بی اختیاری ادرار

بی اختیاری ادرار و انواع آن

بی اختیاری ادرار به مواردی اطلاق می‌شود که ادرار فرد بدون اراده و دستور مغز و بدون تمایل او، از مجرا خارج می‌گردد. بی‌اختیاری به گونه‌های مختلفی اتفاق می‌افتد و لذا بر حسب نوع بی اختیاری ادرار ، درمان متفاوت است، ولی خوشبختانه روند و پیش آگهی درمان امیدوارکننده است.

 بی اختیاری ادرار یک شکایت ادراری است که ۵/۰ درصد جمعیت دنیا به آن مبتلا می باشند. این شکایت ادراری علاوه بر خجالت، موجب پریشانی و اضطراب و خجالت فرد می‌گردد.

بی اختیاری ادرار هزینه هنگفتی را برای فرد و جامعه به همراه دارد. ارزیابی درصد افراد مبتلا به این بیماری بر حسب تعریف بی اختیاری ادرار و مطالعات انجام شده از جمعیت‌ها متفاوت است.

توافق جهانی در خصوص اهمیت این بیماری بر حسب هزینه اقتصادی برای فردی که از آن رنج می‌برد وجود دارد.

بی اختیاری ادرار چگونه اتفاق می افتد؟

در حالت طبیعی یک فرد بزرگسال در روز ۴ تا ۵ بار ادرار می‌کند. مقدار دفع ادرار روزانه یک فرد در حالت نرمال و شرایط طبیعی ۱۴۴۰ سی سی می‌باشد. این مقدار در حالی است که فرد تعریق بیش از حد روزانه نداشته باشد، که در این صورت مقدار آن کاهش می‌یابد و یا زمانی که فرد روزانه مایعات فراوان و یا چای بنوشد این مقدار دفع ادرار روزانه بیشتر خواهد بود.

کلیه‌ها در هر ساعت ۶۰ سی سی ادرار تولید می‌کنند و به عبارتی ۱ سی سی در دقیقه که در ۲۴ ساعت ۱۴۴۰ سی سی می‌شود. بیماری‌های کلیوی را از روی کاهش شدید دفع روزانه ادرار و یا دفع بیش از حد آن مورد بررسی قرار می‌دهیم.

وقتی فردی ادرار کرد پس از دفع ادرار، گردن مثانه بسته می‌شود و کلیه‌ها با تولید ادرار از طریق حالب‌ها (میزراه) آن را وارد مثانه می‌نمایند.

وقتی مقدار ادرار  به ۱۰۰ سی سی رسید، اولین احساس ادرار داشتن در فرد به وجود می‌آید، اما با دستور مغز فرد از رفتن برای تخلیه ادرار خودداری می‌نماید و تا زمانیکه حجم ادرار در مثانه به ۲۰۰ تا ۳۰۰ سی سی برسد فرد به دستشویی نمی رود. وقتی حجم ادرار به این حد رسید، تخلیه ادرار با دستور مرکز ادرار کردن در مغز صورت می‌گیرد.

بنابراین یک فاز نرمال ادرار کردن، شامل سلامت مغز، نخاع که در ستون مهره‌ها قرار گرفته و سالم بودن عضله مثانه و باز شدن گردن مثانه و اسفنکتر خارجی است.

بنابراین انواع بی اختیاری ادرار را بر حسب اینکه آسیب یا ضایعه در چه قسمتی می‌باشد می‌توان تقسیم‌بندی کرد. یک مثال ساده فردی که دچار سکته مغزی می‌شود به علت خونریزی مرکز دستور ادرار کردن، آسیب می‌بیند و فرد دچار بی اختیاری ادرار می‌گردد که با گذشت زمان با بهبودی سکته مغزی، بی اختیاری ادرار کاهش می‌یابد.

بی اختیاری ادرار در زنان

بی اختیاری ادرار در سالمندان

به دلائل مختلفی افراد مسن و پیر سزاوار ملاحظات و مراقبت‌های ویژه‌ای هستند، چون فعالیتهای فیزیولوژیکی (جسمی- هوشی) با افزایش سن کاهش می یابد. تمام انواع بی‌اختیاری‌ها (UI) با بالا رفتن سن افزایش می‌یابد. بی اختیاری ادرار ممکن است، همراه با وضعیت‌های خاصی، نظیر کاهش حرکت و توان هوشی باشد که فرد نیاز به کمک برای بردن به توالت داشته باشد.

۵/۰ درصد جمعیت دنیا مبتلا به بی اختیاری ادرار می‌باشند، که این عدد اهمیت این بیماری را روشن می‌کند. در تمام گروه سنی از بچه، جوان، مسن، پیر و زن و مرد دیده می‌شود، و سالیانه هزینه هفتگی را برای درمان آن برای کشورها به بار می‌آورد. بنابراین با گرفتن شرح حال دقیق، معاینه فیزیکی بیمار و کمک گرفتن از راهکارهای تشخیص، سریعا بیماری باید تشخیص داده شود. در بسیاری از موارد درمان بی اختیاری ادرار با یک دوره زمانی کوتاه مدت درمان طبی قابل علاج است.

علت بی اختیاری ادرار

۱- بی اختیاری ادرار که ناشی از ضایعات مغزی (سکته مغزی) اتفاق می افتد.

۲- غده‌های خوش خیم یا بدخیم در ستون فقرات که نخاع را گرفتار کند و اعصاب مربوط به عضله مثانه آسیب ببیند.(مانند منگومیلوسل)

۳- اختلال در عملکرد و انقباض مثانه که ممکن است در بیماری‌های مختلفی به وجود آید.

۴- اختلال در گردن مثانه به صورت باز نشدن گردن مثانه یا شلی آن.

۵- اختلال در اسفنکتر خارجی مجرا که نقش مهمی در کنترل و بی اختیاری ادرار دارد.

انواع بی اختیاری ادراری

# بی اختیاری ادرار استرس (stress)

‌با خندیدن، سرفه کردن، عطسه کردن روی مثانه فشار وارد می‌شود و فشار داخل مثانه افزایش می‌یابد و باعث لیک ادرار می‌شود. افراد چاق، حاملگی، عمل پروستات و بعضی داروها با ضعیف کردن عضلات کف لگن باعث این نوع بی‌ اختیاری ادرار می‌شوند.

# بی‌ اختیاری ادرار سریع (urge)

قبل از رسیدن به توالت دچار بی‌اختیاری ادرار می‌شوند. در سکته مغزی- آسیب عصب مثانه، دیابت، پارکینسون دیده می‌شود.

شایع‌ترین علت این نوع بی‌ اختیاری انقباضات نامناسب مثانه می‌باشد که علت آن پیام‌های عصبی غیر طبیعی است که باعث اسپاسم مثانه می‌شود.

بعضی غذاها و داروها (مثل داروهای مدر) یا حالت‌های عصبی و عاطفی مثل اضطراب باعث بدتر شدن این وضعیت می‌شود.

هیپرتیروئیدیسم (پر کاری تیروئید) و دیابت کنترل نشده، می‌تواند این نوع بی‌ اختیاری را بدتر کند. انقباضات غیر ارادی مثانه می‌تواند به علت آسیب عصب مثانه یا نخاع یا مغز باشد.

# مثانه بیش از حد پر کار (overactive bladder)

در این نوع بی‌ اختیاری، پیام‌ های عصبی غیر طبیعی در زمان نامناسب به مثانه می‌رود و باعث انقباض مثانه، بدون خبر فرد می‌گردد. در این نوع بی‌ اختیاری ادرار، مرد یا زن به تعداد دفعات فراوان در روز ادرار می‌کنند. در این نوع فرد دچار تکرر ادرار ۸ بار یا بیشتر در روز و چند بار در شب می‌باشد.

# بی اختیاری ادرار جسمی (functional)

در این نوع بی‌ اختیاری ادرار فرد دچار مشکلات بیماری‌ های زمینه‌ ای می‌باشد و در نتیجه قادر به حرکت، ایجاد ارتباط با دیگران و فکر کردن نمی‌ باشد. مثلا فردی که دچار آلزایمر می‌باشد، قادر نیست درست فکر کند و برنامه‌ ریزی برای توالت رفتن را به وجود آورد. در آرتریت (بیماری زانو) که در سنین بالا، مرد یا زن دچار آن می‌شوند، نمی‌توانند به موقع خود را به توالت رسانده در نتیجه دچار بی‌ اختیاری ادرار می‌شوند.

بی‌ اختیاری ادرار لبریز (overflow incontinence)

این نوع بی‌ اختیاری ادرار زمانی اتفاق می‌افتد که مثانه قادر به تخلیه ادرار نمی‌باشد. این نوع بی‌ اختیاری در دو حالت پیش می‌آید: یا ضعف عضله مثانه وجود دارد و مثانه قادر به تخلیه نمی‌باشد و یا در مسیر خروج ادرار انسداد وجود دارد. آسیب و ضایعه عصبی مثانه به علت دیابت باعث عدم تخلیه مثانه می‌شود و در حالت دوم، چنانچه انسداد در مجرا به علت بزرگی پروستات وجود داشته باشد تخلیه مثانه صورت نمی‌گیرد و مثانه پر از ادرار شده و لبریز می‌گردد. داروهای آرام بخش نیز با شل کردن عضله مثانه می‌توانند مانع انقباض مثانه شوند. این نوع بی‌ اختیاری در زنان نادر است و در مردان به علت پروستات شایع می‌باشد.

# بی‌ اختیاری ادرار زودگذر (transient)

یک فرم از بی‌ اختیاری ادرار است که معمولا به علت یک وضعیت پزشکی کوتاه مدت به وجود می‌آید. افرادی که مبتلا  به یبوست هستند به علت تحریک یا التهاب مثانه، مجرا و واژن دچار بی اختیاری می شوند یا کسانی که دارویی مثل دیورتیک (مدر) می‌خورند دچار این بی‌ اختیاری می‌شوند. اختلال مغزی ناشی از کهولت سن و بی‌حرکتی از عوامل دیگر این بی‌ اختیاری می‌باشند.

# بی‌ اختیاری توتال

دائم و بدون کنترل می‌باشد. علل شامل ارتباط بین مثانه و واژن، ضایعات نخاع شوکی، بیماری ام. اس، افسردگی، بیماری قلبی و آرتریت می باشد.

# بی اختیاری مخلوط

استرس + سریع ادرار کردن. معمولا این نوع بی‌ اختیاری مخلوط در زنان دیده می‌شود.

بی اختیاری ادرار

بی‌ اختیاری ادرار چگونه باید بررسی شود؟

بی‌ اختیاری ادرار بیماری نمی‌باشد، بلکه علامت بیماری است. اولین قدم برای بهبودی و تسکین آن ویزیت پزشکی است که در زمینه درمان تجربه دارد و پزشکی است که بداند چه نوع بی‌ اختیاری را به آن مبتلا هستید.

متخصص در سیستم دستگاه ادراری و متخصصی که به سیستم دستگاه ادراری زنان آشنایی دارد در تشخیص و بهبود موثر است. متخصص زنانی که در رشته اورولوژی آشنایی داشته باشد به بیمار می‌تواند کمک کند. برای تشخیص پزشک ابتدا در مورد علائم و شرح حال پزشکی از شما باید سوال کند.

نحوه ادرار کردن و لیک ادراری و نوع بی‌ اختیاری شما را پزشک گمان زند. بنابراین بسیاری از متخصصین با وضعیت ادرار کردن شما برای چند روز باید آشنا شوند. این آشنایی با نحوه خوردن مایعات، استفاده از داروها، سابقه جراحی اخیر می‌باشد.

پزشک باید بداند چه موقع شما ادرار می‌کنید و زمان‌هایی که ادرار می‌کنید و حجم ادراری که دفع می‌کنید را بداند. زمان‌هایی که سریعا در روز ادرار می‌کنید را به پزشک اطلاع دهید. اگر این‌ها به پزشک کمک نکرد او انجام آزمایشات دیگر را شروع می کند. معاینه بالینی و فیزیکی با اهمیت است. عواملی را که باعث بی‌ اختیاری می‌شوند باید بررسی کند، نظیر پرولاس (افتادن مثانه- رحم)، یبوست، ضایعات نخاعی و بررسی عضلات کف لگن، اندازه‌گیری حجم مثانه و اندازه‌گیری ادرار باقیمانده برای بررسی انقباض مثانه مناسب و مهم می‌باشد.

برای پرسش و پاسخ از دکتر روی لینک پرسش از دکتر کلیک کنید.

دکتر هوشنگ قوامی جراح و متخصص کلیه و مجاری ادراری و ناباروری و ناتوانی جنسی مردان در تهران


سیستم پرسش و پاسخ

پیگیری سوال قبل

برای پیگیری پاسخ سوال خودتون و نمایش آن کد رهگیری خود را در این قسمت وارد کنید.

پیگیری سوال قبل

ثبت سوال جدید

برای ثبت پرسش خود از دکتر می توانید از این قسمت استفاده کنید.پاسخ شما تا 5روز از طریق پیامک و ایمیل اطلاع رسانی خواهد شد.

ثبت سوال جدید

امکان انتخاب تا ۵ تصویر وجود دارد. جهت انتخاب چندگانه کلید Ctrl را نگه دارید.
© همیار سیستم

1
سایز پروستات

سلام و عرض ادب. بنده 6 ماه قبل سونوگرافی کردم و سایز پروستاتم 26cc بود. امروز هم سونو کردم که سایز آن 32cc شده. سن من 45 سال است و معلم هستم و بدن سازی میکنم. البته پارسال مشکل تخلیه ادرار داشتم که در سیستوسکوپی معلوم شد گردن مثانه بلند هست. فعلا با قرص آمی تریپتیلن که دکتر به من داده هیچ مشکل ادراری ندارم. فقط نگران سایز بزرگ شده پروستات هستم. پدرم هم چندی پیش پروستات خود را چرخ کرد. لطفا کمکم کنید تا از نگرانی در بیام. من شیراز زندگی میکنم.
سپاس از شما
مشاهده پاسخ دکتر
2
درد بیضه

سلام ، یک هفته قبل یک فیلم بزرگسالان دیدم و بعد از دیدن فیلم ، طبق معمول مایع بی رنگ (پیشاب) از التم خارج شد ، بعد از اون و تا الان که یک هفته گذشته هم چنان بیضه سمت راستم درد داره و اذیتم میکنه ، این در حالیه که چند ماه پیش ازمایش دادم و واریکوسل هم داشتم ، باید چیکار کنم درد از بین بره ؟ در کُل باید چکار کنم ؟ مشاهده پاسخ دکتر
3
هیدروسل

با سلام من 25 سالمه چند وقت پیش یه درد خیلی خفیفی داشتم تو بیضه هام و پیگیری کردم و سونو گرفتم که گفتن هیدروسل خفیفی دارم تو هر دو بیضه ام خواستم بدونم که درمانش لازمه الان یا بهش اهمیت ندم و اینکه میتونم فعالیت ورزشی بکنم دویدن و فوتبال بازی کردن مشکلی نداره برام؟متاسفانه این مشکل ذهنمو درگیر و مغشوش کرده ممنون میشم راهنمایی بفرمایید.
با سپاس فلاح نژاد
مشاهده پاسخ دکتر
4
مشکل دفع ادرار

راهای مطمعن شدن ازسلامت بچه وراهای درمان چگونه می باشند مشاهده پاسخ دکتر
5
مشکل دفع ادرار

سلام وخسته نباشید خانمم الان بارداره و7 ماه و8روزسن جنین ودرجدیدترین سنوگرافی ک برای جنین گرفتیم میگن ک بچه یکی ازکلیه هاش مشکله دفه ادرار داره مشاهده پاسخ دکتر
6
احساس سردی در مثانه

سلام
بنده هنگامی که همه اهساس گرما دارند با کمترین جریان هوا مانند کولر و پنکه در ناحیه مثانه و کلیه احساس سردی شدید و ناراحتی می کنم لطفا راهنمایی بفرمایید چکار کنم
مشاهده پاسخ دکتر
7
تاثیر تادافیل یا سیلد نافیل بر باروری اسپرم ها

با سلام خدمت آقای دکتر آیا استفاده از قرص های تادالافیل و یا سیلد نافیل اثر منفی بر روی باروری اسپرم ها دارد
اگر مشکل نعوظ برای مرد باشد بهترین دارو که عوارض منفی برای اسپرم نداشته باشد چیست
با تشکر
مشاهده پاسخ دکتر
8
کیپست اپیدیدمال

سلام من یک کیپست اپیدیدمال در بیضه سمت چپ به قطر ۷ میلی متر دارم میخواستم بدونم راه درمانش چه چیزی هست؟ و آیا خطرناک هست؟ مشاهده پاسخ دکتر
9
پروستات

با سلام و احترام
من ۴۰ سال سنم است اندازه پرستاتم ۴۰ psa من در آزمایش اول در برج ۵ سال ۹۶ (۲.۰۵) بود و در برج ۳ سال ۹۷ (۲.۰۲) بوده و نسبت free psa من در برج ۳ سال ۹۷(۰.۱۸) است به نظر شما این نتیجه آزمایش خطرناک هستش? من علائم انسداد و تکرر ادرار و سوزش و درد در رانها و کمر را ندارم
مشاهده پاسخ دکتر
10
آزمایش اسپرم

سلام و احترام خدمت اقای دکتر ، بنده چند وقت پیش در مرکز ناباروری آزمایش اسپرم دادم میخواستم ببینم برای بچه دارشدن مشکلی ندارم . با سپاس فراوان
concentration: 62million
motility : 65%
progressive: 45%
non- progressive:20%
ab normal : 96
a head 95
volume 8
wbc1
مشاهده پاسخ دکتر
« قبلی 1 2 3 4 5 6 7 ... 369 بعدی »