایجادکننده، عفونت بیضه است. علت ویروس یا میکروب بوده، اگر میکروب بوده درمان داروئی ضد میکروب ضروری است.

  • بیشتر مردان با ۱۰ تا ۱۴ روز با درمان داروئی ضد میکروب خوب می شوند. اگر پروستات علت عفونت بیضه باشد، دوره درمان باید طولانی تر باشد.
  • اگر بیمار تهوع، استفراغ و تب داشته باشد، باید گفت که فرد مبتلا، سخت بیمار است و ممکن است خطر یا عارضه پیش آید و نیاز به بستری در بیمارستان باشد.
  • داروی ضد میکروب بر حسب سن بیمار و علت زمینه ای که باعث بیماری شده، باید انتخاب شود.
  • اگر علت بیماری، مقاربتی باشد باید همسر بیمار هم درمان شود.
  • اگر علت، ویروس اوریون باشد، نیازی به دادن داروی ضد میکروب نمی باشد و بهبودی بعد از ۱ تا ۲ هفته حاصل می شود.
  • تجویز ضد التهاب
  • بالا نگه داشتن بیضه
  • گذاشتن کیسه یخ روی بیضه ۱۰ تا۱۵ دقیقه، سه بار در روز برای ۱ تا ۲ روز

اختلالات جنسی

چه کسی نیاز به مراقبت پزشکی برای عفونت بیضه دارد؟

افرادی که از درد بیضه، قرمزی و تورم کیسه بیضه (اسکروتوم) شکایت دارند، فورا باید جهت مراقبت پزشکی و بررسی به پزشک مراجعه نماید. بیمار هرگز نباید از گرفتن مراقبت پزشکی در مواردی مثل پیچ خوردگی بیضه  امتناع  ورزد، چون این حالت هم همراه با درد و قرمزی کیسه بیضه می باشد.اگر دسترسی به پزشک وجود ندارد،باید به اورژانس مراجعه شود.

تشخیص عفونت بیضه (اورکیت)

تشخیص بر اساس معاینه و گرفتن شرح حال از بیمار می باشد. انجام آزمایشات برای بررسی و رد کردن بیماری هائی است که علائم آنها شبیه به عفونت بیضه است.

  1. انجام سونوگرافی برای تشخیص عفونت بیضه ، پیچ خوردگی بیضه و اپی دیدیمیت
  2. معاینه پروستات برای تشخیص عفونت پروستات ، در صورت عفونت، درمان طولانی مدت خواهد بود.
  3. کشت ترشح مجرا، برای تشخیص عفونت مقاربتی (STD)
  4. آزمایش خون و آزمایش ادرار

علائم عفونت بیضه

علائم مربوط به عفونت بیضه ممکن است، خفیف یا شدید باشند. گاهی بیماران از درد شدید و تورم کیسه بیضه رنج می برند، اما ممکن است علائم خیلی آهسته ظاهر شود.

علائم عفونت بیضه شامل:

  • تورم بیضه
  • قرمزی بیضه
  • درد بیضه
  • تب و لرز
  • تحوع
  • ضعف و خستگی
  • سردرد
  • درد بدن

دکتر هوشنگ قوامی متخصص کلیه و مجرای ادراری

علائم و درمان عفونت بیضه

عفونت بیضه و اپی دیدیمیت، التهاب بیضه را شامل می شود . اپی دیدیم، معمولا به علت عفونت و به طور شایع  از ادرار عفونی یا عفونت مقاربتی پدید می آید.

اپی دیدیم زائده ای بالای بیضه است که محل ذخیره نطفه می باشد. با یک دوره درمان با داروی ضد میکروب معمولا عفونت از بین خواهد رفت، درمان و بهبودی بطور معمول و کامل صورت خواهد گرفت. عوارض این بیماری خیلی نادر است. اورکیت به معنی التهاب و عفونت بیضه می باشد. اپی دیدیمیت به معنی زائده  اپی دیدیمیس می باشد، که بالای بیضه قرار گرفته و نقش مهمی  در تبدیل نطفه های نارس به نطفه های طبیعی دارد. بنابراین باید توجه داشت که چنانچه اگر این دو زائده مهم دچار عفونت شود و به موقع درمان  صورت نگیرد، باعث ناباروری مردان خواهد شد.

چون بیضه و اپی دیدیم در کنار هم قرار دارند، گاهی اوقات برای پزشک مشکل است که تشخیص دهد کدامیک دچار التهاب یا عفونت می باشد، به همین علت اصطلاح اپیدیدیمو-اورکیت بکار می رود. شایع ترین علامت این بیماری عفونی( بیضه و اپیدیدیم )،درد می باشد. گاهی اوقات که درمان به موقع یا صحیح انجام نمی شود، ممکن است بیماری عفونی بیضه و اپی دیدیم ، مزمن و طولانی شود و بیمار از درد بیضه یا اپی دیدیم برای مدت طولانی رنج ببرد. نکته مهم دیگری که در خصوص بیضه لازم است متذکر شوم، این است که بعضی افراد از درد بیضه همیشگی و طولانی مدت رنج می برند، در حالی که هیچگونه سابقه بیماری عفونی در بیضه یا اپی دیدیم وجود نداشته است، علت درد بیضه در این افراد نا مشخص است و معلوم نیست به چه علت می باشد، بطوریکه اگر بیضه را هم خارج کنیم ، درد از بین نمی رود.

علل عفونت بیضه و اپی دیدیم و درد بیضه

علت بیماری عفونت است که شامل:

  1. عارضه عفونت ادراری: ادرار عفونی بعلت میکروب ECOLI می تواند از طریق واز(VAS) یا لوله برنده منی وارد اپی دیدیم و بیضه شود و باعث عفونت این دو عضو گردد. این عفونت در هر سنی اتفاق می افتد ولی بطور شایع و فراوان در مردان بالای ۳۵ اتفاق می افتد. بزرگی پروستات که باعث انسداد مجاری ادرار برای خروج ادرار از مثانه می شود، می تواند باعث این عفونت شود. کودکانی که مبتلا به عفونت ادراری هستند، ممکن است به عفونت بیضه یا اپی دیدیم گرفتار شوند.
  2. عفونت مقاربتی (جنسی): شایع ترین علت عفونت بیضه و اپی دیدیم، عفونت مقاربتی است که در جوانان بیشتر دیده می شود، اگرچه در هر مردی که از نظر جنسی فعال می باشد،اتفاق می افتد.
  3. عفونت ویروسی بیضه(اورکیت ویروسی): یکی از علل شایع اوریون می باشد، که باعث عفونت بیضه می شود. اوریون هر دو غده بزاقی را گرفتار کرده و متورم می شوند. اوریون در کودک باعث می شود،به عفونت و اپی دیدیم نوع ویروسی مبتلا شود. ویروس از طریق خون، بیضه و اپی دیدیم را گرفتار می کند.
  4. عمل جراحی پروستات و مجرا: عمل پروستات باعث می شود، میکروب های موجود در مجرا وارد اپی دیدیم و بیضه شوند. امروز با بهتر شدن روش های جراحی و دادن  داروهای ضد میکروب قبل از عمل، این عفونت نادر است. عفونت بیضه و اپی دیدیم می تواند به علت مصرف بیش از حد داروی AMIODARONE باشد.

ضربه به اسکروتوم می تواند باعث التهاب و بزرگی بیضه و درد بیضه شود. سل یکی دیگر از عوامل عفونت بیضه می باشد و از راهگردش خون بیضه را مبتلا می کند. در بعضی بیماری ها ، التهاب بیضه و اپی دیدیم ممکن است به وجود آید که علت آن عفونی یا میکروبی نمی باشد.

چه کسانی مبتلا به عفونت بیضه و اپی دیدیم می شوند؟

۱ نفر از ۱۰۰۰ نفر از مردان به عفونت بیضه و اپی دیدیم  مبتلا می شوند. در سنین ۱۵ تا ۳۰ سالگی شایع و فراوان دیده می شود و در بالای ۶۰ سالگی هم شایع است. قبل از بلوغ بطور شایع اتفاق نمی افتد. ۳ نفر از ۱۰ کودکی که به اوریون مبتلا هستند، مبتلا به عفونت ویروسی بیضه و اپی دیدیم می شوند. شانس ابتلا در افرادی که سوند در مجرا دارند، بیشتر است.

علائم عفونت بیضه و اپی دیدیم

علائم سریعا بوجود می آیند، ظرف یک یا چند روز. بیضه و اپی دیدیم سریعا ورم می کندو اسکروتوم بزرگ، حساس و قرمز و بسیار دردناک می شود. اگر علت این بیماری بعلت عفونت در جای دیگر باشد، علائم عفونت در بیضه و اپی دیدیم دیده می شود. اگر چنانچه عفونت ادراری هم داشته باشد، علائم سوزش، تکرر ادرار  و ترشح مجرا نیز ممکن است در فرد وجود داشته باشد. برای تشخیص آزمایش کامل ادرار و کشت و همچنین کشت ترشح مجرا ضروری می باشد.

درمان عفونت بیضه واپی دیدیم

پس ازتشخیص سریعا درمان با داروی ضد میکروب( آنتی بیوتیک) باید شروع شود و در نتیجه جواب درمان خوب خواهد بود. درد معمولا پس از چند روز از بین می رود ولی تورم ممکن است یک هفته یا بیشتر طول بکشد تا برطرف شود. انتخاب درمان داروئی بر حسب علت بیماری می باشد.

اگر درمان سریع و صحیح انجام نگیرد، ممکن است چرک در کیسه بیضه  جمع شود، که باید با جراحی تخلیه شود. ممکن است بیماری مزمن و پیشرونده شود، که معمولا بیمار همیشه از درد بیضه شکایت خواهد داشت و ناباروری نیز درآینده دیده می شود.

دکتر هوشنگ قوامی متخصص کلیه و مجرای ادراری