ناباروری مردان

علت افزایش ناباروری مردان و درمان آن

ناباروری در بین ۵ تا ۲۰ درصد زوجین در دنیا اتفاق می افتد و مقدار و میزان آن بطور پیوسته در کشورهای صنعتی رو به افزایش است که علت آن اختلال در سلامتی باروری مردان است.

تاثیر مرد در ایجاد ناباروری بسیار قابل توجه و در حدود ۵۰ درصد است. بنابراین لزوم بررسی قانونی و عاقلانه در خصوص تاثیر مرد در ایجاد ناباروری ضروری است. بررسی مرد و زن بطور هماهنگ مهمترین وسیله ای است که باعث تشخیص و در نتیجه درمان زوج نابارور می گردد.

ناباروری مردان و بررسی اولیه مرد

برای اینکه یک مرد بتواند قدرت باروری داشته باشد، موارد زیر باید وجود داشته باشد:

  1. باید تولید اسپرم یا نطفه سالم باشد. این مسئله بستگی به این دارد که سیستم و اورکانهای تولید اسپرم در دوران بلوغ به درستی و صحیح عمل کنند. حداقل یک بیضه باید عملکرد سالم داشته باشد و بدن باید هورمون جنسی (تستوسترون) که در تولید اسپرم دخالت دارد تولید کند.
  2. نطفه ها باید به مایع منی اضافه شوند: وقتی نطفه ها توسط بیضه ها تولید شد، لوله های باریکی به نام واز VAS آنها را منتقل می کند تا به مایع منی اضافه شوند. اگر انسداد در مسیر وجود داشته باشد، نطفه در بیضه می ماند و به مایع منی اضافه نمی شوند. در این حالت نطفه در آزمایش مرد دیده نمی شود.
  3. لازم است مقدار نطفه ها در مایع منی در حد نرمال باشد. اگر تعداد اسپرم ها در مایع منی کم باشد (SPERM COUNT) اسپرم برای لقاح کاهش می یابد. تعداد طبیعی اسپرم در مایع منی بالای ۱۵ میلیون باید باشد. تعداد ۱۵ میلیون در سی سی و ۴۰ میلیون در تمام مایع منی باید وجود داشته باشد.
  4. نطفه عملکرد طبیعی داشته باشد و حرکت داشته باشد. اگر عملکرد نطفه طبیعی نباشد و حرکت نداشته باشد، اسپرم به تخمک زن نمی رسد.

در خصوص بررسی مرد انجمن ناباروری آمریکا ۴ بررسی مهم را طرح و پیشنهاد نموده که شامل:

  1. موارد قابل درمان مشخص شود.
  2. موارد غیر قابل برگشت که ممکن است با IVF پاسخ بدهد یا ندهد.
  3. مواردی که حیات را تهدید می کند مشخص شود.
  4. مواردی که ژنتیک در آن دخیل و موثر است، مشخص شود.

ناباروری مردان همراه با کاهش برجسته کیفیت زندگی و عمل جنسی همراه است.

عدم خروج منی

علل ناباروری مردان

چاقی

چاقی باعث کم کاری دو غده هیپوتالاموس و هیپوفیز که در مغز وجود دارند و نقش مهمی در نطفه سازی دارند می شود. وقتی این دو غده ، دچار اختلال در عملکرد خود شوند، در نتیجه GNRH از هیپوتالاموس ترشح نمی شود و بدنبال آن هیپوفیز هم دو هورمون مهم برای تحریک بیضه ها بنام های FSH-LH را ترشح نمی کند و ناباروری مردان بوجود می آید.

بیماری سیالیک

یک بیماری روده ای می باشد، اگر تشخیص و درمان نشود، باعث ناباروری مردان می شود. علیرغم اینکه بیماری سیالیک باعث چندین علامت غیرروده است و با علائم هر اورگانی خودنمائی می کند، بنابراین تشخیص ممکن است سخت و اشتباه شود و منجر به عوارض طولانی مدت گردد. در مردان بیماری سیالیک باعث کاهش منی و باعث صفات ثانویه زودرس می شود. بیماری سیالیک نیز باعث افزایش پرولاکتین، کم کاری بیضه ها می شود و در نتیجه توانائی جنسی و میل جنسی کاهش می یابد. بیماران مبتلا به سیالیک باید از مصرف غذاهایی که حاوی گلوتن است خودداری کنند.

داروهای خاص

داروهائی که باعث اختلال در نطفه سازی(اسپرماتوژنز) و ناباروری مردان می شوند شامل: شیمی درمانی، استروئید، سایمتدین، اسپیرولاکتون می باشند. داروئی که FSH را که روی بیضه اثر می کند و باعث نطقه سازی می شود را کم می کند، داروی فنی توئین می باشد. داروهائی که حرکت نطفه را کاهش می دهد، نیتروفورانتوئین و سولفاسالازین هستند.

استعمال دخانیات

شواهد و مطالعات فراوان موجودات نشان داده که مواد موجود در سیگار ممکن است باعث آسیب بیضه ها شود و حتی باعث مرگ آنها شود، اما اثرآن روی ناباروری مردان مشخص نیست. چون زینک(ZINC) شبیه کادمیوم می باشد، ممکن است جایگزین زینک در DNA شود که نقش مهمی درتولید اسپرم دارد. جایگزینی ماده کادمیوم به جای زینک باعث آسیب بیضه ها می شود. چون در سیگار مقدار کادمیوم بسیار زیاد است و جایگزین زینک می شود.

آسیب DNA

مسئله مهم دیگر در ناباروری مردان آسیب DNA میباشد که در نتیجه موجب ناباروری مردان  می شود. هرچه سن بالا می رود، کاهش در کیفیت منی در مرد بوجود می آید که بنظر می رسد به علت آسیب DNA باشد.

فاکتورها و عوامل مربوط به بیضه در ایجاد ناباروری مردان

فاکتورها یا عوامل مختلف باعث کاهش کیفیت و تعداد اسپرم یا نطفه از بیضه ها می شوند و این عوامل شامل موارد زیر هستند:

  • واریکوسل: در ۱۵ درصد مردان سالم دنیا وجود دارد و تقریبا” در ۴۰ درصد مردان نابارور وجود دارد و احتمالا” تا ۳۵ درصد باعث ناباروری اولیه در مردان می شود و ۶۹ تا ۸۰ درصد باعث ناباروری ثانوی مردان به علت واریکوسل است.
  • سن
  • ژنتیک کروموزوم Y
  • سندرم کلین فلتر که ژنتیکی است
  • سرطان بیضه مثل سمی نوما
  • نارسائی بیضه نامشخص
  • عدم نزول بیضه
  • اورکیت بیضه ناشی از ویروس
  • ضربه
  • هیدروسل
  • اولیگواسپرمی(کاهش نطفه) نامشخص و کاهش ناشناخته شده بدون علت ۳۰ درصد می باشد
  • اشعه درمانی به بیضه ها باعث کاهش عمل بیضه ها می شود.

ناباروری

عوامل دیگر موثر بر ناباروری مردان

  1. انسداد لوله های برنده نطفه(انسداد VAS)
  2. عدم وجود لوله های برنده نطفه که اغلب به علت ژنتیک می باشد.(مربوط به بیماری زنتیکی فیبروکیستیک)
  3. عفونت پروستاتیت
  4. برگشت نطفه ها یا منی به داخل مثانه
  5. سوراخ های واردکننده منی به داخل مجرا(انسدادEJACULARY DUCT)
  6. ناتوانی جنسی
  7. قرار گرفتن مجرا در جای غیرطبیعی

برای جلوگیری از ناباروری مردان باید از استعمال دخانیات و مصرف الکل خودداری کرد. عمل جنسی هرشب باعث کاهش تعداد نطفه ها و حرکت آن می شود و عمل جنسی با فاصله طولانی نیز باعث حرکت نطفه ها می شود، معمولا” به فاصله ۱۰ تا ۱۴ روز. معمولا” اگر علت ناباروری، بیضه باشد، مقاوم به درمان است. اگر انسداد بعد از بیضه وجود داشته باشد، در ۴۰ درصد موارد با عمل جراحی قابل برگشت است.

ویتامینE با استرس اکسیداتیو جلوگیری می کند. استرس اکسیداتیو باعث آسیب DNA می شود و باعث کم شدن حرکت اسپرم می شود. در خصوص اختلال در هیپوتالاموس و هیپوفیز که در مغز قرار دارند و نقش اولیه را در باروری ایفا می کند، اگر این دوغده دچار اختلال شوند، می توان FSH-LH را بطور تزریقی برای بیمار تجویز کرد.

ناباروری

تشخیص و درمان ناباروری مردان

پزشک باید یک روش مشخص و طبقه بندی شده را برای بررسی مرد طرح ریزی کند. یک روش بررسی مرد نابارور به این صورت می باشد که مشکل مرد را در حقیقت مشکل هورمون های موجود در خون فرض کنیم و یا مشکل در بیضه، مثل کوچک بودن بیضه ها و یا بعد از بیضه فرض کنیم، مثلا انسداد در مسیر خروج اسپرم وجود دارد. یک روش دیگر بررسی مرد نابارور اینست که فرد نابارور بطور مادرزادی مشکل داشته و یا مشکل وی اکتسابی باشد و بالاخره ممکن است مشکل، ناشناخته باشد.

فردی قادر به بچه دار شدن می باشد که محور هیپوتالاموس-هیپوفیز و بیضه سالمی داشته باشد. هیپوتالاموس و هیپوفیز در مغز قرار دارند و با ترشح هورمونهای FSHوLH باعث اثر روی بیضه و نطفه سازی می شوند. علت های قبل از بیضه که همان مسئله خونی می باشد، ۲ درصد عامل ناباروری مردان هستند و در این موارد فرد اصلا نطفه در انزال ندارد. مسائل و علت های هورمونی که در خون هستند باید مشخص شوند، چون حیاتی اند و بعضی علتهای هورمونی در خون با درمان قابل برگشت می باشند.

برای مثال فردی که نابارور است و سطح خونی پرولاکتین وی بالاست قابل اصلاح است و یا چنانچه هیپوتالاموس ویا هیپوفیز که ترشح کننده هورمون برای نطفه سازی هستند، کم کار باشند می توان دو هورمون فوق را به بیمار تزریق کرد تا نطفه سازی صورت گیرد. ضمنا” اگر هورمون تستوسترون در خون غیرطبیعی باشد می توان با تجویز تستوسترون مقدار آن در خون را اصلاح کرد.

بیماری بیضه شایع ترین علت ناباروری مردان است و در ۴۹ تا ۹۳ درصد مردانی که اصلا نطفه ندارند علت ناباروری، بیماری بیضه می باشد. به طور معمول در فرد ناباروری که مبتلا به نارسائی بیضه است سطح هورمون های ترشح کننده از مغز (FSH-LH) که توسط هیپوفیز و هیپوتالاموس ترشح می شوند، در خون بالا می رود. در این افراد نیز بیضه ها کوچک شده و زمانی که نمونه برداری از بیضه انجام شود، نشان داده می شود که بیضه ها نطفه نمی سازند. نارسائی بیضه ها بر خلاف واریکوسل بیشتر اوقات، علت غیرقابل برگشت در افراد نابارور است.

تکنیک های IVF و تزریق نطفه به داخل تخمک زن تحولی بزرگ را بوجود آورده و برای افرادی که نابارور هستند، کمک کننده است. علت های مادرزادی(CONGENITAL) نارسائی بیضه شامل اختلالات ژنتیکی می باشد. دو بیماری ژنتیکی که باعث ناباروری می شود، سندرم کلین فلتر است که شایع ترین علت ژنتیکی است که باعث ناباروری می گردد و از هر ۶۰۰ مرد یک نفر به آن مبتلا می باشد.

سندرم نونان(NOONAN) یکی دیگر از بیماری های ژنتیکی در بیماری های ناباروری است. علت های اکتسابی نارسائی بیضه شامل واریکوسل، چرخیدن بیضه، عفونت بیضه هستند. واریکوسل تنها علت ناباروری مردان می باشد که باعث کاهش اسپرم، حرکت و شکل نطفه می شود.

اگر به هیچ علتی در فرد نابارور دست نیافتیم، به آن علت ناشناخته گویند که این مورد هم در افراد نابارور کم نیست. عواملی که بعد از بیضه در ناباروری مردان دخالت دارند و مانع از حرکت نطفه سازی ساخته شده از بیضه ها و الحاق آنها به ترشحات انزال می شوند، شامل عدم وجود مادرزادی دو طرفه لوله های برنده(VAS)، انسداد مادرزادی اپی دیدیم و انسداد سوراخ های خارج کننده منی هستند.

دکتر هوشنگ قوامی جراح و متخصص کلیه و مجاری ادراری و ناباروری و ناتوانی جنسی مردان در تهران

 


سیستم پرسش و پاسخ

پیگیری سوال قبل

برای پیگیری پاسخ سوال خودتون و نمایش آن کد رهگیری خود را در این قسمت وارد کنید.

پیگیری سوال قبل

ثبت سوال جدید

برای ثبت پرسش خود از دکتر می توانید از این قسمت استفاده کنید.پاسخ شما تا 5روز از طریق پیامک و ایمیل اطلاع رسانی خواهد شد.

ثبت سوال جدید

امکان انتخاب تا ۵ تصویر وجود دارد. جهت انتخاب چندگانه کلید Ctrl را نگه دارید.
© همیار سیستم

1
خون در مني

با سلام خسته نباشيد ٣٣ سالمه مجردم من رنگ أدرارم طبيعي ميباشد درد ندارم هيچ جا ولي بعد از حدوده ده روز خودارضايي كردم و شاهد خون در مني شدم خيلي نگران شدم و خواستم ازتون بپرسم مشكلي هست يا نه ،؟ممنون ميشم پاسخ بدهيد. مشاهده پاسخ دکتر
2
جنسی

در جواب سوال قبلی در رابطه با ارتباط سنگ شکن با عدم انزال شما فرمودین که ارتباطی با سنگ شکن نداره. چند روزی از این عمل بنده میگذره ولی پس از رابطه جنسی به حالت انزال میرسم ولی منی از من خارج نمیشه. مشاهده پاسخ دکتر
3
تاول

با سلام
من بعد از اینکه خانمم عفونت واژن داشت و دکتر گفته بود که نزدیکی نکنیم ما گوش نکردیم و همان شب که الان یک هفته میشود من از داروی ترکیبی که دکتر برای جوش صورت خانمم داده بود اشتباهی بجای الکل به الت خودم مالیدم و فردای انروز بعد از ظهر تاول هایی به وجود امد در زیر التم و فقط یک طرف و درد ندارم و سوزش ادرار هم ندارم به نظر شما این تاول تناسلی هست یا خیرو بعد از سه روز تاول ها بهتر شد ولی امروز که روز هفتم هست دوباره به طور سه چهار تا در مسیر خط وسط ظااهر شد.
ممنون
مشاهده پاسخ دکتر
4
منی

سلام آقای دکتر من سه سال خودارضایی شدید داشتم ولی الان چند وقت است ترکش کردم ولی الان دیگه تا کمی تحریک میشم ذره ای منی ازم خارج میشه جریانش چیه مرسی مشاهده پاسخ دکتر
5
مشکل در مجرای ادرار

با سلامو مشکل بنده بعد از یکبار سکس مقعدی شروع شد. هنگام انزال در شرایطی که انگار جلوی راه خروج گرفته شده باشد, خروج کامل صورت نگرفت و در آلت جمع شد که موجب درد هم بود. بعد از گذشت بیش از یک سال هنوز با مشکل ادرار مواجهم. ادرار بسیار نازک, طولانی و زیاد و مخصوصا صبح ها همراه با سوزش است. تکرر ادرار هم پیش آمده که البته جدید نیست. چیزی که باعث نگرانیم شده دیدن خون در منی بود! که در 3 بار نزدیکی آخر دیدم. لطفا راهنمایی کنید. با تشکر مشاهده پاسخ دکتر
6
عدم نعوظ

عدم نعوظ در سن 75 سالگیراه درمان ان چیست مشاهده پاسخ دکتر
7
گ

سلام اقای دکتر من مدت زیادیه که درد بیضه دارم یه توده نرم دقیقا بالای بیضهم هست که به بیضه چسبیده نیست و اندازه یکی از بیضهاست خواستم بدونم علت درد مال همین تودس یا نه و چه راه درمانی داره ممنون مشاهده پاسخ دکتر
8
ب

سلام بنده 28سال سن دارم وهیچ وقت تا بحال جنب نشده ام خواستم دلیلش را بدانم تشکر مشاهده پاسخ دکتر
9
عفونت ادراری وکلیه

با سلام: خانمی هستم که کلیه سنگ ساز دارم با این موضوع کنار آمده ام اما امروز صبح بدون علت و علائم آخر تخلیه احساس کردم تخلیه کامل انجام نگرفته و چون حس کردم سنگم در حال افتادن است در لگن مخصوص نشستم که متوجه دفع عفونت هایی که بیشتر بصورت جامد بود شدم حالا نگرانم که بیماری جدیدی گرفته باشم اگر راهنمایی کنید ممنون میشم
. باتشکر
مشاهده پاسخ دکتر
10
درد مثانه

سلام خسته نباشید
درد مثانه دارم احساس میکنم روز به روز شدید تر میشه تقریبا 20روز میشه همینجوریم تکرار ادرار دارم
مشاهده پاسخ دکتر
« قبلی 1 2 3 4 5 6 7 ... 146 بعدی »